ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ

Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2022, τ.1025

της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Στον υποβλητικό αρχαιολογικό χώρο του Ασκληπιείου της Κω πραγματοποιήθηκε και φέτος η ορκωμοσία των αριστούχων φοιτητών, Ελλήνων και αρκετών ξένων, που αποφοίτησαν από τις Ιατρικές Σχολές της χώρας. Μια συγκινητική εκδήλωση που πραγματοποιείται από το Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δωδεκανήσου και το Υπουργείο Πολιτισμού

Λίγες μέρες μάς χωρίζουν πια από το τέλος μίας ακόμη δραματικής χρονιάς για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο αδιανόητος πόλεμος στην Ουκρανία έφερε ακόμη περισσότερα δεινά μαζί με τη συνεχιζόμενη –ηπιότερα έστω– πανδημία, κυρίως όμως με τη γεωπολιτική αστάθεια να επιτείνεται.

Οι κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή αυξάνονται, ενώ η δυναμική αντιμετώπιση για τον περιορισμό της δεν προχωρά με ικανοποιητικούς ρυθμούς. Η ανασφάλεια εφοδιασμού και η εκτόξευση των ενεργειακών τιμών έφερε πισωγύρισμα στην πορεία προς απανθρακοποίηση. Η COP27 στο Σαρμ ελ Σέιχ για την κλιματική αλλαγή απέφερε χλωμά μόνον αποτελέσματα.

Στη χώρα μας, το 2022 ήταν μια σχετικά καλή χρονιά, παρ’ όλες τις δυσκολίες. Οι εξαγωγές σημείωσαν αύξηση σε αρκετά προϊόντα, ενώ ο τουρισμός έφερε σημαντικά έσοδα, χωρίς πάντως να πιάσει το επίπεδο του 2019. Η ιδιωτική κατανάλωση «κρατήθηκε» –κι αυτό συνεισέφερε αποφασιστικά στην ανάκαμψη από την περιπέτεια της πανδημίας– και οι επενδύσεις ικανοποίησαν σε αξία, αν και όχι πάντα σε διαφοροποίηση και εξωστρέφεια. Το πιο σημαντικό γεγονός ήταν η εγκατάσταση αρκετών γραφείων διεθνών κολοσσών στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, που απασχολούν εξιδεικευμένα στελέχη.

Ο προϋπολογισμός που μόλις κατατέθηκε στηρίζεται σε φιλόδοξες υποθέσεις για συγκράτηση του πληθωρισμού (στο 5% αντί του φετινού διψήφιου) και για διατήρηση της ανάπτυξης σε ένα 1,8% (έναντι φετινού που υπολογίζεται να αποδώσει ένα 5,6%), και στις δυο περιπτώσεις καλύτερες επιδόσεις από των χωρών της Ευρωζώνης και της ΕΕ. Αυτό συνέβαλε σε προοπτική μείωσης του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ, σε 160% από το υψηλό σχεδόν 200% που είχαμε αγγίξει.

Αν δούμε όμως τη μεγάλη εικόνα, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει δυσοίωνες εξελίξεις, ιδίως στις σχέσεις με την Τουρκία, που θα απαιτήσουν περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο συγκλίσεις σε κοινό μέτωπο για την αντιμετώπισή τους.

Στη μικρή κλίμακα, είναι αυτονόητο ότι οι παθογένειες δεκαετιών, στον δημόσιο κυρίως τομέα, δεν διορθώνονται σε μία γενιά. Ο φθόνος, η χαιρεκακία, η τοξική αντιπαράθεση των πολιτικών μας δεν βοηθούν, αντίθετα επιβαρύνουν το κλίμα με την πόλωση. Η νοσηρή ατμόσφαιρα που αναδύεται είναι δυστυχώς απογοητευτική.

Επιπλέον, τα σημάδια των πελατειακών σχέσεων επιμένουν: αναβολή πλειστηριασμών, αναβολή κατεδάφισης αυθαιρέτων και νομιμοποιήσεις, δυνατότητα οικοδόμησης εντός σχεδίου. Ψηφισμένοι νόμοι, π.χ. για τις διαδηλώσεις, δεν εφαρμόζονται, ενώ η δικαιοσύνη κουβαλάει ακόμη άλυτα τα προβλήματα, με πρώτιστο εκείνο των καθυστερήσεων παρ’ όλες τις αγαθές προθέσεις και τους σχεδιασμούς. Καμία πειστική δημόσια συζήτηση δεν γίνεται από τους πολιτικούς μας για τις υποχρεώσεις του πολίτη, μόνο για κεκτημένα δικαιώματα και για βελτίωση των παροχών μιλάμε. Η δημόσια συζήτηση εκτρέπεται όλο και περισσότερο σε σκάνδαλα, υπαρκτά ή ανύπαρκτα. Υπάρχουν ευτυχώς φωτεινές εξαιρέσεις ανθρώπων με φιλότιμο, που με ισχυρές αντοχές όχι μόνο διεκπεραιώνουν το δικό τους έργο, αλλά και καλύπτουν με αυταπάρνηση τις παραλείψεις των υπολοίπων συναδέλφων τους.

Ένα ακόμη απογοητευτικό παράδειγμα δυσλειτουργίας: στα νησιά μας δεν υπάρχουν γιατροί και όσοι υπάρχουν εξαντλούνται, με αποτέλεσμα να τρέχουν όλοι στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη. Πόσα εκατομμύρια έχουν ξοδευτεί για κτήρια που μένουν άδεια και μηχανήματα που δεν λειτουργούν!

Για μια ακόμη φορά, έρχεται στο προσκήνιο το ερώτημα: πώς γίνεται τα στοιχεία δυναμισμού που σταχυολογήσαμε σ’ αυτό το σημείωμα να μην κάνουν τους πολίτες να διεκδικήσουν από την πολιτική τάξη, τώρα μάλιστα που πλησιάζουν και πάλι εκλογές, αντί για υποσχέσεις και παροχολογία, δεσμεύσεις να προχωρήσει η ενδυνάμωση των θεσμών, εδραίωση οικοσυστημάτων στους τεχνολογικούς τομείς και σε άλλες κατευθύνσεις εξωστρέφειας με ουσιαστική αλλαγή του παραγωγικού προτύπου, ή ακόμη καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και –ίσως το κυριότερο– στροφή στον δρόμο μιας μίνιμουμ συναίνεσης;

Ας ευχηθούμε στο νέο έτος, καθώς θα είναι εκλογικό, να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν βήματα προόδου με πιο γρήγορους ρυθμούς, χωρίς κλυδωνισμούς και αντιπαλότητες που θα υπονομεύσουν και πάλι τη σταθερότητα και την καλή εικόνα της χώρας μας.