«Στης ακρίβειας τον καιρό»: από την μάλλον μικρή στην πολύ μεγάλη εικόνα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ξεκίνησαν, λοιπόν, και καταφθάνουν σε νοικοκυριά και σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις ανά την Ελλάδα – και παντού στον κόσμο: αλλ’ ας μείνουμε για λίγο στα δικά μας, κι ας είναι «τα μικρά», γιατί αυτά είναι που μας αφορούν άμεσα – οι λογαριασμοί του ηλεκτρικού ρεύματος, ή πάλι του φυσικού αερίου, μετά και από την πληρωμή του πετρελαίου θέρμανσης ή και των καυσόξυλων. Και αντιλαμβάνονται όλοι τι σημαίνει η ακρίβεια για την οποία γίνεται τόσος λόγος εδώ και κάποιες εβδομάδες, συγκεκριμένα και άμεσα («στην τσέπη»), όχι με αναλύσεις ή επεξηγήσεις. Είχε βέβαια προηγηθεί η επαφή με τον λογαριασμό του σουπερμάρκετ, ή πάλι το γέμισμα του ρεζερβουάρ της βενζίνης: όμως κατά κάποιον τρόπο ο λογαριασμός του ρεύματος, «το μπουγιουρντί», όσο κι αν επεξηγεί τις χρεώσεις (ρυθμιζόμενες χρεώσεις – ΑΔΜΗΕ-ΔΕΔΔΗΕ, ΥΚΩ, ΕΤΜΕΑΡ, ρήτρα αναπροσαρμογής, επί των οποίων ΦΠΑ, ΕΦΚ και χρεώσεις για ΕΡΤ, ΤΑΠ κι όλα τα σχετικά), όσο κι αν μπλέκει το πράγμα με τους έναντι και τους εκκαθαριστικούς, ο λογαριασμός ρεύματος είναι που αγγίζει τα νοικοκυριά αλλιώς – όλα τα νοικοκυριά. Ομοίως οι λογαριασμοί ρεύματος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, πάντως όσων βρίσκονται σε οριακή ισορροπία. Αν κάποιοι καθίσουν και διαβάσουν αναλυτικά τους επόμενους λογαριασμούς (Σεπτεμβρίου με Δεκεμβρίου), θα ξετρυπώσουν μεν  την επιδότηση για τις πρώτες 300 κιλοβατώρες, που θα υποδηλώνεται χωριστά – αλλά θα πληρώσουν (ή: θα επιδιώξουν να ρυθμίσουν…) ένα τελικό ποσό. Ό,τι κι αν νομίζει ότι επεξηγεί  διεξοδικά ο λογαριασμός ή η αρμόδια ΚΥΑ, το ποσό που θα βγει από την τσέπη είναι εκείνο που μετράει.

Πάμε τώρα στην εντελώς άλλη άκρια, την πολύ μεγάλη κλίμακα: οι ΗΠΑ και άλλες πέντε τουλάχιστον χώρες/μεγάλες καταναλώτριες πετρελαίου – Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Βρετανία, Νότια Κορέα – ξεκίνησαν να αποδεσμεύουν πετρέλαιο από τα στρατηγικά τους αποθέματα (50 εκατ. βαρέλια οι ΗΠΑ, «μεγάλη ποσότητα» η Κίνα, 5 εκατομ. η Ινδία…) προκειμένου να επιχειρηθεί να καμφθούν οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων. Το πρωτοφανές μιας τέτοιας συντονισμένης κίνησης, και μάλιστα έχοντας στον πυρήνα της συμφωνία ΗΠΑ-Κίνας (των «νέων εχθρών», υποτίθεται), καθώς και η μορφή δανεισμού/πώλησης με την οποία θα διατεθούν τα στρατηγικά αποθέματα (τα οποία ξεκινούν πίσω, από τις πετρελαϊκές κρίσεις δεκαετίας του΄70), καθώς και η προσπάθεια να ασκηθεί έτσι πίεση στους πετρελαιοπαραγωγούς του ΟΠΕΚ+ ώστε να αυξήσουν την διάθεση αργού και να λυγίσουν οι τιμές, όλα αυτά δείχνουν πόσο η ανησυχία για μονιμότερο πληθωριστικό φαινόμενο λόγω ενεργειακού κόστους τείνει να εδραιωθεί  πλέον.

Βέβαια, η επίσημη «αλήθεια» – πάντως εκείνη που ασπάζονται διεθνείς Οργανισμοί και οι Κεντρικές Τράπεζες, πράγμα καθοριστικό κι ας τείνουμε να μην θυμόμαστε την τελευταία φορά που «το πήραν λάθος» – είναι πως το φαινόμενο του πληθωρισμού θα είναι, αυτήν την φορά, παροδικό. Άντε μέχρι και το α’ 3μηνο του 2022. Τότε… γιατί η κίνηση για τα στρατηγικά αποθέματα; Κάποιοι θα θυμηθούν ότι το 2022 αποτελεί εκλογική χρονιά στις ΗΠΑ (mid-terms), οπότε ο ήδη κλονισμένος Πρόεδρος Μπάϊντεν δεν θέλει να βλέπει τους Αμερικανούς να βλέπουν το γαλόνι στα 3,78 δολάρια στην αντλία – κι ας αντιστοιχεί αυτό σε μόλις 0,993 δολάρια/λίτρο, έναντι π.χ. 1,98 δολάρια/λίτρο στην ωραία μας Ελλάδα (1,959 δολάρια/λίτρο στην Ιταλία, 1,845 δολάριο/λίτρο στην Γαλλία, 1,832 δολάρια/λίτρο στην Γερμανία ή την Ελβετία, 2,6884 στην Ισπανία). Ασφαλώς αυτές οι διαφορές αποτυπώνουν διαφοροποιημένα φορολογικά συστήματα ή και οργάνωση της αγοράς: ωστόσο σιγά-σιγά η γενικευμένη άνοδος μιας τόσο άμεσα παρακολουθούμενης τιμής στην καθημερινότητα είναι φανερό ότι προβληματίζει.

Ή… θα προβληματίσει. Από την μάλλον μικρή μέχρι την πολύ μεγάλη εικόνα.

Α, ναι: θα πει ασφαλώς κανείς ότι «η ακρίβεια» δεν είναι ευθύγραμμα συσχετισμένη με την καταγραφή του πληθωρισμού (στο 3% κατά τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα). Προκύπτει από  τον συσχετισμό των τιμών με τα εισοδήματα. Τελευταίως, στην Ελλάδα ακούγαμε για πραγματικό διαθέσιμο κατά κεφαλήν εισόδημα αυξημένο σε  τάξη μεγέθους ενός 7,4% την τελευταία 2ετία. Όμως, όπως ακριβώς και ο λογαριασμός του ρεύματος είναι (και θα είναι…) γνωστός στην τσέπη του κάθε καταναλωτή, έτσι και το εισόδημά του του είναι απόλυτα και αδιάψευστα γνωστό (όπως και του κάθε Αμερικανού, Ιταλού, Γάλλου Γερμανού κοκ.). Έτσι αισθάνεται την ακρίβεια ο άνθρωπος της καθημερινότητας. Ακόμη και όταν προστεθεί το 250 ευρώ στους χαμηλοσυνταξιούχους και ΑμΕΑ, ή πάλι η έκτακτη καταβολή μισού μισθού στους υγειονομικούς, που με τόση πανηγυρικότητα ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό ως «κοινωνικό μέρισμα» στα πλαίσια της συζήτησης για την ακρίβεια στην Βουλή…