Στοργικός αποχαιρετισμός – με Πάρθια βέλη

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Με απλοϊκότητα, η οποία στο βάθος κρύβει προσγειωμένη σοφία (ή πονηρία: εξαρτάται πώς το βλέπει κανείς…) φρόντισε προ ημερών ο Κυριάκος Μητσοτάκης να βαφτίσει «εθνικό στόχο» την έξοδο της Ελληνικής οικονομίας από την Ενισχυμένη Μετα-προγραμματική Εποπτεία. Που όλοι γνώριζαν ότι θα χρειαζόταν συγκλονιστική ανατροπή για να μην επισυμβεί στις 21 Αυγούστου που μας έρχεται (ή, πάλι, αίτημα να παραμείνουμε υπό προστατευτική εποπτεία/παρακολούθηση αυτού του είδους, που καμιά Ελληνική Κυβέρνηση δεν θα διενοείτο), ασχέτως αν η τυπική απόφαση θα έρθει συντόμως: όταν όμως ανάγεις σε «εθνικό στόχο» κάτι που ξέρεις ότι θα έρθει, έχεις μιαν ανάσα δεδομένη – αναμένοντας τον άλλο, πιο ζόρικο «εθνικό στόχο» της απόκτησης της επενδυτικής βαθμίδας, ή πάλι τον ακόμη πιο φευγαλέο της κάλυψης του επενδυτικού κενού των +/- €100 δισ. της Ελληνικής οικονομίας (πάντως εδώ, πολλή προσπάθεια στο Νταβός με Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα/Χαλντούν αλ Μουμπάρακ του Επενδυτικού Ταμείου Mubadala του Άμπου Ντάμπι, Bridgewater/Ρέι Ντάλιο, Trafigura (μεταφορά πρώτων υλών), Jigsaw/Google).

Η σοφία του χειρισμού έγκειται στο ότι η, συνοδεύουσα την έξοδο από την Ενισχυμένη Εποπτεία 14η Έκθεση, που κυκλοφόρησε στις 23 Μαΐου αν και οι σχετικές διαβουλεύσεις – και διαρροές – ανάγονται στον Απρίλιο (από κεκτημένη ταχύτητα της εποχής των Μνημονίων, όλοι στάθηκαν στην εκταμίευση της δόσης 748 εκατ. ευρώ από τα κέρδη των Κεντρικών Τραπεζών/ANFAs και SNPs: μένει μια ακόμη δόση κάπου 750 εκατ. που, εκείνη, θα ελευθερωθεί υπό καθεστώς απλής/μη-ενισχυμένης εποπτείας, αφού και στο μέλλον θα έχουμε Εκθέσεις) είχε μεν να πει τα αναμενόμενα καλά λόγια που αρμόζουν σε αποχαιρετισμούς, πλην  όμως έκρυβε και Πάρθεια Βέλη. Όταν λοιπόν κανείς στρέφει την προσοχή σε «εθνικούς στόχους», περνούν κάτω από το ραντάρ οι πιο ευαίσθητες επισημάνσεις.

Τα καλά λόγια: «η πετυχημένη εκπλήρωση του μεγάλου μέρους (the bulk) των δεσμεύσεων πολιτικής και η αποτελεσματική εφαρμογή μεταρρυθμίσεων βελτίωσαν την ανθεκτικότητα της Ελληνικής οικονομίας και ενίσχυσαν την χρηματοπιστωτική σταθερότητα». Ακόμη περισσότερο, «καταλήγει [η Έκθεση] ότι η Ελλάδα έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα παρά τις δύσκολες συνθήκες […] της πανδημίας και της Ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας». Και, τέλος, «οι Ελληνικές αρχές παραμένουν προσηλωμένες (committed) στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και στην συνέχιση της προόδου προς τις εναπομένουσες μεταρρυθμίσεις».

Βέβαια, καταγράφονται κάποια ρετάλια ως παραμένοντα ανοιχτά:

  • Καθυστερούμενες οφειλές του Δημοσίου και εκκρεμείς συντάξεις αναμένεται να εκκαθαριστούν μέχρι τον Αύγουστο 2022, «μετά από επιβράδυνση του ρυθμού εξόφλησης κατά τους πρώτους μήνες του 2022».
  • Στο πεδίο της είσπραξης φόρων, αναγκαία περαιτέρω ενίσχυση της ΑΔΑΕ
  • Στο πεδίο της κοινωνικής στήριξης, ναι μεν βελτιώθηκε η κατάσταση των ατόμων που βρίσκονται στο όριο της φτώχειας, «αλλά παραμένει [το ποσοστό στην Ελλάδα] μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ».
  • Πολλά ακόμη αναμένονται στην στήριξη των ΑμΕΑ, αλλά και στην οργάνωση του ΕΣΥ. Ακόμη περισσότερα στον τομέα της Δικαιοσύνης (όπου διαβλέπει κανείς μιαν απόγνωση της Έκθεσης με τα legacy backlogs/τις εκκρεμότητες παρελθόντος)
  • Αμφιθυμία με τον κατώτατο μισθό και την δυνατότητά του να αντισταθμίσει την μείωση των εισοδημάτων – αλλά και αβεβαιότητες ως προς την ανταγωνιστικότητα, όσο η Ελλάδα μένει «σε προϊόντα με χαμηλό τεχνολογικό περιεχόμενο»
  • Πώς να έλλειπε μια μπηχτή και για την «πρόοδο» του Κτηματολογίου (όπου βρισκόμαστε σε ένα 65% καταχώρισης των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας), και για τις καθυστερήσεις στους δασικούς χάρτες;

Αν, τώρα, μετακινηθεί κανείς στα γενικά μακροοικονομικά σχόλια βλέπει την γενική αίσθηση ικανοποίησης για την αποκατάσταση των ζημιών της Ελληνικής οικονομίας από την πανδημία (και από το παρελθόν των Μνημονίων, αλλ’ ας μην περιμένουμε τέτοια από Έκθεση της Εποπτείας!…), πλην και την επισήμανση ότι το Ουκρανικό «μεγαλώνει τους κινδύνους επιδείνωσης των οικονομικών προοπτικών». Ψύχραιμα προσεγγίζεται η δημοσιονομική διαχείριση, αλλά διατυπώνεται – παρά την «καλύτερη του αναμενόμενου επίδοση του 2021» – η εκτίμηση ότι «οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι παραμένουν αξιόλογοι (substantial)». Ενώ, δε, οι αναφορές στην βιωσιμότητα του χρέους κινούνται στο θετικό, δεν παραλείπεται η επισήμανση ότι «υπόκεινται σε σημαντική αβεβαιότητα, ιδίως λόγω του τρέχοντος πληθωριστικού σοκ». Η ψυχραιμία που δείχνεται για τα NPLs των τραπεζών δεν σβήνει την επισήμανση ότι «παραμένουν κίνδυνοι ως εκ της ποιότητας του ενεργητικού των τραπεζών», ενώ τα NPLs του παρελθόντος επισημαίνεται ότι «όλο και περισσότερο εξαρτώνται από τους servicers»/όσους έχουν αγοράσει πακέτα δανείων από τις τράπεζες.

Αυτά, που τα διατρέξαμε εν τάχει, είναι όσα έχουν περιληφθεί στην Ανακοίνωση της Επιτροπής. Το εσωτερικό έγγραφο/staff paper της Ενισχυμένης Εποπτείας έχει και πιο πικάντικες διατυπώσεις. Ας πούμε, στο Κτηματολόγιο η σχετική παρατήρηση γράφει για την μετάβαση στο νέο σχήμα: «10 κτηματολογικά γραφεία (επί συνόλου 17) και 46 υποκαταστήματα (επί συνόλου 75) έχουν πλέον ανοίξει, με αντίστοιχο κλείσιμο υποθηκοφυλακίων».

Στις καθυστερήσεις απονομής συντάξεων, ένα διαμαντάκι: «η εκκαθάριση των καθυστερούμενων συντάξεων έχει επιβραδυνθεί από τον Δεκέμβριο, λόγω καθυστερήσεων στην εφαρμογή των προγραμματισμένων βελτιώσεων πληροφορικής και των χαμηλότερων του αναμενόμενου επιδόσεων των προηγούμενων μέτρων».

Ή, πάλι στις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις της προστασίας κατοικίας: «Διατηρείται ανοδική τάση ορισμού δικασίμων, πλην ο αριθμός οριστικών αποφάσεων παραμένει περιορισμένος».

Αξίζει αληθινά να βυθιστεί ο αναγνώστης στο κείμενο αυτό της Έκθεσης Αποχαιρετισμού της Ενισχυμένης Εποπτείας. Η οποία, όπως και οι προηγούμενες άλλωστε, έχει ως εξώφυλλο ένα περιστύλιο Ιωνικού ρυθμού.