Ο καθηγητής Στρατής Ανδρεάδης: Αυτοβιογραφία ενός επιχειρηματία

Εκδ. Παπαδόπουλος, Αθήνα 2022, σελίδες 336

 Η αυτοβιογραφία του Στρατή Ανδρεάδη, γραμμένη κάπου στα μέσα της δεκαετίας του ‘80 με τη λογική –όπως ο ίδιος παρατηρεί– ότι με την πάροδο των χρόνων «το ανεξιχνίαστο μέλλον έχει γίνει για μένα συγκεκριμένο και στέρεο παρελθόν», δημοσιοποιείται σήμερα 23 χρόνια μετά τον θάνατό του. Αλλά και 46 χρόνια μετά την (επί Κωνσταντίνου Καραμανλή/Παναγή Παπαληγούρα) κρατικοποίηση του Ομίλου της Εμπορικής Τράπεζας (που περιελάμβανε και Ιονική και Λαϊκή και Τράπεζα Επενδύσεων) και τη συνακόλουθη συνολική απόκτηση του ελέγχου του συγκροτήματος των εταιρειών Ανδρεάδη (ασφαλιστικές, Ναυπηγεία Ελευσίνας, Φωσφορικά Λιπάσματα, ΗΣΑΠ, Χίλτον…)· ή πάλι 28 χρόνια μετά την επιδίκαση αποζημίωσης 7,5 δισ. δραχμών από το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ενώ ακολούθησε και άλλη υπερτριπλάσια απαίτηση των κληρονόμων Ανδρεάδη.

Άμα λάβει κανείς αυτά τα δεδομένα υπόψη, σχεδόν ξαφνιάζει το συγκρατημένο ύφος γραφής και η διάθεση –κυρίως– διεξοδικής αφήγησης της διαδρομής του ίδιου του Στρ. Ανδρεάδη· ο οποίος, όπως θυμούνται οι παλιότεροι, προτιμούσε να προσαγορεύεται «Καθηγητής»: διδακτορικό από το Παν/μιο Παρισίων, δίδαξε Διοικητικό στο ΑΠΘ, εν συνεχεία στην ΑΣΟΕΕ (όπου και υπήρξε Πρύτανης κατ’ επανάληψιν). Μέχρι να φτάσει η αφήγησή του στην υπόθεση της κρατικοποίησης του Ομίλου Εμπορικής στο ξεκίνημα της Μεταπολίτευσης –τρίτη μετά απ’ εκείνην της Ολυμπιακής/Ωνάση και των Ελληνικών Ναυπηγείων/Νιάρχου– ο Στρατής Ανδρεάδης ενδιαφέρεται κυρίως να ξετυλίξει, σε πρώτο πρόσωπο, το νήμα της ανάπτυξης του πλέγματος των επιχειρήσεων του Ομίλου. Δεν λείπουν τα παράπονα για την ελληνική πραγματικότητα (παράδειγμα: αφηγούμενος τα προβλήματα της δημιουργίας των Φωσφορικών Λιπασμάτων στη Νέα Καρβάλη Καβάλας, επί υπουργού Συντονισμού Πρωτοπαπαδάκη/κυβερνήσεως Κ. Καραμανλή, εκρήγνυται πως «αυτά τα κωμικοτραγικά συμβαίνουν στην Ελλάδα, με τρομερές επιπτώσεις για το μέλλον της»), αλλά κατά κύριο λόγο προσπαθεί να παραλληλίσει τη δική του επιχειρηματική πορεία με τη μεταπολεμική πορεία της ελληνικής οικονομίας, ιδίως με τον ν.δ. 2657/53 επί Σπ. Μαρκεζίνη/κυβερνήσεως Παπάγου για την προώθηση ξένων επενδύσεων.

Μόνον στο τέλος της κατάθεσής του ο Στρ. Ανδρεάδης περνάει σε ένα είδος επίθεσης με έκδηλο το στοιχείο της πικρίας: «μου τα επήραν έτσι, ληστρικά, που μου τα επήραν […] αλλά αμήχανοι δεν γνωρίζουν τι να κάνουν».

Στο τέλος του αφηγήματος Ανδρεάδη, ως Επίμετρο, υπάρχει μια παρουσίαση της δημιουργίας του Ομίλου της Εμπορικής μέχρι και την κρατικοποίηση μαζί και με αναφορές στην κάλυψη από τον Τύπο της εποχής, από τον (υποψήφιο διδάκτορα Ιστορίας, στην Κρήτη) Άγγελο Δρουγούτη, ο οποίος, εδώ σε τρίτο πρόσωπο, καλύπτει και την άλλη υπόθεση – εκείνη της σύμβασης για τη δημιουργία διυλιστηρίου στην Πάχη των Μεγάρων/υπόθεση ΣΤΡΑΝ.