Μετά την Μαδρίτη: Πόσος χώρος θα αφεθεί στην Τουρκία

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Είναι δυσοίωνα χαρακτηριστικό του περιεχομένου, αλλά και του ύφους της δημόσιας συζήτησης στην Ελλάδα των μέσων του 2022 (στον γραπτό ή/και ηλεκτρονικό Τύπο αλλά και στις εκδοχές των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης) στο μείζον ζήτημα των ΕλληνοΤουρκικών, και στο πώς αυτό προβάλλεται στο φόντο των μεγάλων – των ΠΟΛΥ μεγάλων – διεθνών εξελίξεων . Όπως είναι η νέα Στρατηγική Αντίληψη/Strategic Concept του ΝΑΤΟ, μετά την Κορυφή της Μαδρίτης.  Όταν έκλεινε η πρώτη μέρα της Κορυφής, η οποία ευθέως πλέον στην Στρατηγική Αντίληψη της Συμμαχίας καθιστούσε την Ρωσία «αμεσότερη απειλή για την ασφάλεια» (και έθετε κάπως πιο απόμακρα και την Κίνα στο στόχαστρο ως αμφισβητούσα τις Δυτικές αξίες), η ευρύτερη πλειοψηφία των αναφορών και των αναλύσεων σ’ εμάς τού τι συνέβη με την άρση του – παρολίγον – Τουρκικού βέτο για την διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς Φινλανδία και Σουηδία, με λήξη της παραδοσιακής ουδετερότητας αμφοτέρων, μιλούσε για υποχώρηση ή αναδίπλωση Ερντογάν (αν μη για κωλοτούμπα: ο όρος έχει πλέον ενταχθεί στην βουλγκάτα της Ελληνικής πολιτικής διαλέκτου).

Ούτε το γεγονός ότι η Τουρκία πέτυχε δεσμεύσεις των «Δυο» για αντιτρομοκρατική συστράτευση  – όπως νοείται αυτή από την Άγκυρα – και για παύση της στήριξης προς Κουρδικές οργανώσεις, ενώ επιπροσθέτως έθεσε αυτή την αντιτρομοκρατική στράτευση σε συνολικό επίπεδο ΝΑΤΟ, ούτε όμως και η συμφωνία κυρίως των Σουηδών να άρουν το εμπάργκο πώλησης όπλων προς την Τουρκία καταγράφηκε ιδιαίτερα στην δική μας δημόσια συζήτηση. (Το εμπάργκο Σουηδίας είχε αληθινό περιεχόμενο. Αφορούσε οχήματα προς χρήση σε χερσαίες επιχειρήσεις στην Συρία. Όμως η Σουηδία παράγει έως και μαχητικά 4ης/5ης γενιάς, τα Gripen-E). Και να φανταστεί κανείς ότι – επιπλέον – οι δυο χώρες ανέλαβαν να φέρουν πλησιέστερα την Τουρκία προς τα αυριανά Ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα. και να θυμηθεί κανείς ότι η Ελλάδα φαντασιωνόταν μέχρι προς εβδομάδων ότι θα … επιβάλλονταν κυρώσεις ΕΕ προς την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής εμπάργκο σε εξαγωγές οπλικών συστημάτων (από την Γερμανία για τα υποβρύχια, απο την Ισπανία για ένα μίνι- αεροπλανοφόρο, από Ιταλία για ελικόπτερο: εδώ ξυπνάμε!).

Η αλήθεια είναι ότι αν η συζήτηση στην Ελλάδα για την Κορυφή της Μαδρίτης είχε έναν οπαδικό χαρακτήρα, το ίδιο και περισσότερο ίσχυε και στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, όπου στήθηκε περίπου μηντιακός θρίαμβος! Άλλωστε την επόμενη μέρα, χθες δηλαδή, ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά την συνάντησή του με τον Πρόεδρο Μπάιντεν (πολυπόθητη συνάντηση: οι μικρές χώρες πάντα ποθούν την συνάντηση με τους μεγάλους, οι μεσαίες χώρες παρομοίως ακόμη κι αν θεωρούν εαυτές υπερπεριφερειακούς παίκτες…) δεν παρέλειψε να πει ότι θα ξαναβρεθεί στην Τουρκία συναποκομίζοντας, πέρα κι από τους επαίνους για την «εξαιρετική δουλειά» που έκανε η Τουρκία για βοήθεια στην Ουκρανία και την επιβράβευση του ρόλου της Άγκυρας στην διακίνηση σιτηρών στην Μαύρη Θάλασσα, το «να επιστρέψει στην χώρα [του] με αποτελέσματα και ικανοποίηση». Η προσγειωτική για τις δικές μας και ενισχυτική των Τουρκικών ερμηνειών  ως προς το πού θα καταλήξει η άσκηση τυπικά transactional/συναλλακτικής εξωτερικής πολιτικής από την Άγκυρα, ήρθε πριν ακόμη καθίσουν οι δυο, Μπάϊντεν και Ερντογάν με Μπλίνκεν και Τσαβούσογλου και λοιπές κουστωδίες, με την on-record δήλωσε της Αμερικανίδας βοηθού υπουργού Αμύνης Σελέστ Γουλάντερ περί «πλήρους υποστήριξης των σχεδίων εκσυγχρονισμού των F-16», δηλαδή εκείνου που αποτελεί το κομβικό σήμερα, αίτημα της Άγκυρας. Περισσότερο κι από την ρητή αυτή διατύπωση – που είναι γνωστό ότι έως τώρα η πρόθεση προσκρούει σε μπλόκο του Κογκρέσου (Μενεντεζ κοκ), όπως είναι επίσης γνωστό ότι σε ένα  5μηνο οι Αμερικανοί έχουν ενδιάμεσες εκλογές/ midterms και… νέες ισορροπίες στο Κονγκρέσο – θάξιζε να σημειωθεί ότι η (αρμόδια) υφυπουργός έθεσε το θέμα του εκσυγχρονισμού των Τουρκικών F-16 υπό το πρίσμα του ότι «συμβάλλει στην ασφάλεια δια του ΝΑΤΟ: το πλήρες αυριανό επιχείρημα της Άγκυρας και των φίλων τους στην Ουάσιγκτων!

Οπότε; Οπότε μάλλον το πώς ο ημέτερος Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις Τουρκικές συμπεριφορές (αναφορά στον ρόλο του διεθνούς δικαίου, ανάγκη τήρησης των κυρώσεων από όλους) χωρίς να πει ονόματα καθώς και το πώς ο δικός τους Ερντογάν δεν μνημόνευσε στο plenum της Κορυφής τις ρητορικές Τουρκικές αιτιάσεις περί μη-αποστρατικοποίησης ελληνικών νησιών, αυτά  έχουν δευτερεύουσα /διακοσμητική σημασία. Η ουσία – που θα την μάθουμε βέβαια σιγά-σιγά, και όχι από επίσημες δηλώσεις, ή έστω ακριτομύθιες τώρα – είναι τι χώρος θα αφεθεί στην Άγκυρα (how much slack will be granted to Turkey, αν ενδιαφέρει η διατύπωση) να συνεχίσει την ρητορική και τις πρακτικές της έναντι της Ελλάδας. Τις οποίες πρακτικές μάλωσε μεν η άλλη οροφή, της ΕΕ, χωρίς να σκεφθεί καν να περιλάβει ρητή αναφορά σε κυρώσεις/sanctions, ή έστω σε μέτρα/measures, όπως παλαιότερα. Αντίστοιχης έντασης και η έκφραση ανησυχίας από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ προς Ερντογάν…

Κάτι καλύτερο, πάντως, το «να διατηρηθεί η σταθερότητα στην Συρία και στο Αιγαίο» του Τζο Μπάιντεν προς τον ίδιο Ερντογάν.