Ο ΓαλλοΓερμανικός άξονας, ως Ευρωπαϊκή λογική Die Hard

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Περισσότερο κι από το κοινό άρθρο Εμμανουέλ Μακρόν – Όλαφ Σολτς (στην Frankfurter Allgemeine Zeitung), με την παραδοχή ότι «Φθάσαμε στην ιστορία της ηπείρου μας σε καίριο σημείο. Για να συμπληρωθεί, να βελτιωθεί και να ενισχυθεί η Ευρώπη απαιτούνται προσπάθειες γιγάντιων διαστάσεων», περισσότερο κι από την συνάντηση Μακρόν-Σολτς στο Παρίσι (αρχικά στην Σορβόννη, ύστερα με κοινό Υπουργικό Συμβούλιο στο Μέγαρο των Ηλυσίων, ως εορτασμός της 60ης επετείου της Συνθήκης των Ηλυσίων που είχε προκύψει ως ιστορική πρωτοβουλία/Ντε Γκωλ-Αντενάουερ), εκείνο που θάπρεπε να καταγραφεί είναι το ότι…. προηγήθηκε προ μηνών ακύρωση αντίστοιχης συνάντησης, αντίστοιχης πανηγυρικότητας. Μάλιστα σε συνάντηση/γεύμα των δυο – τον Οκτώβριο, στο Παρίσι, λίγο πριν ο Σολτς έρθει στην Αθήνα –, ενώ είχε αναγγελθεί από την Γερμανική Καγκελαρία κοινή συνέντευξη Τύπου, η Γαλλική Προεδρία «έσβησε» την συνέντευξη.

Τότε, οι παραδοσιακές ανώνυμες ενημερώσεις διέσωσαν την κατάσταση κάνοντας λόγο για «απόλυτη επιτυχία» της συνάντησης και για «στρατηγικό περιεχόμενο». Όμως, την μια με αφορμή τις επί μήνες σταματημένες διαπραγματεύσεις για τα ενεργειακά και για το κακότυχο «πλαφόν» στο φυσικό αέριο (σήμερα, το Βερολίνο επισημάνει με κάποιαν αυταρέσκεια ότι οι τιμές ΤΤF βρίσκονται, λόγω του καλού καιρού στην Ευρώπη και λόγω αντίστροφης κερδοσκοπίας γύρω στα 60 ευρώ/μεγαβατώρα, την στιγμή που το πλαφόν θεσπίστηκε στα 180 ευρώ/MwH), την άλλη λόγω της μονομερούς Γερμανικής ανακοίνωσης για πακέτο ενίσχυσης ύψους 200 δις ευρώ (με στόχο την διάσωση της ανταγωνιστικότητα της Γερμανικής βιομηχανίας), στις ΓαλλοΓερμανικές σχέσεις είχε επικρατήσει παγωμάρα.

Εκείνο λοιπόν που είδαμε με το κοινό άρθρο Μακρόν-Σολτς και την τελετή για τα 60χρονα της Συμφωνίας των Ηλυσίων (η οποία υπεγράφη στις 22 Ιανουαρίου του 1963 στο Salon Murat των Ηλυσίων ως επισφράγιση της υπέρβασης της ΓαλλοΓερμανικής αντιπαλότητας αιώνων) ήταν – δανειζόμαστε την διατύπωση από Ευρωπαίο αξιωματούχο – μια Ευρωπαϊκή εκδοχή Die Hard ως προς τον ΓαλλοΓερμανικό άξονα. «Πολύ σκληρός για να πεθάνει», κατά την Ελληνική μετάφραση του τίτλου του κλασσικού Αμερικανικού φιλμ δράσης, με Μπρους Γουίλις, τρομοκράτες, ουρανοξύστες, Αμερικανικά άγχη για το κακό, ατομικούς ηρωϊσμούς κοκ. Η ανάγκη να επαναβεβαιωθεί ο ρόλος μιας Ευρώπης που συνεχίζει την πορεία της σε έναν κόσμο που η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έδειξε πόσο ανεξέλεγκτος μπορεί να γίνει αποτυπώνεται στην αναγνώριση Μακρόν-Σολτς ότι «πρέπει» να υπάρξει αποτελεσματική ευθυγράμμιση ασφαλείας-άμυνας-εξοπλισμών, πέρα από διακηρύξεις. Την ίδια στιγμή, όμως, η Αμερικανική απειλή από την ανατροπή των όρων ανταγωνισμού με τις επιδοτήσεις του Inflation Reduction Act του Build Back Better Plan κοκ, έκανε να αναδυθούν στην ΕΕ προτάσεις/σχεδιασμοί για κάποιου είδους «αντίμετρα», π.χ. στα πλαίσια ενός European Sovereignty Fund, προοριζόμενου να διαφυλάξει – ακριβώς – την κυριαρχία της Ευρώπης στηρίζοντας μια λογική «Made in Europe». Με βιομηχανική πολιτική νέου τύπου και αποτροπή της εξάρτησης από τους υπολοίπους μείζονες παίκτες του διεθνούς συστήματος. Ακριβώς δίπλα απ’ αυτήν την ανησυχία, βρίσκει κανείς και την αναζήτηση ισορροπιών και με την Κινεζική δύναμη – που επανέρχεται, μετά την άρση της zero-Covid πολιτικής.

Το κοινό ανακοινωθέν που προέκυψε από την συνάντηση στο Παρίσι μιλάει για «ενίσχυση της κυριαρχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης» – που εννοείται προς δυο κατευθύνσεις: συνεργασία σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας (όπου όμως το ΝΑΤΟ προτάσσεται) και κοινές στρατηγικές στην βιομηχανία και τεχνολογία, καθώς και στα ενεργειακά θέματα (με αιχμή την οικονομία του υδρογόνου). Ας μην παραβλεφθεί η αναφορά στην ανάγκη δημοσιονομικής εξυγίανσης και εξασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους… Ενώ επανέρχεται και η συζήτηση για τα θεσμικά της ΕΕ: στόχος η κατάργηση της ομοφωνίας – σε εξωτερική πολιτική, αλλά και φορολογικά θέματα. Οικείο το μενού, αλλά η επανάληψή του μετά τους κραδασμούς έχει νόημα.

Τίποτε το καινούργιο, τίποτε το άγνωστο σε όλα αυτά θα σκεφθεί κανείς! Μήπως όμως το πανηγυρικό «ανέβασμα» της σημασίας του ΓαλλοΓερμανικού άξονα με την επάνοδο επί σκηνής των Μακρόν και Σολτς έχει και μιαν άλλη στόχευση; Μήπως επιχειρεί να αποτρέψει την εγκατάσταση ενός άλλου άξονα, σκιώδους αυτού – ενός άξονα, ή μάλλον ενός ιμάντα μεταβίβασης Ουάσιγκτον-Βρυξελλών, που έδειξε να διαμορφώνεται με την υπερπροθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πάντως του κύκλου περί την Πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν, να ακολουθεί επιλογές των ΗΠΑ χωρίς να περνάει κατά τα ειωθότα από την κρίση/έγκριση των πρωτευουσών, όπως συνέβη σε στιγμιότυπα του Ουκρανικού;

Ο ΓαλλοΓερμανικός άξονας δεν είναι  απλώς ο κινητήρας της ΕΕ, κατά την καθιερωμένη διατύπωση: είναι και σταθμός ελέγχου.