Σοβαροποίηση των προθέσεων, των στάσεων και των κινήσεων – όλων

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μια από τις μεγάλες αλλαγές που φαίνεται να εγκαθίστανται στην διεθνή σκηνή με την εξέλιξη της Ουκρανικής κρίσης, είναι εκείνο που θα ονόμαζε κανείς «σοβαροποίηση των προθέσεων, των στάσεων και των κινήσεων» – όλων: των κεντρικών πολιτικών συντελεστών, των παρακολουθηματικών παικτών, της κοινής γνώμης, των επιχειρηματικών παραγόντων. Βεβαίως, δεν πρόκειται για κάτι που γίνεται αμέσως/διαμιάς. η σοβαροποίηση δεν είναι απλή υπόθεση σ’ ένα διεθνές περιβάλλον μαθημένο στην εύκολη ατάκα, στην διαχείριση εικόνας, πλην όμως η εξέλιξη που πήραν τα πράγματα υποχρεώνει σε όλο και σοβαρότερη προσγείωση.

Δείτε κάποια παραδείγματα: πριν λίγες μόνον εβδομάδες ο Πρόεδρος Μπάιντεν («πλανητάρχης», έτσι δεν είναι;) είχε κάνει την μνημειώδη – νομίσαμε… – διπλωματική/διεθνοσχεσιακή πατάτα, να δηλώσει ότι ο Πρόεδρος Πούτιν δεν ήταν νοητό να παραμείνει στην εξουσία («This man cannot remain in power»). Παρευθύς ξαμολήθηκαν από τον Λευκό Οίκο να συμμαζέψουν την εντύπωση ότι οι ΗΠΑ απέβλεπαν σε ανατροπή Πούτιν/regime change στο Κρεμλίνο. Αμέσως μετά, επιστρατεύθηκε και ο ίδιος ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Άντονι Μπλίνκεν προς την ίδια κατεύθυνση, του «ξεκρεμάσματος» της διατύπωσης Μπάϊντεν. και όμως, προχθές ο συνάδελφός του υπουργούς Αμύνης Λόιντ Ώστιν, στα πλαίσια της προετοιμασίας για την συνάντηση με 40 (!) υπουργός Αμύνης στην Αμερικανική Βάση Ράμσταϊν στην Γερμανία, με αντικείμενο την παροχή όλο και βαρύτερου οπλισμού στην Ουκρανία, απεκάλυψε την αληθινή προσέγγιση των πραγμάτων: «να αδυνατίσει [η Ρωσία] μέχρι σημείου να μην μπορεί να κάνει στο μέλλον πράγματα, όπως η εισβολή στην Ουκρανία». Ενώ από την Μεγ. Βρετανία δινόταν κάτι σαν έμμεση άδεια, πάντως στήριξη, στο ενδεχόμενο Δυτικά όπλα που παρέχονται στην Ουκρανία να πλήξουν στόχους επί Ρωσικού εδάφους.

Ή, πάλι, ας πάμε σε μια πιο προσγειωμένη στην καθημερινότητα διατύπωση – εκείνη του Ιταλού Πρωθυπουργού Μάριο Ντράγκι, υπεύθυνου μιας μεγάλης Ευρωπαϊκής χώρας/οικονομίας με ισχυρή ενεργειακή εξάρτηση από την Μόσχα. αυτός – αφού ανεγνώρισε ότι «εμπάργκο στο Ρωσικό φυσικό αέριο δεν βρίσκεται στο τραπέζι, και δεν γνωρίζω αν θα τεθεί ποτέ» (πρώτο 10ήμερο του Απριλίου, αυτά…) – προσέθεσε, απευθυνόμενος στην κοινή γνώμη της χώρας του: «Θέλουμε την ειρήνη, ή θέλουμε να μην κλείσουμε το αιρκοντίσιον μας;».

Ας πάρουμε κι ένα τρίτο παράδειγμα τοποθέτησης, που αυτό είναι πιο διάχυτο ώστε να μην «ανήκει» η πατρότητά του σε κάποιον: πρόκειται για την ανησυχία μήπως οι οικονομικές κυρώσεις που επιβάλλονται κατά της Μόσχας καταλήγουν να τραυματίζουν περισσότερο εκείνους που τις επιβάλλουν, παρά όσους τις υφίστανται (διόλου τυχαία, η εν λόγω επισήμανση ακούστηκε ακόμη και από τον Έλληνα Πρωθυπουργό, υπεύθυνο μιας χώρας που στην υπόθεση αυτή μάλλον έχει ρόλο τελευταίου/προτελευταίου τροχού της αμάξης – και μην πει κανείς ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν υπήρξε πρόθυμος να ακολουθήσει (υπερ)πρόθυμα την στάση της Δύσης!).

Α, ναι, για να μην κάνουμε το λάθος συγκέντρωσης της προσοχής μας μόνον στην κρίση που βρίσκεται εν εξελίξει στην άμεση γειτονιά μας, ας πούμε με την διακοπή της τροφοδοσίας Πολωνίας/Βουλγαρίας με Ρωσικό φυσικό αέριο (κίνηση που θα… δείξει επί του πεδίου αν και κατά πόσον μεσαίες ή μικρές χώρες μπορούν να απεξαρτηθούν – δείτε πώς/πόσο π.χ. η Ελλάδα θα στηρίξει έμπρακτα την Βουλγαρία, τώρα-τώρα – και πόσο η Μόσχα θα καμφθεί από τον φόβο μήπως η ίδια χάσει τους συναλλαγματικούς πόρους στους οποίους η ίδια στηρίζεται), ή πάλι την επίσπευση της υποβολής αίτησης Φινλανδίας-Σουηδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ (μας επισκέπτεται ήδη η Φινλανδή Πρωθυπουργός σε μιαν έμπρακτη αναγνώριση ότι η Μεσογειακή Ελλάδα έχει λόγο…) , ας μην χαθεί από το ραντάρ η κίνηση , στην άλλη άκρια της υφηλίου, των Νήσων του Σολομώντα (6 νησιά+900 νησίδες, 660.000 κάτοικοι στην Ωκεανία, στις παρυφές του Ειρηνικού, δίπλα στην Αυστραλία) να συνάψουν συμφωνία συμμαχίας/στενής συνεργασίας με την Κίνα, προς μείζονα ενόχληση του σχήματος AUKUS σε Ειρηνικό/Ινδικό.

Προς τι αυτό το κορφολόγημα; Ακριβώς επειδή Κυβερνήσεις, διεθνή σχήματα governance (ΕΕ, ΝΑΤΟ…), κοινή γνώμη σε εθνικό/περιφερειακό/διεθνές επίπεδο, επιχειρηματικά σχήματα (π.χ. ποιος θα πληρώσει, ποιος όχι για Ρωσικό φυσικό αέριο; ποιος θα παρακάμψει – και πώς; – το πλέγμα των κυρώσεων;). Αυτό εννοούμε όταν μιλούμε για σοβαροποίηση των προθέσεων, των στάσεων και των κινήσεων – όλων. Περισσότερο βέβαια σαν προοπτική, παρά σαν άμεσα εξασφαλισμένη κατάσταση.