Ακόμη και χωρίς χιόνι, το  Νταβός έχει ενδιαφέρον:

ποιο ενδιαφέρον, όμως;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μια ακόμη ανάγνωση της χρησιμότητας του Νταβός και της εκεί διοργάνωσης της «συνάντησης των μεγιστάνων» του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ (έχει κλείσει ήδη τα 50 χρόνια ζωής του, δημιούργημα του ακαταπόνητου Καθηγητή Κλάους Σβαμπ: φέτος έγινε στο τέλος της άνοιξης αντί για την παραδοσιακή καρδιά του χειμώνα), ήταν η ανάγνωση εκείνη που επέλεξε να αξιοποιήσει φέτος ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο οποίος έκανε ένα Νταβοσιανό πέρασμα ανάμεσα στις παρουσίες του στις ΗΠΑ και στην αυριανή/μεθαυριανή συμμετοχή του στην Κορυφή της ΕΕ.

[Από τις τοποθετήσεις Μητσοτάκη στις ΗΠΑ είχε μείνει πίσω μια προσδοκία περαιτέρω ευαισθητοποίησης των Αμερικανών για τα προβλήματα της περιοχής μας: η τοποθέτηση του εκπροσώπου του Στέιτ Ντηπάρτμεντ Νέντ Πράις, μετά την υπερπτήση Αλεξανδρούπολης και το «Μητσοτάκης γιοκ» του Προέδρου Ερντογάν, με την έκκληση προς Ελλάδα και Τουρκία να συνεργασθούν για την ειρήνη και την σταθερότητα στην περιοχή, να επιλύσουν τις διαφορές τους «με διπλωματικό τρόπο» και να αποφύγουν «την ρητορική» που μπορεί να αυξάνει τις εντάσεις, θέλει πολλή καλή διάθεση ώστε να θεωρηθεί θετική εξέλιξη! Όσο για τις αντίστοιχες προσδοκίες από την Κορυφή της 30ης/31ης Μαΐου, που – θυμίζουμε – ήταν να υπάρξει Ευρωπαϊκός μηχανισμός για το ενεργειακό και για την στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών, στην πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας υπήρξε μια ηχώ από απογοήτευση: «ασχέτως των αποφάσεων της Ευρώπης, εμείς έχουμε προχωρήσει σε εθνικό σχέδιο στήριξης»].

Προτού δούμε την ανάγνωση Μητσοτάκη ως προς την διαδικασία του Νταβός – έλλειψαν φέτος οι άλλοτε περιζήτητοι Ρώσοι ολιγάρχες, «ανέβηκε» όμως αντισταθμιστικά η αίσθηση από την ευρύτερη συμμετοχή σε διαμαρτυρίες πολυεκατομμυριούχων όπως η Μάρλεν Ενγκελχοντ (κληρονόμος της BASF) που καλούσαν τις Κυβερνήσεις «να αντιμετωπίσουν την αυξημένη ανισότητα […] είναι καιρός να φορολογηθούν πλούσιοι» – ιδού μια ματιά στο πώς προηγούμενοι Έλληνες πρωθυπουργοί είδαν και αξιοποίησαν  την διοργάνωση.

Το «πετύχαμε το καλύτερο δυνατόν» του Ανδρέα Παπανδρέου το 1988, στην συνάντηση με τον Τουργκούτ Οζάλ που κατέληξε στην συμφωνία για αποχή από έρευνες στα διεθνή ύδατα του Αιγαίου, μέχρις ότου επιλυθεί το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας (το «μη-πόλεμος», μετά την παρολίγον ανάφλεξη του 1987 με το Πίρι-Ρέϊς), όπως μάλιστα συνοδεύτηκε από το «mea culpa» του Ανδρέα για το ότι μπήκε το Κυπριακό στο ράφι («to shelve the Cyprus issue») χρωμάτισε με έντονα διεθνοπολιτικό χρώμα την υπόθεση Νταβός στην Ελλάδα.  Βέβαια, την αληθινή πρωτοβουλία είχαν – και έπεισαν τον Ανδρέα να προσέλθει – οι Έλληνες επιχειρηματίες του κύκλου του Νταβός: Θόδωρος Παπαλεξόπουλος του Τιτάνα, Κίττυ Κυριακοπούλου των (τότε) Βωξιτών Παρνασσού, Νίκος Βερνίκος από τον εφοπλισμό, Κ. Κωνσταντινίδης της ΒΙΟΚΑΤ, οι οποίοι και συνέβαλαν στην συνέχεια, μαζί με Τούρκους ομολόγους τους όπως ο Σαρίκ Ταρίκ της ΕΝΚΑ, ή ο Σερίφ Εγκελί, στην προσπάθεια να στηριχθεί (και) με οικονομική προσέγγιση η εκτόνωση του κλίματος έντασης.

Όμως, όσο κι αν η πολιτική επαφή προχώρησε-οπισθοχώρησε-ξαναπροχώρησε, ο Αντρέας τότε βρισκόταν ήδη σε αποδρομή. συνοδευόμενος μόνον από τον Κάρολο Παπούλια δεν «είδε» ή δεν θέλησε να δει την πιο… Νταβοσιανή διάσταση. (Για την μικρή ιστορία: τους δημοσιογράφους, τότε, τους πάρκαραν στο διπλανό αλπικό χωριό Κλόστερς, ώστε να μην πολυπαρακολουθούν την ζύμωση στους διαδρόμους του Συνεδριακού Κέντρου. Μόνον δυο-τρεις, οι οποίοι είχαν κάρτα συμμετοχής ως μέλη-προσκεκλημένοι, είδαν από κοντά την εξέλιξη).

Το 1992, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε απέναντι του Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Πάλιν η έμφαση αποκλειστικά διεθνοπολιτική. Μολονότι, δε, το τρίγωνο Ελλάδας-Τουρκίας-Κύπρου κι εδώ κυριάρχησε (πάλι το Κυπριακό κρατήθηκε μακράν, αυτήν την φορά με την Λευκωσία συναινούσα), ήδη το Μακεδονικό κατέτρωγε το διπλωματικό κεφάλαιο της Ελλάδας και τραβούσε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη προς τα κάτω. Ο οποίος είδε, ξεκάθαρα – και εκεί – ότι το consensus Ευρωπαίων και Αμερικανών ήταν υπέρ πάση θυσία βοήθειας προς την (νυν) Βόρεια Μακεδονία με δυσπιστία προς τις Ελληνικές θέσεις.

Ο Μητσοτάκης, στα ΕλληνοΤουρκικά, στήριξε την συνέχεια της προσέγγισης Ελλήνων και Τούρκων επιχειρηματιών – αλλά… από απόσταση. (Και εδώ για την μικρή ιστορία: όταν ο κύκλος του Νταβός του εξηγούσε τις δυνατότητες οικονομικής προσέγγισης κλπ. είχε πει το κλασσικό: «αυτά, δικά σας!». Αλλά και ο Ντεμιρέλ, δεν ήταν Οζάλ. π.χ. στις συνεντεύξεις Τύπου των δικών του, όπου οι δημοσιογράφοι σηκώνονταν με μικρή υπόκλιση και προσαγόρευση «Εφέντιμ’» να θέσουν την ερώτησή τους, οι παριστάμενοι Τούρκοι επιχειρηματίες λειτουργούσαν σχεδόν ως ντεκόρ).

Την συλλογιστική/προσέγγιση Νταβός σίγουρα την είχε μέσα του ο Γιώργος Παπανδρέου – το 2010. Αλλά τότε, ήδη, η Ελλάδα βούλιαζε, καθώς οι αγορές την είχαν εγκαταλείψει. Και η ευκαιρία επικοινωνίας του Νταβός βυθίστηκε στο κυνηγητό του ΓΑΠ (από (φίλιους) ξένους δημοσιογράφους στους διαδρόμους, να του αποσπάσουν μια λέξη. Εκεί ήταν που ο Γιώργος κατανόησε ότι το παιχνίδι είχε χαθεί (ο συνοδεύων Γιώργος Παπακωνσταντίνου λιγότερο). Όταν, δε, ένα χρόνο αργότερα – το 2011 – εμφανίσθηκε πάλι «ενισχυμένος με το Μνημόνιο», ουσιαστικά η Ελλάδα είχε σβήσει ως παίκτης. Είχε μείνει ως πρόβλημα…

Ο αναγνώστης παρατήρησε το άλμα δυο σχεδόν δεκαετιών. Ο Κώστας Σημίτης, στον οποίο είχαν γίνει εν τω μεταξύ στην δική του θητεία πολλές εισηγήσεις και παρεμβάσεις ώστε να αξιοποιήσει την πλατφόρμα Νταβός, ήταν της άποψης ότι τα μεν πολιτικά/διπλωματικά θέματα προσεγγίζονται θεσμικά μόνον και με τις σωστές διαδικασίες, ενώ κουβαλούσε και μιαν καλβινιστική στάση απέναντι στην εγγύτητα πολιτικής με επιχειρηματίες – ο ίδιος. Ούτε όταν ο Νίκος Θέμελης αξιοποιήθηκε, να του θυμίζει ότι η ίδια η διαδικασία του Νταβός είχε ξεκινήσει – δεκαετία του΄70 – με επίνευση και στήριξη της ΕΟΚ/των Βρυξελλών και ότι η ίδια στήριξη συνεχιζόταν, έστω διακριτικά, ούτε τότε μετατοπίσθηκε. Ο δε συνεχιστής του Κώστας Καραμανλής, μετά την τραυματική εμπειρία του Μπουργκενστοκ, δεν είχε ευχάριστες αναμνήσεις από τα Αλπικά τοπία. (Καθώς, δε, είχε αποκαλέσει τον προκάτοχό του Κ. Σημίτη «αρχιερέα της διαπλοκής» δεν του πολυπήγαινε να βρίσκεται με την υψηλή επιχειρηματική ελίτ.

Επάνοδος στα διεθνοπολιτικά, με την παρουσία στο Νταβός του Αλέξη Τσίπρα – το 2018 – όπου η συνολική αίσθηση δεν ήταν και τόσο άνετη, αν και η πολύωρη συνάντησή του με τον Ζόραν Ζάεφ ενόψει τελικής ευθείας της επίλυσης του Μακεδονικού/της αναγνώρισης «Βόρειας Μακεδονίας» οφείλει να καταγραφεί. Πάντως η ουσία της τότε διαπραγμάτευσης δεν έπαυε να είναι υπόθεση Νίκου Κοτζιά.

Μετά απ’ αυτήν την περιπλάνηση, πώς συναντά κανείς τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο Νταβός ήδη το 2020; Η παρουσία του περισσότερο στράφηκε στην ορθοδοξία της τότε εποχής, καθώς μετείχε σε πάνελ με τον (Αντιπρόεδρο της Ευρ. Επιτροπής) Φρανς Τίμμερμανς περί «Πράσινου New Deal», ενώ θέλησε να δώσει και ένα συνολικό στίγμα με fireside chat με τον Νάϊαλλ Φέργκιουσον. Ήδη όμως, τότε, έδειξε υπερπροθυμία να αξιοποιήσει την οικονομική σκηνή του Νταβός: συναντήσεις με τον Μπραντ Σμιθ της Microsoft, τον αρμόδιο της Google για την περιοχή Ευρώπης/Μέσης Ανατολής Νάττ Μπρίτταν, τον Πήτερ Γκράουερ του Bloomberg. Βέβαια, στο Νταβός 2020, ο Κ. Μητσοτάκης είχε μιλήσει θερμά και για τις προοπτικές του EastMed. Ύστερα όμως.. ήρθε η πανδημία του Covid-19 και όλα μπήκαν στο «κράτει».

Από τα πολιτικά, συνάντηση με την – έκτοτε ατυχήσασα πολιτικά – Άννεγκρετ Κραμπ-Κάρρενμπάουερ, ομοίως με τον (τότε αναδεικνυόμενο ως ηγέτη της Βενεζουέλας /μεταβατικό Πρόεδρο) Χουάν Γκουαϊδο, του οποίου εδώ και καιρό αγνοούνται τα ίχνη καθώς πλέον και οι ΗΠΑ προσήλθαν στον «κακό» Νικολάς Μαδούρο, για λόγους πετρελαίου. Μια ακόμη λέξη για τα διεθνοπολιτικά: ο Κ. Μητσοτάκης είχε παραπονεθεί πως η Ελλάδα δεν εκαλείτο στην Διάσκεψη του Βερολίνου για την Λιβύη.

Πάντως για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το πρώτο «γνήσιο Νταβός της θητείας του ήταν το φετινό. Σε αυτό, ουσιαστικά, έκανε την πλήρη ανατροπή του μείγματος των προκατόχων του αφού είχε μεν πολιτικές επαφές καθώς συνάντησε τον Πρόεδρο του Ισραήλ Ισάκ Χέρτσιγκ ή τον ΥΠΕΞ της Ουκρανίας (αναμενόμενο) Ντμίτρο Κουλέμπα, ενώ μετέσχε σε συζήτηση/πρόγραμμα εργασίας για τα Δυτικά Βαλκάνια με τους Σέρβο Πρόεδρο Βούτσιτς, Κροάτη Πρωθυπουργό Πλένκοβιτς, Πρωθυπουργό του Κόσσοβου Κούρτι και Πρόεδρο της Βόρειας Μακεδονίας Στέβο Πενταρόφκι – ομνύοντας στην σταθερότητα και Ευρωπαϊκή προοπτική της περιοχής. Ουσιαστικότερο περιεχόμενο, ωστόσο, είχε ο εγγυητικός ρόλος που επεδίωξε να υποσχεθεί ότι θα αναλάβει η Ελλάδα – ως σημείο εισαγωγής LNG και διανομής φυσικού αερίου – ώστε να μην αποκοπούν ενεργειακά οι χώρες της Βαλτικής αν υπάρξει συνέχεια του πολέμου στην Ουκρανία. (Παραδίπλα, ο Πρωθυπουργός του Μαυροβουνίου Ντρίταν Αμπαζόφσκι – μόλις δεχθείς τα θερμά συγχαρητήρια του Προέδρου Ερντογάν! – συναντιόταν με τον ΒορειοΜακεδόνα Πενταρόφσκι. Ισορροπίες). Επίσης ενδιαφέρον, στην κάπως υψηλότερου προφίλ συζήτηση με την Πρόεδρο της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ και τον Ισπανό Πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός περισσότερο επισημάνθηκε για τις τοποθετήσεις του στα ενεργειακά…

Στην συνάντησή του με τον Μπέργκε Μπέντε, νυν πρόεδρο του Φόρουμ του Νταβός – ο Κλάους Σβαμπ έχει γίνει επίτιμος, τον επεσκέφθη πάντως λιγάκι ως μνημείο ο Κυριάκος – ο Έλληνας Πρωθυπουργός άκουσε καλά λόγια για την («ιστορική») παρουσία του στις ΗΠΑ και για τον «ηγετικό του ρόλο» διεθνώς. Μίλησε ο Μπέντε και για «γρήγορο οικονομικό θαύμα» της Ελλάδας. Ο ίδιος, πάντως, ο Κ. Μητσοτάκης επανήλθε κι εκεί στα ενεργειακά, μίλησε για απόκτηση της επενδυτικής βαθμίδας από την Ελλάδα μέσα στο 2023 κοκ. Δεν έχασε όμως την ευκαιρία να υπενθυμίσει ότι… και το 2020, ο Ρετζέπ Ταγιπ Ερντογάν «έλεγε ότι δεν θέλει να μου μιλήσει […] οπότε, ίσως αλλάξει πάλι γνώμη», αλλά και να αναφερθεί στις Τουρκικές υπερπτήσεις στο Αιγαίο. Εκεί, ο Μπέντε πήρε την μπάλα προκειμένου να θυμίσει ότι μια άλλη υπερπτήση – της Ρωσίας, πάνω από την Τουρκία – είχε φέρει επικίνδυνη περιφερειακή ένταση…

Όμως, όλα αυτά περισσότερο λειτούργησαν ως σκηνικό – γιατί η πλευρά Μητσοτάκη κυρίως ανάδειξε τις επαφές (και τις προσδοκίες επενδυτικού ενδιαφέροντος) με Μπράντ Σμιθ και Σάτια Μαντέλα της Microsoft, Ναττ Μπρίτταν της Google, Νικ Κλέγκ της Meta – δηλαδή επανάληψη και επαύξηση της στόχευσης του Νταβός 2020. Αυτά, είναι που περισσότερο ακούστηκαν/διαβάστηκαν/σχολιάστηκαν στην Ελλάδα (στον διεθνή Τύπο, γενικώς από το Νταβός φθάνουν στην επιφάνεια μόνον οι επαφές των μεγάλων παικτών του συστήματος: παράδειγμα, για φέτος η τοποθέτηση Χένρι Κίσσιγκερ για ανάγκη εδαφικού συμβιβασμού στην Ουκρανία). Μαζί βέβαια και με την ατάκα ότι «εάν ο Πρόεδρος Ερντογάν θεωρεί πως δεν θα υπερασπιστώ την κυριαρχία της Ελλάδος και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, τότε έχει εσφαλμένη εντύπωση».

Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς πώς εξελίσσονται οι Ελληνικές ηγεσίες στην αξιοποίηση του εργαλείου Νταβός…