Κάτι δύσκολα διαχειρίσιμο  πάει να οικοδομηθεί

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όλα βέβαια, τώρα, εξαρτώνται και πάλι από το (α) ποια θα είναι η διάρκεια της Ουκρανικής κρίσης, (β) ποια θα είναι η έκβασή της και (γ) ποιο θα είναι το σημείο ισορροπίας που θα διαμορφωθεί. Όσοι αποτολμούν να (ξανα)πιάσουν το νήμα των οικονομικών προβλέψεων – ή, σεμνότερα, της περιγραφής προοπτικών – παραπέμπουν πλέον στερεότυπα σε ένα «εξαρτάται βέβαια από την Ουκρανική κρίση». περίπου όπως, στις προηγούμενες φάσεις της πανδημίας, ακουγόταν και διαβαζόταν το «εξαρτάται, πάντως, από το πότε θα αποσβεσθεί το δεύτερο/τρίτο/τέταρτο κύμα/η Δέλτα/η Όμικρον, και τι θα ακολουθήσει». Από την άμεση επίπτωση στις ενεργειακές τιμές και στην ανασφάλεια προμήθειας φυσικού αερίου μέχρι τις τιμές βασικών διατροφικών αγαθών και την επίπτωση στον ευρύτερο κύκλο του πληθωρισμού (και, συνεπώς, στην στάση των Κεντρικών Τραπεζών και το «σβήσιμο» της διευκολυντικής/accommodating νομισματικής πολιτικής που ακολούθησαν τα – τόσα, ήδη –  τελευταία χρόνια) όλα εξαρτώνται από την τωρινή γεωπολιτική κρίση. Λες και το σύμπαν συνωμότησε ώστε να δικαιώσει του Βαγγέλη Βενιζέλου το «η κρίση θα είναι πλέον η  νέα κανονικότητα».

Πάντως, για να μείνουμε προσγειωμένοι στα δικά μας, αν όντως η Ελληνική οικονομία χάσει μέσα απ’ όλες αυτές τις καραμπόλες 2-3 ποσοστιαίες μονάδες από την αναμενόμενη για το 2022 συνέχιση της αύξησης (δηλαδή…αποκατάστασης) του ΑΕΠ κατά 4-5%, τότε αυτό θα σημάνει ένα διπλό τράνταγμα. Πρώτον, ότι όλο το ποντάρισμα σε μια πολλαπλά ανατροφοδοτούμενη ανάπτυξη (άνοδος και ξεπέρασμα των προ-πανδημίας επιπέδων, συν υπερ-ευνοϊκές προοπτικές τουρισμού, συν απορρόφηση κονδυλίων Ταμείου Ανάπτυξης έστω και με καθυστέρηση ενός 6μήνου…) τίθεται και πάλι υπό αμφισβήτηση. Δεύτερον ότι, αν βρεθούμε με πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 1-3% (κάνετε την απλή πράξη με την παραπάνω πρόβλεψη, συνδυαστικά!) και αν την ίδια στιγμή οι αποδόσεις του 10ετούς ομολόγου μείνουν πάνω από το 2,5% όπου και έχουν διαμορφωθεί πλέον, και άμα εκεί κάπου (ή και πιο επιβαρυντικά), μας προκύψει η άντληση κεφαλαίων από τις διεθνείς αγορές/το οριακό κόστος χτισίματος του πρόσθετου χρέους μας, τότε ο «ενάρετος κύκλος» αποκλιμάκωσης του χρέους στον οποίο είχαμε θεωρήσει ότι εγκατασταθήκαμε πάει να αποβεί οφθαλμαπάτη , αντικατοπτρισμός στην έρημο.

Μπροστά σ’ αυτήν την συνθήκη, η δίδυμη προειδοποίηση – αρθρογραφικά από τον Διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα λίγο πριν φθάσει στην τελική της φάση (της Ρωσικής εισβολής) η Ουκρανική κρίση. με ανακοίνωση του επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ επ’ αφορμή της ΜεταΜνημονιακής Αξιολόγησης τις ώρες που βρισκόταν σε εξέλιξη οι Ρωσικές επιχειρήσεις – για ανάγκη να επιστρέψει η Ελλάδα σε πρωτογενή πλεονάσματα, είναι προειδοποίηση που ακούγεται δυσάρεστα. Η πολιτική πίεση για συνέχιση μέτρων ανάσχεσης του κοινωνικού σοκ από την ακρίβεια  αυξάνεται. (Προσοχή! η εξόχως υποκειμενική έννοια της «ακρίβειας» έχει περιορισμένη σχέση με τις επίσημες μετρήσεις του πληθωρισμού, ο οποίος ωστόσο απειλεί να εγκατασταθεί όχι άνω του 6%, αλλ’ ίσως και του 8% σε αιχμή: λησμονημένες μνήμες!). Και η πίεση αυτή οδηγεί την Κυβέρνηση σε αντιδιαμετρικές τοποθετήσεις ως προς τις προειδοποιήσεις. Όχι μόνο εμμένει στο επίπεδο πρωτογενούς ελλείμματος-1,4% του ΑΕΠ που έχει γραφεί στον Προϋπολογισμό 2022, αλλά και ακούει ισχυρές φωνές σειρήνων να «επωφεληθούν» από την νέα κρίση για ακόμη πιο ελλειμματική λειτουργία.

«Νέα κρίση, νέες δαπάνες στήριξης» είναι το σύνθημα που ακούγεται. Χαρακτηριστικό, οι αναφορές του Κυριάκου Μητσοτάκη στα πλαίσια της Κορυφής για το Ουκρανικό, δεν σταματούσαν στην πρόταση για Ταμείο αντιστάθμισης του αυξημένου ενεργειακού κόστους (100 δις θα απέδιδαν στην Ελλάδα 2-3 δις ευρώ, δηλαδή κάπου εκεί που είναι το έλλειμμα του Προϋπολογισμού 2022), αλλά πήγαιναν και στην διεκδίκηση πόρων για «στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων». (Ο θάνατος του Δημήτρη Τσοβόλα επαναφέρει, συνειρμικά, μνήμες «Δώστα όλα!»).

Κάτι δύσκολα διαχειρίσιμο πάει να οικοδομηθεί, εδώ. Και όσοι σπεύδουν να πανηγυρίσουν ότι ως θεμέλιο του οικοδομήματος αυτού θα λειτουργούσε η συνέχιση της άρσης του Δημοσιονομικού Συμφώνου για το 2023, ή και η (ζητούμενη/ προτεινόμενη από Γ. Στουρνάρα) παράταση της νομισματικής στήριξης με ισχύ του ΡΕΡΡ της πανδημίας μέχρι το τέλος του 2022, δεν είναι βέβαιο ότι προσφέρουν καλές υπηρεσίες. Από μια παράταση της άρσης των περιορισμών του Δημοσιονομικού Συμφώνου, οι χώρες που θα ωφεληθούν είναι εκείνες που έχουν ισχυρές δημοσιονομικές βάσεις: ποιος αναγνωρίζει, σ’ αυτήν την περιγραφή, την Ελλάδα του 2022, με το δίδυμο έλλειμμά της που θυμίζει όλο και περισσότερο ημέρες 2007-8;