Δυστοπική επιστημονική φαντασία επί του πεδίου –  Από τους αγωγούς στην δημοσιονομική διαχείριση

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Οι εξελίξεις στην διεθνή σκηνή αρχίζουν και ξεφεύγουν προς κατευθύνσεις που θυμίζουν δυστοπική επιστημονική φαντασία. Ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται με την απειλή χρήσης πυρηνικών (και άντε να εξηγείς, μετά, τι σημαίνει τακτικά πυρηνικά όπλα πεδίου σε σχέση με την εικόνα πυρηνικής απειλής που έχει ο μέσος άνθρωπος από τις δεκαετίες του΄50 και του ΄60!), είχαμε τώρα και την δολιοφθορά στους NordStream -1 και -2. Που όχι μόνο αποκόπτουν οριστικά (;) την Ευρώπη από το ρωσικό φυσικό αέριο – όσο δηλαδή δεν διέρχεται από την εμπόλεμη Ουκρανία – αλλά και ανοίγει θρίλερ κατασκοπικής αναζήτησης: Ο Πολωνός Πρωθυπουργός τουϊτάρει ευχαριστώντας τις ΗΠΑ, η CIA θυμίζει ότι ήδη το καλοκαίρι είχε προειδοποιήσει το Βερολίνο για επιθέσεις σε αγωγούς αερίου «στην περιοχή», η Ρωσία υπενθυμίζει ότι και οι πληγείσες υποδομές και το φυσικό αέριό τους της ανήκει, με την εκλυόμενη ποσότητα αερίων να διεκτραγωδείται ως προς την περιβαλλοντική ζημία.

Ακόμη περισσότερο, όμως, ανεβαίνουν οι ανησυχίες για συνολική απειλή κατά των ενεργειακών υποδομών της Ευρώπης – σε σημείο η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να τουϊττάρει ότι «κάθε συνειδητή διατάραξη που επιφέρεται σε ενεργές Ευρωπαϊκές υποδομές είναι απαράδεκτη» και (πάλιν η γλώσσα ισχύος από μια Ευρώπη που μόνον ισχυρή δεν αποδεικνύεται, σ’ αυτήν την στροφή των πραγμάτων) «θα οδηγήσει στην ισχυρότερη δυνατή απάντηση».

Όμως… ας προσγειώσουμε σε κάτι με λιγότερο δραματικούς τόνους αν και όχι με αναγκαστικά μικρότερο ουσιαστικό αποτύπωμα. Στην τρικυμία γύρω από το μείγμα οικονομικής πολιτικής μπροστά στην ενεργειακή κρίση και την δημοσιονομική διαχείρισή της. Δείτε πώς ΕΚΤ και ΔΝΤ, οι φάροι αυτοί της μακρο-ορθοδοξίας επανέρχονται δυναμικά, την ώρα που μάλλον η επανεγκατάσταση του πληθωρισμού στο προσκήνιο θα φέρει συζητήσεις περί μεταβολής υποδείγματος/paradigm shift.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ Φίλιπ Λέην (που, μην ξεχνούμε, υπηρέτησε ως Διοικητής της Bank of Ireland το 2015-19), μιλώντας στην Αυστριακή Der Standard «επισκέφθηκε» την υπόθεση του σπιράλ τιμαρίθμου – μισθολογικών διεκδικήσεων (αναμενόμενο). πρόφερε την φοβερή λέξη «ύφεση» (με τις επιπτώσεις στην απασχόληση). έκανε και μια πρόβλεψη για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. υπεραμύνθηκε του ρυθμού απόκρισης της ΕΚΤ στην υπό εξέλιξη κρίση (επίσης αναμενόμενο). Όμως, όταν έφθασε η συζήτηση στην στοχευμένη στήριξη των «φτωχότερων στις κοινωνίες μας οι οποίοι και πλήττονται περισσότερο», τοποθετήθηκε σθεναρά εναντίον των αυξημένων ελλειμμάτων – ασχέτως αν του επισημάνθηκε το πάγωμα του Συμφώνου Σταθερότητας μέχρι το τέλος του 2023 – και υπέρ της (εν μέρει πάντως) «χρηματοδότησης αυτών των ενισχύσεων μέσω της αύξησης φόρων στους ευπορότερους». Είτε σε όσα φυσικά πρόσωπα έχουν υψηλότερα εισοδήματα, είτε στους κλάδους και τις επιχειρήσεις που λειτουργούν με υψηλή κερδοφορία λόγω του ενεργειακού σοκ. Για να καταλήξει: «Αν στηριχθούν όσοι το έχουν ανάγκη μέσω υψηλότερων φόρων, τότε θα υπάρξει μικρότερη επίπτωση στον πληθωρισμό, απ’ ό,τι αν αυξηθούν τα ελλείμματα».

Αντανάκλαση της ίδιας προσέγγισης και στην οξεία κριτική άσκησε το ΔΝΤ στην πρόθεση της Βρετανίας της μετα-τον-Μπόρις Τζόνσον εποχής – υπό τον νέο ΥΠΟΙΚ Κουάζι Κουάρτενγκ – να προβεί σε σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις των υψηλών εισοδημάτων. Αντισταθμίζοντας με πρόσθετο δανεισμό, προκειμένου να συνεχισθούν οι ευρείας κλίμακας ενισχύσεις λόγω ενεργειακής κρίσης. Πέραν των οριζόντων μέτρων στήριξης που κι εδώ αποθαρρύνονται, με την έμφαση στις στοχευμένες μόνον παρεμβάσεις υπέρ όσων έχουν ιδιαίτερη ανάγκη, το Ταμείο ξιφούλκησε εναντίον των ελαφρύνσεων στα υψηλά εισοδήματα.

Βέβαια… η πίεση που άσκησαν την ίδια στιγμή οι αγορές επί της στερλίνας, με την απογείωση των αποδόσεων των 10τών ομολόγων /Gilts άνω του 4,6% («πάνε να ξεπεράσουν τις Ελληνικές και Ιταλικές» ήταν το σχόλιο κάποια στιγμή) έφερε πυροσβεστική παρέμβαση της Bank of England. Η οποία δανείστηκε την διατύπωση Ντράγκι, για ετοιμότητα να παρέμβει «σε όποια κλίμακα κι αν καταστεί αναγκαία» αγοράζοντας ομόλογα, κράτησε την κατάσταση και προσγείωσε σε επιτόκια γύρω στο 4%.

Ζώντας στην ευδαίμονα Ελλάδα της πολύμηνης και διακηρυγμένα τοξικής προεκλογικής εκστρατείας – και των αποδόσεων 10ετούς να έχουν φλερτάρει με το 5% – έχει ενδιαφέρον η παρακολούθηση αυτής της δυστοπίας. Δεν έχει;