“Αγκάθια” το παρωχημένο θεσμικό πλαίσιο, η γραφειοκρατία, η έλλειψη υποδομών και κτηματολογίου, καθώς και η άτυπη απασχόληση

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούνιος 2021, τ. 1007

EΛΛΑΔΑ 1821-2021 της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

Σύμφωνα με την κατάταξη των ελληνικών Περιφερειών, που στηρίζονται κατ’ εξοχήν στον τουρισμό, στον ευρωπαϊκό δείκτη Regional Competitiveness Index (RCI), η Κρήτη (250/263), τα Ιόνια Νησιά (256/263), το Νότιο Αιγαίο (259/263) και το Βόρειο Αιγαίο (268/268) καταλαμβάνουν τις τελευταίες θέσεις από άποψη ανταγωνιστικότητας στο σύνολο των ευρωπαϊκών Περιφερειών, κι ας θεωρούνται περιζήτητοι προορισμοί (οι αριθμοί στην αντίστοιχη παρένθεση εμφανίζουν την κατάταξη).

Ο λόγος είναι οι υποδομές. Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στον τουρισμό είναι καθοριστική και στηρίζεται τόσο σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις όσο και στη διαρκή αξιολόγηση του market intelligence.

Σύμφωνα με την κατάταξη της χώρας στον Παγκόσμιο Τουριστικό και Ταξιδιωτικό Δείκτη από πλευράς ανταγωνιστικότητας, και παρόλο που βρισκόμαστε στην 25η θέση από τις 140 χώρες, έχουμε πολλά περιθώρια εξέλιξης στους τομείς της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος ως προς τη νομοθεσία, το κτηματολόγιο, τη γραφειοκρατία, τη βελτίωση των πρακτικών απασχόλησης (ειδικά όταν πρόκειται για προσωρινή εργασία κατατασσόμαστε στην 97η θέση – η άτυπη απασχόληση στον τουρισμό μειώνει την εμπιστοσύνη στο brand της Ελλάδας), τη μεγαλύτερη χρήση των b2b ηλεκτρονικών και διαδικτυακών υπηρεσιών και την επέκταση των δεικτών για b2b υπηρεσίες, που μας βρίσκει στην 94η θέση, την αποτελεσματικότητα των στρατηγικών για την προβολή της χώρας, καθώς η αξιολόγηση του brand σε διεθνές επίπεδο πρέπει να ξεκολλήσει από τις χαμηλές βαθμολογίες της 82ης θέσης, και την ανταγωνιστικότητα της τιμής (τόσο της βενζίνης όσο και της συνολικής αγοραστικής δύναμης), που θέλει ισχυρή θέληση (120 και 111, αντίστοιχα), διότι επηρεάζονται από ένα πλήθος παραγόντων που δεν ανήκουν μόνο στη σφαίρα του τουρισμού.

Τα έσοδα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου από τον τουρισμό το 2019 (Πηγή: Insete) αντιπροσώπευαν το 1% (219 εκατ. ευρώ) των συνολικών εσόδων της χώρας, ενώ η άμεση συμβολή του τουρισμού στο ΑΕΠ της Περιφέρειας ήταν 8%. Επίσης, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το ΑΕΠ της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου το 2019 σημείωσε αύξηση κατά +4% (από 2.480 εκατ. ευρώ το 2017 σε 2.579 εκατ. το 2019).

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου αντιπροσώπευε το 2019 το 4% των μονάδων, το 3% των δωματίων και το 3% των κλινών της χώρας. Συνολικά διαθέτει 387 μονάδες με 12.006 δωμάτια και 23.006 κλίνες.

Στις επιμέρους κατηγορίες αστεριών, παρατηρούμε μεγάλη συγκέντρωση στα ξενοδοχεία 2* (44%) και 3* (35%) και χαμηλή στα ξενοδοχεία 1* (10%), 4* (9%) και 5* (2%).

Η εικόνα στα ξενοδοχειακά δωμάτια είναι: 5* (8%), 4* (15%), 3* (39%), 2* (33%) και 1* (5%). Παρόμοια είναι η εικόνα και στις κλίνες: 5* (8%), 4* (15%), 3* (39%), 2* (32%) και 1* (5%).

  • Η Ενότητα Λέσβου αντιπροσωπεύει το 36% του δυναμικού ενοικιαζόμενων δωματίων της Περιφέρειας με 357 μονάδες, 2.282 δωμάτια και 5.077 κλίνες,
  • Η Ενότητα Σάμου διαθέτει το 31% του δυναμικού της Περιφέρειας με 276 μονάδες, 1.967 δωμάτια και 4.464 κλίνες,
  • Η Ενότητα Χίου διαθέτει το 15% του δυναμικού με 159 μονάδες, 940 δωμάτια και 2.264 κλίνες,
  • Η Ενότητα Ικαρίας διαθέτει το 9% του δυναμικού με 89 μονάδες, 589 δωμάτια και 1.235 κλίνες και
  • Η Ενότητα Λήμνου αντιπροσωπεύει το 8% του δυναμικού της Περιφέρειας με 76 μονάδες, 533 δωμάτια και 1.274 κλίνες.

Στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου βραβεύτηκαν το 2019 34 παραλίες με γαλάζια σημαία. Συγκεκριμένα:

  • Ενότητα Σάμου (2): Γλυκόριζα, Δόρυσσα/Ποτοκάκι
  • Ενότητα Χίου (15): Αγ. Παρασκευή, Αγ. Φωτεινή, Αγιάσματα, Άγιος Ισίδωρος, Γιόσωνας, Γωνιά, Δασκαλόπετρα, Δημοτική πλαζ Χίου, Καρφάς, Κοντάρι, Κώμη, Λήμνος, Λιθί, Μέγας Λιμιώνας, Όρμος Λω
  • Ενότητα Λέσβου (12): Αγ. Ισίδωρος, Άναξος, Βατερά, Εφταλού/Αγ. Ανάργυροι, Κάγια, Κανόνι Θέρμης, Μόλυβος, Νυφίδα, Πέτρα, Σκάλα Ερεσού, Τσαμάκια, Χαραμίδα και
  • Ενότητα Λήμνου (5): Άγιος Ιωάννης, Εβγάτης/Ζεματάς, Θάνος, Πλατύ, Ρηχά Νερά-Ρωμεϊκός Γιαλός 1.

Στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου καταγράφονται τέσσερις μαρίνες με 997 θέσεις ελλιμενισμού. Συγκεκριμένα, οι καταγραφόμενες μαρίνες ανά Ενότητα είναι:

  • Χίου: Καστέλο (274 θέσεις)
  • Λέσβου: Μυτιλήνης (215 θέσεις)
  • Ικαρίας: Όρμος Λευκάδας (250 θέσεις) και
  • Σάμου: Πυθαγόρειο (258 θέσεις).

Στην Περιφέρεια έχουν χωροθετηθεί και εφτά Καταφύγια ή Αγκυροβόλια τουριστικών σκαφών (2 στη Σάμο, 2 στη Λήμνο, 1 στη Χίο, 1 στην Ικαρία και 1 στη Λέσβο) με 396 θέσεις ελλιμενισμού.

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου παρά τον νησιωτικό της χαρακτήρα καταγράφει τον 2ο χαμηλότερο αριθμό επισκέψεων στο σύνολο των Περιφερειών της χώρας. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι κυριότερες αγορές με βάση τον αριθμό των επισκέψεων είναι:

Τουρκία: Η τουρκική αγορά αποτέλεσε για το 2019 τη μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σημειώνοντας αύξηση επισκέψεων την περίοδο 2018-2019 κατά +5% (από 113 χιλ. το 2018 σε 119 χιλ. το 2019).

ΗΠΑ: Η αμερικανική αγορά αποτέλεσε την 3η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σημειώνοντας μείωση επισκέψεων κατά -29% (από 34 χιλ. το 2018 σε 24 χιλ. το 2019).

Γερμανία: Η γερμανική αγορά αποτέλεσε για το 2019 την 4η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας μείωση κατά -17% (από 26 χιλ. το 2018 σε 21 χιλ. το 2019).

 

Νότιο Αιγαίο

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου αντιπροσώπευσε το 2019 το 26% των μονάδων, το 27% των δωματίων και το 27% των κλινών της χώρας. Συνολικά διαθέτει 7.324 μονάδες με 50.938 δωμάτια και 116.314 κλίνες. Επιμέρους, οι Κυκλάδες αντιπροσώπευσαν το 2019 το 21% των μονάδων, το 21% των δωματίων και το 21% των κλινών της χώρας. Συνολικά διαθέτουν 5.743 μονάδες με 38.747 δωμάτια και 90.214 κλίνες.

Τα Δωδεκάνησα αντιπροσώπευσαν το 2019 το 6% των μονάδων, το 7% των δωματίων και των 6% των κλινών της χώρας. Συνολικά διαθέτουν 1.581 μονάδες με 12.191 δωμάτια και 26.100 κλίνες.

Στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου καταγράφονται πέντε μαρίνες με 1.512 θέσεις ελλιμενισμού.

  • Ενότητα Ρόδου: Μανδράκι Ρόδου (175 θέσεις) και Σφαγεία Ρόδου (563 θέσεις)
  • Ενότητα Μυκόνου: Τούρλος (270 θέσεις)
  • Ενότητα Σύρου: Πηδάλι (254 θέσεις) και
  • Ενότητα Κω: Κως (250 θέσεις).

 

Επίσης, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχουν χωροθετηθεί και δεκαοχτώ Καταφύγια ή Αγκυροβόλια τουριστικών σκαφών με 920 θέσεις ελλιμενισμού.

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου σημείωσε το 2019 την υψηλότερη διεθνή επισκεψιμότητα στο σύνολο των 13 Περιφερειών της χώρας, καταγράφοντας 6.893 χιλ. επισκέψεις.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι κυριότερες αγορές με βάση τον αριθμό των επισκέψεων είναι:

Γερμανία: Η γερμανική αγορά αποτέλεσε για το 2019 τη μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 αύξηση επισκέψεων κατά +6% (από 1.106 χιλ. το 2018 σε 1.176 χιλ. το 2019).

Ηνωμένο Βασίλειο: Η βρετανική αγορά αποτέλεσε για το 2019 τη 2η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 αύξηση κατά +29% (από 666 χιλ. το 2018 σε 862 χιλ. το 2019).

 

ΗΠΑ: Η αμερικανική αγορά αποτέλεσε την 3η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας αύξηση κατά +13% (από 555 χιλ. το 2018 σε 627 χιλ. το 2019).

Ιταλία: Η ιταλική αγορά αποτέλεσε την 4η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 μείωση επισκέψεων κατά -6% (από 538 χιλ. το 2018 σε 504 χιλ. το 2019).

Γαλλία: Η γαλλική αγορά αποτέλεσε την 5η μεγαλύτερη αγορά για την Περιφέρεια, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 μείωση κατά -1% (από 432 χιλ. το 2018 σε 427 χιλ. το 2019).

Ολλανδία: Η ολλανδική αγορά αποτέλεσε το 2019 την 6η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 μείωση κατά -31% (από 318 χιλ. το 2018 σε 220 χιλ. το 2019).

Πολωνία: Η πολωνική αγορά αποτέλεσε την 7η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας για το 2019, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 μείωση κατά -34% (από 320 χιλ. το 2018 σε 212 χιλ. το 2019).

Ρωσία: Η ρωσική αγορά αποτέλεσε το 2019 την 8η μεγαλύτερη αγορά της Περιφέρειας, σε όρους επισκέψεων, σημειώνοντας την περίοδο 2018-2019 μείωση κατά -7% (από 189 χιλ. το 2018 σε 175 χιλ. το 2019).