Εν αναμονή του επόμενου κύματος δημοσκοπήσεων, κάποια ευρήματα αξιών και στάσεων βάθους

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όσο προχωρούν οι μέρες μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς – θα φύγουν και τα Φώτα, που όλο και κάπως συνδέονται, προσδοκά κανείς, με τον φωτισμό ανθρώπων και καταστάσεων! – τόσο θα πλησιάζουμε στο επόμενο κύμα δημοσκοπικής σάρωσης των προθέσεων και στάσεων των πολιτών στο ούτως ή άλλως ενδιαφέρον, ενδεχομένως κρίσιμο 2022. Στοιχεία όπως η αυξανόμενη πίεση στην οικονομία (τιμές της ενέργειας, γενικώς «ακρίβεια», επίπτωση από τα lockdown-που-δεν-λένε-το-όνομά-τους), η διαφορετική αλλά διόλου αμελητέα πίεση της πανδημίας (σε εκδοχή Όμικρον και βλέπουμε…), έρχονται να συναντηθούν με το ότι βρισκόμαστε ούτως ή άλλως σε προεκλογική φάση (μακρότερη ή συντομότερη, πάντως αισθητή) καθώς και με το ότι στην κυρίως πολιτική σκακιέρα έχουμε την επαναφορά του ΚΙΝΑΛ σε ημέρες ΠΑΣΟΚ (με μη-συμβολική δημοσκοπική παρουσία, πλέον) και με τριγμούς σε Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ. Τα στοιχεία αυτά δημιουργούν νέα «ζήτηση» δημοσκοπικών ευρημάτων.

Αξίζει λοιπόν να σημειώσει κανείς – σχεδόν σαν προεισαγωγή σε όσα θα ακολουθήσουν – την ανασκόπηση του 2021 που έκανε η ProRata, και η οποία προσπέρασε τις συνήθεις αποτυπώσεις προθέσεων ψήφου, δημοφιλιών και ούτως καθεξής. Λοιπόν:

Πρώτος τομέας ενδιαφέροντος, η αποτύπωση γύρω από τις αξίες της εποχής, που διεξάγεται εδώ και δεκαετίες στα πλαίσια διευρωπαϊκής/διεθνικής έρευνας 16 χωρών, του Center for the Study of Democracy την Ελλάδα αντιπροσωπεύει το ΕΚΚΕ, σε συνεργασία με την ProRata. Οι αξίες μεταστρέφονται αργά, όμως σε φάσεις κρίσης μπορεί και προκύπτει ένα είδος σοκ στάσεων. Μια ματιά στα συναισθήματα απέναντι στην πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας, δίνει κατά την ProRata αισθητή αύξηση της απογοήτευσης (η οποία ούτως ή άλλως προηγείται), από 30% φέτος τον Ιούλιο σε 41% τώρα τον Δεκέμβριο. Ακολουθεί ο  θυμός, που από 35% είχε καμφθεί σε ένα 32% τον Οκτώβριο, για να καταλήξει σε 33% τώρα. Η αισιοδοξία συναντάται στην τρίτη μόνον θέση, σαφώς πιο κάτω: σχεδόν σταθερά στο 21%. Ενώ ακριβώς δίπλα καταγράφεται η απελπισία, στο 19%.

Μια άλλη προσέγγιση έγκειται στο να ερωτώνται οι συμμετέχοντες στην έρευνα ποια θεωρούν «σημαντικότερα ζητήματα» που αντιμετωπίζει η χώρα. Εδώ, σε κάθετη άνοδο συναντάται πρώτη η πανδημία του Covid-19, που μνημονεύεται από 35% (και έχει σημειώσει άνοδο κατά 15 μονάδες), ενώ ακολουθεί η ακρίβεια στο 27% (και εδώ με άνοδο 4 μονάδων). Στην τρίτη θέση συναντά κανείς τους χαμηλούς μισθούς/τα εργασιακά με 17% (αλλά σε υποχώρηση κατά 5 μονάδες). Πιο κάτω το αξιακό ζήτημα διαφθοράς/διαφάνειας, στο 23% ενώ ακόμη πιο πίσω τα εθνικά θέματα στο 21% (σε μεγάλη υποχώρηση, κατά 7 μονάδες). Ζητήματα που συχνά βρίσκουμε στην πρώτη γραμμή της πολιτικής/δημοσιογραφικής επικαιρότητας ακολουθούν σε απόσταση: εγκληματικότητα/δημόσια ασφάλεια στο 18%, εκεί είναι και η Υγεία (πλην Covid). Παιδεία, Προσφυγικό/Μεταναστευτικό, Ανάπτυξη/Επενδύσεις στο 15%. Κοντά και η ανεργία, στο 14%. Για να συναντήσει κανείς το Περιβάλλον ή τις Συντάξεις, ή και την Φορολογία θα χρειαστεί να κάνει βουτιά – στο 7%. Η μοίρα των ευάλωτων απασχολεί το 6%, τα φαινόμενα ρατσισμού-ξενοφοβίας το 4%…

Τέλος η αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης παρουσιάζει μιαν εικόνα ψαλιδιού: οι αρνητικές/μάλλον αρνητικές αξιολογήσεις σημειώνουν κάμψη, από την άνοιξη του 2021 μέχρι και τώρα. οι θετικές μάλλον θετικές κινούνται αντίστροφα. Πλην όμως οι αρνητικές συνεχίζουν να υπερέχουν συνολικά (από 72% καταγράφονται σε 65%), ενώ οι θετικές συνολικά να υστερούν (από 28% σε 35%).

Για να μην κατηγορηθούμε ότι παραβλέπουμε πιο παραδοσιακούς δείκτες, σημειώνουμε ότι κατά την ProRata η ικανοποίηση από το κυβερνητικό έργο καταγράφεται υψηλή με 34%, χαμηλή με 66% (με μικρές διακυμάνσεις). η αντίστοιχη αξιολόγηση του αντιπολιτευτικού έργου του ΣΥΡΙΖΑ είναι υψηλή για μόλις 19%, χαμηλή για 81%,  ενώ στο ΚΙΝΑΛ συναντά κανείς αύξηση της ικανοποίησης από 12% την φετεινή άνοιξη σε 19% τώρα (αλλά και πάλι η δυσαρέσκεια είναι στο 74%.

Στο πολύ βιτριολικό πλην εύστοχο ερώτημα: «Ποιος θα σας ενοχλούσε περισσότερο αν κέρδιζε αύριο τις εκλογές;» η ενόχληση από τον ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στο 48%, η ενόχληση από την ΝΔ στο 42% (και στις δυο, έχουμε διαχρονικά μικρές διακυμάνσεις). Ενώ στο άλλο ερώτημα «της εποχής» – «ποιος είναι πλησιέστερα στην μεσαία τάξη;» – Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ κινούνται σε παράδοξα όμοια επίπεδα: Κατά 61% η ΝΔ και κατά 62% ο ΣΥΡΙΖΑ  θεωρούνται μακρά από την πολύφερνη εκλογική νύφη της μεσαίας τάξης.