ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάϊος 2022, τ.1018

της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Έχουμε φτάσει στον πέμπτο μήνα του 2022, της χρονιάς που μπήκε με τόσες προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον μετά από τη διετή πανδημία που έβαλε στην κατάψυξη την κανονική ζωή μας.

Όμως και φέτος, τα πράγματα δεν προκύπτουν καθόλου πιο εύκολα: ενώ είχαμε συνηθίσει πια να μιλάμε σχεδόν με απάθεια για εμβόλια mRNA και για την τέταρτη δόση εμβολίων, ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί – και η συνεχιζόμενη φρίκη του πολέμου στη γειτονική μας Ουκρανία συσσωρεύει νέα προβλήματα, με άγνωστες εξελίξεις και επιπτώσεις που φοβίζουν δικαιολογημένα. Οι συζητήσεις για την κλιματική αλλαγή έχουν προσωρινά περάσει σε δεύτερη μοίρα. Και, πραγματικά, λυπάμαι τη νέα γενιά που, απροετοίμαστη σε δυσκολίες, έχει να αντιμετωπίσει ξαφνικά τη σκληρή πραγματικότητα με ανατροπές σε κάθε πεδίο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται και πάλι σε κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Ο απρόσμενος πόλεμος στην Ουκρανία με την εισβολή της Ρωσίας προβληματίζει όλο τον Δυτικό κόσμο, δημιουργώντας νέες απρόβλεπτες καταστάσεις και ισορροπίες, μετά από τη νωπή τραυματική διετία της πανδημίας. Στη Γαλλία, η σαφής νίκη του Μακρόν δίνει μια αισιόδοξη εικόνα, αν και οι προσεχείς εκλογές για την Εθνοσυνέλευση τον Ιούνιο μπορεί να επιφυλάσσουν δυσάρεστες εκπλήξεις. Το ΝΑΤΟ απέκτησε αναπάντεχα και πάλι σημαντικό ρόλο, ενώ η Γερμανία ανακοίνωσε σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών της.

Στο μεταξύ, η επάρκεια ενέργειας στις ευρωπαϊκές χώρες χωρίς το ρωσικό φυσικό αέριο φέρνει νέους φόβους, όπως και η έλλειψη πρώτων υλών και τροφίμων. Φυσικά, αυτό που προέχει είναι η απορρόφηση του νέου κύματος προσφύγων, κυρίως Ουκρανών αλλά και Ρώσων, στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στον χώρο της οικονομίας εξάλλου, ο πληθωρισμός είναι και πάλι ο εχθρός που δύσκολα αντιμετωπίζεται. Μέσα σε αυτό το κλίμα, τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έχουν να αναζητήσουν τον επόμενο μήνα δύσκολους συμβιβασμούς για το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας. Πιο κοντά σ’ εμάς, τα Δυτικά Βαλκάνια αντιμετωπίζουν αυξανόμενη αστάθεια, ενώ η ΕΕ δεν προχωρεί στην υπεσχημένη διεύρυνση.

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, η χώρα μας βρίσκεται και πάλι σε εύθραυστη ισορροπία: οι αγκυλώσεις του παρελθόντος είναι πάντα παρούσες και έχουν αρχίσει να αναστρέφουν την αισιοδοξία που επικρατούσε στις αρχές του 2022. Μέσα στο κλίμα αυτό της σύγχυσης, λοιπόν, βρίσκεται και η αμφιλεγόμενη απόφαση της συνέχισης των ερευνών για υδρογονάνθρακες στα ελληνικά νερά.

Άγνωστη ακόμη είναι σήμερα η τιμή για τον καταναλωτή που θα προκύψει από τη λειτουργία του μεγάλου φωτοβολταϊκού πάρκου που εγκαινιάστηκε πρόσφατα στην Κοζάνη από τον όμιλο ΕΛΠΕ.

Τέλος, είναι ανάγκη να αποκατασταθεί το πρωτογενές πλεόνασμα από το 2023: σήμα κινδύνου για παροχές, αύξηση μισθών, έστω και απαραίτητη για λόγους κοινωνικής συνοχής.

Στο πρόσφατο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών από πολλές πλευρές ακούστηκαν σκληρές επισημάνσεις, με σκοπό την αποφυγή εφησυχασμού στην κοινωνία: οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί στη Δικαιοσύνη, η γραφειοκρατία και η φοροδιαφυγή βρίσκονται ακόμη σε υψηλά επίπεδα και τα συντεχνιακά συμφέροντα παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρά. Η Παιδεία έχει ακόμη μακρύ δρόμο να καλύψει για τις αυριανές ανάγκες. Ας ελπίσουμε ότι οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση που θα προκύψει στην επόμενη στροφή δεν θα καταργήσει τουλάχιστον όσα μεταρρυθμιστικά μέτρα έχουν ληφθεί.

Ο δρόμος για την επανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας απαιτεί ακόμη πολλή προσπάθεια, χωρίς πελατειακές υποχωρήσεις. Οι μικρές επιχειρήσεις θα χρειαστεί να βελτιώσουν το μέγεθός τους για να αποκτήσουν πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό. Η χώρα μας, που έχει πραγματικά καλή προοπτική ανάκαμψης, χρειάζεται περισσότερο ανθρώπινο κεφάλαιο που να επενδύει μακροπρόθεσμα και όχι ευκαιριακά. Υποδομές υπάρχουν αλλά έχουν εγκαταλειφθεί: τα παραδείγματα άφθονα, όπως οι κλειστές ιαματικές πηγές. Τελευταίο γεγονός: το πωλητήριο του Μουσείου των Δελφών κλειστό αρχές Απριλίου, με τους τουρίστες να αναζητούν ματαίως ένα αναμνηστικό ή ένα βιβλίο. Είναι άραγε τόσο δύσκολος ένας σωστός και μόνιμος προγραμματισμός από την έναρξη της τουριστικής περιόδου κάθε χρόνο;

Οι επόμενοι μήνες δεν θα είναι ευκολότεροι. Το μοναδικό ελληνικό καλοκαίρι μάς περιμένει, αλλά δεν θα πρέπει να επαναπαυθούμε και να σταματήσουμε τις εντατικές προσπάθειες για μακροχρόνια οικονομική ανάκαμψη.