Το πλαφόν στο φυσικό αέριο, η διάσωση του κύρους της ΕΕ – και η Πάπισσα Ιωάννα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μετά από πολύμηνες προσπάθειες, μετά και από παράδοξα κατά την διαδρομή – το πλέον πρόσφατο: όταν οι υπουργοί Ενέργειας των «27» της ΕΕ απέτυχαν στην τέταρτη ή πέμπτη σχετική συνάντηση παρά τις πιέσεις να συμφωνήσουν αναμεταξύ τους στις 13 Δεκεμβρίου, η Κορυφή της 15-16 Δεκεμβρίου τους ζήτησε επιτακτικά να συμφωνήσουν επιτέλους, οπότε και …. συμφώνησαν στις 19 Δεκεμβρίου – η ΕΕ απέκτησε πλαφόν στο φυσικό αέριο.

Το εν λόγω πλαφόν (α) θα ισχύσει από τα μέσα Φεβρουαρίου για την αγορά ΤΤF, από τέλος Μαρτίου για τις άλλες αγορές φυσικού αερίου ανά την Ευρώπη, (β) φιξαρίστηκε στα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα (η πρόταση της Επιτροπής, την οποία είχε υποβάλει συρόμενη, ήταν για 275 δολάρια/MwH), (γ) τις ώρες της απόφασης, η τιμή στην αγορά TTF, στην οποία και θα έχει ισχύ το πλαφόν, ήταν κάπου στα 115 προς 105 ευρώ/MwH, (δ) οι όροι για την εφαρμογή του πλαφόν ξεδιπλώνονται σιγά-σιγά, με πρώτο και κύριο ότι θα πρέπει η  τιμή στην αγορά TTF να απέχει τουλάχιστον κατά 35 ευρώ/ΜwH από τις διεθνείς ανάλογες και ότι (ε) το φράγμα των 180 ευρώ θα πρέπει να έχει σπάσει ανοδικά επί τρεις συνεχόμενες ημέρες.

Η λίγο πιο προσεκτική ανάγνωση των όρων και προϋποθέσεων προκειμένου το πλαφόν να ενεργοποιηθεί (να kick-in κατά την διατύπωση της πρώτης ανακοίνωσης από έναν ανακουφισμένο Τσέχο υπουργό Ενέργειας, τον Γιόσεφ Σικάλα που ξεφορτώθηκε από πάνω του το αδιέξοδο), δείχνει ότι ναι μεν διασώθηκε στην τελευταία στροφή το κύρος μιας ΕΕ που δειχνόταν ουσιαστικά ανίκανη να αποφασίσει κάτι που είχε αποφασίσει. πλην όμως κατά βάθος δικαιώθηκε ο Γερμανός Καγκελάριος Όλαφ Σολτς, που είχε πει το «δεν υπάρχουν απλές και άμεσες λύσεις», ενώ ένα τελικό σύστημα πλαφόν θα ήταν αποδεκτό μόνον αν ετοποθετείτο σε τέτοιο ύψος που να καθιστούσε απίθανη την εφαρμογή του.

Εκείνο προς το οποίο «έδειξε» η τοποθέτηση Σολτς φέρνει στον νου την Πάπισσα Ιωάννα του πάντα επίκαιρου Ροΐδη: όπως οι μοναχοί του Μεσαίωνα βάφτιζαν την χήνα, ψάρι προκειμένου να καταστεί νηστίσιμη, έτσι τώρα η νομενκλατούρα των Βρυξελλών βάφτισε «πλαφόν» ένα σύστημα/ένα επίπεδο τιμών που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι σχετίζεται με τους στόχους της αρχικής πρότασης – δηλαδή να διορθώσει μηχανισμούς αγοράς οι οποίοι είχαν ξεφύγει, κερδοσκοπικά λειτουργώντας, από κάθε λογική. Ξεπερνώντας π.χ. το 10πλάσιο των αντίστοιχων τιμών που καταγράφονται στις ΗΠΑ τον Αύγουστο του 2022 (ναι, ναι, το Αμερικανικό αέριο χρειάζεται να υγροποιηθεί, να μεταφερθεί κοκ, αλλά… 10πλάσια!). Ας σημειωθεί ότι στην επίσημη ονοματολογία των υπουργών Ενέργειας, το συμφωνηθέν σύστημα καταγράφεται ως «διορθωτικός μηχανισμός της αγοράς φυσικού αερίου»: η ίδια η λέξη cap, το καθ’ ημάς «πλαφόν», είναι πλέον ταμπού!

Τελική λεπτομέρεια: η απόφαση ελήφθη σχεδόν με ομοφωνία , όταν Γερμανία και Δανία είδαν ότι διαμορφώνεται ειδική πλειοψηφία που επέτρεπε να ληφθεί ούτως ή άλλως απόφαση, οπότε…. συμπαρατάχθηκαν. Έμεναν να απέχουν Ολλανδία (ΤΤF, βλέπετε…) και Αυστρία. Ενώ καταψήφισε η Ουγγαρία (η Ρωσική άποψη). Καθώς πλέον στα ενεργειακά στην ΕΕ τα πάντα λειτουργούν ευθέως πολιτικά, το γεγονός ότι η υποδοχή της απόφασης της ΕΕ «27» για πλαφόν από την Μόσχα υπήρξε εξαιρετικά αρνητική, με τον Ντμίτρι Πεσκοφ, εκπρόσωπο Τύπου του Προέδρου Πούτιν, να την καταγγέλλει ως «απαράδεκτη» και ως «παραβίαση της διαδικασίας τιμολόγησης της αγοράς, ως παρέμβαση σε αυτήν», περισσότερη ευχαρίστηση παρά ανησυχία προκάλεσε στις Βρυξέλλες.

Βέβαια, όπως και με το πλαφόν στο Ρωσικό πετρέλαιο που αποφασίστηκε – κι εκεί βέβαια με όρους και προϋποθέσεις και ευφημισμούς… – από την ΕΕ «27» ακολουθώντας τους G7, με μεγαλούτσικη εξαίρεση το πετρέλαιο που φθάνει στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης (και στην Γερμανία) μέσω του πλέγματος αγωγών Druzhba/Φιλία, έτσι και τώρα με το φυσικό αέριο τα πράγματα θα κριθούν στην πράξη. Όπως πάντα.

Όμως το θεσμικό κύρος της ΕΕ διεσώθη.