Μετά την παραίτηση Ζόραν Ζάεφ, τι θα απομείνει από την Συμφωνία των Πρεσπών;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Τελικά, σε «χρονικό προεξαγγελμένου θανάτου» εξελίχθηκαν οι πρόσφατες δημοτικές εκλογές στην Βόρεια Μακεδονία, που οδήγησαν σε παραίτηση από την πρωθυπουργία (και την ηγεσία του κυβερνώντος SDSM, κυβερνώντος όμως με την στήριξη μικρότερων κομμάτων) του Ζόραν Ζάεφ. H παραίτηση ακολούθησε την άνετη επικράτηση των υποψηφίων που στήριξε – ιδίως στην πρωτεύουσα, Σκόπια – το δεξιό-ακροδεξιό/εθνικιστικό VMRO-DPMNE του Κρίστιαν Μίτσκοσκι. Ο τελευταίος ζήτησε  αμέσως πρόωρες εκλογές, που δεν είναι όμως υποχρεωτική κατάληξη όσων εξελίχθηκαν (η σημερινή Κυβέρνηση της Β. Μακεδονίας έχει ακόμη 1,5 χρόνο ζωής, αν το θέλει), πλην αν αποστασιοποιηθεί κάποιος από τους μικρότερους εταίρους. Για την ώρα, οι εταίροι τής περί το SDSM Κυβέρνησης δήλωναν πρόθεση να συνεχίσουν.

Ο Ζάεφ πλήρωσε – μεταξύ άλλων – την άκρα ψυχρότητα με την οποία η Ευρώπη/η ΕΕ αντιμετώπισε την προοπτική ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας του.  Συγκριτικά, η Ελληνική διστακτικότητα ως προς την κύρωση των διαβόητων Μνημονίων Συνεργασίας που θα προχωρούσαν παραπέρα την Συμφωνία των Πρεσπών, μάλλον αποτελεί πταίσμα. Αυτή, φυσικά, η κατάσταση δημιουργεί/θα δημιουργήσει τώρα ζήτημα για την μελλοντική συνέχιση της ισχύος της ίδιας της Συμφωνίας των Πρεσπών, την οποία το VMRO-DPMNE προσεγγίζει ακόμη πιο αρνητικά απ’ ό,τι ο σκληρός πυρήνας των «αντι-Πρεσπών» στην Ελλάδα. Θα αρχίσουν συζητήσεις περί καταγγελίας της, ενώ άμα το πράγμα προχωρήσει, θα αποτελέσει βασικό διακύβευμα σε μια ενδεχόμενη προεκλογική εκστρατεία στην Β. Μακεδονία; Τι αντανακλαστικά θα φέρει σ’ εμάς;

Δεν ήταν πάντως τυχαίο που η «έξοδος» της Καγκελαρίου Μέρκελ από την θητεία της στο πηδάλιο της Γερμανίας, συνδυάστηκε με προ εβδομάδων επίσκεψή της στα Δυτικά Βαλκάνια. Όπου, με συναντήσεις με ηγέτες των χωρών της περιοχής – κι ας ήταν η κυρίως επίσκεψη σε Βελιγράδι και Τίρανα – διατυπώθηκε με τον πλέον εμφατικό τρόπο η προτεραιότητα που έχει για την Γερμανία η διατήρηση της σταθερότητας, συνολικά, στην περιοχή. Ούτε θα ήταν σώφρον να αγνοηθεί η ακόμη εντονότερη ενόχληση που έχει φανεί από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού για όποια ενδεχόμενη αντίστροφη πορεία στα Δυτικά Βαλκάνια – βλέπε ιδίως την ανεπίστροφη πρόσδεση της Β. Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ.

Η προσπάθεια της σημερινής Ελληνικής Κυβέρνησης να αποφεύγει σαν κακό όνειρο τα εσωτερικά προβλήματα που θα προέκυπταν άμα έλθουν σε ψήφιση/επικύρωση στην Βουλή τα (χαμηλού πρακτικού ενδιαφέροντος, υψηλότερης συμβολικής σημασίας) Μνημόνια Συνεργασίας για υλοποίηση της ήδη 3χρονης Συμφωνίας των Πρεσπών, βρίσκεται σε δυσάρεστη συνύπαρξη με τις διεθνείς/Δυτικές προτεραιότητες. Αλλά και η επίσης πρόσφατη σύναψη (5ετούς) συμφωνίας Τουρκίας-Β. Μακεδονίας και δη με στρατιωτικό/οικονομικό περιεχόμενο αναδεικνύει το γνώριμο αξίωμα – «όπως η φύση, έτσι και οι διεθνείς σχέσεις απεχθάνονται το κενό». Καθώς λοιπόν μπορεί κανείς να αναμένει εκ νέου κινητικότητα περί την Συμφωνία των Πρεσπών – άλλωστε στην συνάντηση Νίκου Δένδια με τον ομόλογό του Μπουγιάρ Οσμάνι στα Σκόπια διαδηλωνόταν η Ελληνική υποστήριξη στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων ΕΕ-Βόρειας Μακεδονίας, μαζί και με την «ανάγκη πλήρους, συνεπούς και καλή τη πίστει εφαρμογής της Συμφωνίας των Πρεσπών» – χρησιμότερο παρά ποτέ μας προκύπτει το βιβλίο των Αγγ. Συρίγου-Ευ. Χατζηβασιλείου. Γραμμένο την επαύριο της Συμφωνίας των Πρεσπών, από ανθρώπους με σαφώς κριτική/επικριτική διάθεση απέναντι στην διαπραγμάτευση Νίκου Κοτζιά αλλά και με προσγείωση στην πραγματικότητα του διεθνούς συστήματος  και όταν βρισκόταν ακόμη υπό συζήτηση το αν η Βουλή των Ελλήνων θα κύρωνε ή όχι την κυρίως Συμφωνία των Πρεσπών, το βιβλίο αυτό ξεδιπλώνει και αναλύει βήμα-βήμα τόσο το ίδιο το περιεχόμενο της Συμφωνίας, όσο και τα διεθνοπολιτικά της συμφραζόμενα. Μάλιστα κάνει και κάτι που συνήθως οι αντίστοιχες αναλύσεις στην Ελλάδα παραλείπουν: παραθέτει ως 27σέλιδο Παράρτημα στο κείμενο των 117 συνολικά σελίδων των συγγραφέων το ίδιο το κείμενο της Συμφωνίας των Πρεσπών για όποιον θάθελε να αναφέρεται, γραμμή-γραμμή, στο περιεχόμενό της – το πραγματικό, όχι το φαντασιακό.

Οι Συρίγος-Χατζηβασιλείου ξεκινούν με μια αναδρομή στην μακρά προϊστορία του Μακεδονικού, ανάγοντας σε «αυτονόητη προφύλαξη» και αντίστοιχα υψηλή στρατηγική την Ελληνική επιμονή/εμμονή στο ονοματολογικό, για να προσγειώσουν όμως εν συνεχεία σε θέματα που θεωρούν σημερινού, νωπού Ελληνικού ενδιαφέροντος. Δηλαδή στους συσχετισμούς ασφαλείας, συν στο θέμα του αυτοπροσδιορισμού των Ελλήνων Μακεδόνων. Απ’ εκεί προκύπτει και εκείνο που χαρακτηρίσαμε κριτική/επικριτική στάση τους απέναντι στην Συμφωνία των Πρεσπών, όπως τελικά εκείνη προέκυψε – ιδίως με την «οχύρωσή» της ως αμετάκλητης και μη-τροποποιήσιμης. Εκεί και η βασική σημερινή χρησιμότητα του βιβλίου Συρίγου-Χατζηβασιλείου, καθώς η Συνθήκη των Πρεσπών έχει ήδη κυρωθεί από την Βουλή των Ελλήνων, η ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ έχει προχωρήσει, η χρήση της ονομασίας «Βόρεια Μακεδονία» έχει παγιωθεί (παρά τις αρνήσεις οπισθοφυλακής σε σημεία της Βόρειας Ελλάδας, παρά και τις κάθε τόσο παρασπονδίες κατά την χρήση στην ίδια την γείτονα π.χ. σε αθλητικές διοργανώσεις…), ιδίως δε στους διεθνείς οργανισμούς.

Μέχρι χθες/προχθές, ενδιέφερε η δυνατότητα – που κάθε τόσο ανακύπτει στην ενδοκυβερνητική, αλλά κυρίως στην μηντιακή συζήτηση, που θα ανακύψει ζωηρότερη άμα αποτολμηθεί να έλθουν στην Αθήνα προς κύρωση τα Μνημόνια Συνεργασίας στην Βουλή των Ελλήνων – να υπάρξει επίκληση «ουσιώδους παράβασης» των όρων της διμερούς Συμφωνίας από πλευράς Σκοπίων ώστε αυτή να θεωρηθεί λήξασα. Το ουσιώδες, κατά τις πρόνοιες της Συμβάσεως της Βιέννης περί Συνθηκών, επεξηγείται ως «παραβίασις διατάξεως ουσιώδους προς πραγματοποίησιν του αντικειμένου ή του σκοπού της συνθήκης».  Αυτά, όμως, ενδιέφεραν μέχρι τώρα, δηλαδή μέχρι την διαφαινόμενη επικράτηση μιας λογικής VMRO-DPMNE στην γείτονα: άμα κάποια στιγμή υποτεθεί ότι δρομολογείται απ’ εκεί επιχείρημα περί καταγγελίας/λήξεως της Συμφωνίας των Πρεσπών, καθώς ήδη σε διεθνή χρήση η προηγουμενη ονομασία πΓΔΜ (με την Ενδιάμεση Συμφωνία να έχει περιέλθει στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας…) δεν υπάρχει, η δε προσπάθεια να επιληφθεί εκ νέου το Συμβούλιο Ασφαλείας με το ονοματολογικό αποτελεί άλλου σύμπαντος υπόθεση!, τότε το μόνο που θα επιτυγχανόταν θα ήταν να γυρίσει το ρολόι πίσω

Πού; Σε ευθεία πλέον αναγνώριση από το διεθνές σύστημα «Δημοκρατίας της Μακεδονίας», κατά την συνταγματική αυτοπροσδιοριστική ονομασία της γείτονος.

Σίγουρα δεν θα πλήξουμε ΚΑΙ μ’ αυτήν την υπόθεση…