Αγ. Νικόλαος: από την Cedar στην Liberty Street, εθνικό προσκύνημα των ΗΠΑ

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Τελικά, ευτύχημα που απετράπη η επικράτηση μιας κοντόφθαλμης λογικής – ή, χειρότερα, μιας λογικής πείσματος – και η παρουσία του Έλληνα Πρωθυπουργού στην Νέα Υόρκη, με αφορμή την Γ.Σ. του ΟΗΕ, δεν αποφεύγει να συνδυαστεί με επίσκεψη και παράλληλη ξενάγηση από  τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής στον μόλις ξαναχτισμένο ναό του Αγίου  Νικολάου. Τον οποίο συμπαρέσυρε την 11η Νοεμβρίου του 2001 η κατάρρευση του νότιου από τους Δίδυμους Πύργους μετά την τρομοκρατική επίθεση στο World Trade Center.

Η μικροσκοπική εκκλησία του παπα-Γιάννη, με μερικές ντουζίνες Ελλήνων πιστών (στέκονταν και περαστικοί άλλων δογμάτων, ή και θρησκειών, όταν ήταν ανοιχτή) βρισκόταν στην ρίζα των 100+ ορόφων των Δίδυμων Πύργων. Όταν χάθηκε – ανασύρθηκαν από τα γκρέμια οι εικόνες της Ζωοδόχου Πηγής  και του Αγίου Διονυσίου – αποφασίστηκε να ξαναχτιστεί. Και μάλιστα να αποτελέσει συμβολικό μνημείο στο Ground Zero. Ενώ βρισκόταν στο 155 της Cedar Street, διατέθηκε παραδίπλα χώρος, στο 130 Liberty Street, μετά από μεσολάβηση του Κυβερνήτη Κουόμο. Μαζί με τον (Καθολικό) ναό της Άμωμου Συλλήψεως στην Ουάσιγκτον, πρωτεύουσα της χώρας, ο (Ελληνορθόδοξος) Άγιος Νικόλαος όπως ξαναχτίστηκε, αναγορεύθηκε σε  National Shrine/Εθνικό Προσκύνημα των ΗΠΑ. Συνειδητά, φωταγωγήθηκε για πρώτη φορά στις 10 Σεπτεμβρίου του 2021, στα πλαίσια της ημέρας μνήμης από την 20ετία της τραγωδίας της 11ης Σεπτεμβρίου με τέλεση Εσπερινού από τον Αρχιεπίσκοπο Ελπιδοφόρο. (Τα θυρανοίξια, δηλαδή η επίσημη εκκλησιαστική εγκαινίαση της λειτουργίας του Αγ. Νικολάου θα αναμείνει ως φαίνεται την παρουσία του Πατριάρχου Βαρθολομαίου τον Νοέμβριο).

Δεν θα ήταν λογικό να χαθεί αυτή η κεντρικής σημασίας ευκαιρία,  να αναδειχθεί – μάλλον: να συνεχιστεί η ανάδειξη – της Ελληνικής διάστασης/παρουσίας σ’ αυτόν τον χώρο μνήμης. Που συνειδητά επιδιώχθηκε να έχει ένα στοιχείο οικουμενικότητας: διαμορφώθηκε χώρος ανοιχτής περισυλλογής/προσευχής. Παραμερίστηκε λοιπόν η δυσαρέσκεια που κρίθηκε αναγκαίο να διατυπωθεί από την Ελλαδική πλευρά (είχε προηγηθεί η Κυπριακή) για το ότι ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος παραβρέθηκε στα εγκαίνια του «Σπιτιού της Τουρκίας», με Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε κεντρικό ρόλο, και με γνωστή την παρουσία Ερσίν Τατάρ (πράγμα που την Κυπριακή ενόχληση την δικαιολογεί, περισσότερο).

Επειδή περί ολοκλήρωσης της ανοικοδόμησης του Αγ. Νικολάου, ας μην παραβλέπεται η υλοποίηση ενός αρχιτεκτονικού σχεδίου, δια χειρός Σαντιάγκο Καλατράβα, το οποίο ενσωμάτωσε μοτίβα από την ΑγιαΣοφιά, τόσο στον τρούλο και τις κόγχες όσο και στις συνολικές αναλογίες. ενώ το πεντελικό μάρμαρο που επελέγη θέλησε – πάντα κατά τον Καλατράβα – να αναδείξει την λογική ενός «Παρθενώνα της Ορθοδοξίας». Ακούγονται συμβολικά, αυτά, αλλά το διεθνές σύστημα παρακολουθεί τους συμβολισμούς – ακόμη.

Στην ενσωμάτωση του Αγίου Νικολάου στο κεντρικό Αμερικανικό αφήγημα ως National Shrine, ρόλο διαδραμάτισε – όπως και σε τόσα άλλα ζητήματα της Ομογένειας, ήδη από τα πρώτα χρόνια της εποχής Ιακώβου –  ο «Father Alex» Καρλούτσος, με καταγωγή από την Ηλεία (Λαντζόι του Πύργου) εξ απορρήτων (και) του σημερινού Προέδρου Τζο Μπάιντεν. Οι διοργανώσεις δεξιώσεων στα Hamptons της Νέας Υόρκης με έμμεσο fundraising σε φιλανθρωπικό φόντο από τους ισχυρούς της Ομογένειας, έχουν βοηθήσει – ήδη από την δεκαετία του ΄90 –  σε πολλές καταστάσεις.

Όπως έχει βοηθήσει και στην απόσβεση των κραδασμών από τις (ουκ ολίγες) αμφισβητήσεις για το κόστος της ανοικοδόμησης του ίδιου του Αγ. Νικολάου.