ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2022, τ.1015

της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Ενώ ακόμη δεν έχει σβήσει ο απόηχος των εκδηλώσεων για τα διακόσια χρόνια από την Επανάσταση του 1821, το 2022 μπήκε με ανησυχητικούς οιωνούς.

Η επιθετικότητα της Τουρκίας τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν μπορεί παρά να προκαλέσει δυσάρεστους συνειρμούς, εφέτος που συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή.

Μέσα στην επίπλαστη ευφορία που συνηθίσαμε να ζούμε τις τελευταίες δεκαετίες, θα ήθελα να υπενθυμίσω στους νεότερους τη μεγάλη συνεισφορά των προσφύγων που ξεριζώθηκαν από τη Μικρασία και τον Πόντο στη δημιουργία της σύγχρονης Ελλάδας. Από την ενίσχυση της βιομηχανικής δομής μέχρι την προώθηση της πνευματικής δράσης και την εξωστρέφεια, ο ρόλος των προσφύγων στάθηκε καθοριστικός. Άλλη μια ευκαιρία παρουσιάζεται για –καλόπιστη– κριτική και αναγνώριση της συμβολής τους.

Καθώς βρισκόμαστε στο ξεκίνημα ενός ευρύτερα δύσκολου 2022, και καθώς η χώρα μας γειτονεύει σχεδόν άμεσα με περιοχές αστάθειας, βλέπουμε να ξετυλίγεται η κρίση στην Ουκρανία και παρακολουθούμε τις κινήσεις των δυνάμεων στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα – απαιτείται ακόμη μεγαλύτερη σύνεση και συνείδηση των κινδύνων των καιρών.

Αλλά και στο εσωτερικό μέτωπο τα δύσκολα είναι ακόμη μπροστά μας: από την ουσιαστική προώθηση της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης (με ιδιαίτερη προσοχή στα προβλήματα ανακύκλωσης, που βρίσκεται ακόμη σε εμβρυακή μορφή στη χώρα μας) έως και τη μεθοδική προώθηση της αναβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητάς μας στις αγορές.

Υπάρχουν βέβαια αρκετοί τομείς όπου καταγράφεται θετικός απολογισμός: η προώθηση της ψηφιοποίησης του δημόσιου τομέα, η επαλήθευση των προσδοκιών για βελτίωση στο μέτωπο της φορολογικής διοίκησης (κυρίως με τις επιδόσεις της ΑΑΔΕ), η εμφάνιση κάποιων πρώτων στοιχείων brain gain Ελλήνων επιστημόνων που δραστηριοποιούνται με επιτυχία στο εξωτερικό, η σοβαρή πλέον προσπάθεια κατάργησης της χρόνιας ανομίας στα τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.

Στον αντίποδα όμως, η Παιδεία συνολικά εκπέμπει ακόμη σήματα ανεπάρκειας, η ανεργία παραμένει υψηλή, ιδίως στους νέους και τις γυναίκες (και το χειρότερο, δείχνουμε συμβιβασμένοι με τα υψηλότερα στην ΕΕ ποσοστά), ενώ η Δικαιοσύνη ακόμη αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα παρά τις συνεχείς προσπάθειες μεταρρύθμισης και είναι καθηλωμένη πολύ πίσω σε απόδοση.

Θα χρειαστεί αληθινός συναγερμός αν είναι να επιτευχθεί βιώσιμη ανάπτυξη, μακριά από πολιτικά πυροτεχνήματα. Συγκροτημένη προσπάθεια, αυτοσυγκράτηση και συνέπεια, σε ένδειξη έμπρακτης αναγνώρισης της σημασίας που έχει η συμπλήρωση 20ετίας από την εισαγωγή στο ευρώ. Εκείνο που κατακτήθηκε από την ελληνική οικονομία και όλη την κοινωνία ως ευκαιρία, εκείνο που κινδύνευσε να χαθεί δύο τουλάχιστον φορές, χρειάζεται τώρα να εμπεδωθεί και να περιφρουρηθεί.

Κατά τα άλλα, οι επιπτώσεις της συνεχιζόμενης πανδημίας συνεχίζουν να είναι ανυπολόγιστες. Πράγματι, η πανδημία μάς άφησε –πέρα από τον ανυπόκριτο θαυμασμό προς τους επιστήμονες που την καταπολεμούν και τα εντυπωσιακά χρηματικά ποσά που κινητοποιήθηκαν– μια δυσάρεστη σειρά από ψυχικά τραύματα: φόβο, καχυποψία, άρνηση της πραγματικότητας. Όταν ο κύκλος θα έχει κλείσει, αυτοί οι παράγοντες ίσως αποδειχθεί ότι θα βαρύνουν περισσότερο για το μέλλον απ’ όσο η ίδια η οικονομική κρίση που πυροδοτήθηκε, με το πλήγμα στις προμηθευτικές αλυσίδες, με την επανεμφάνιση του πληθωρισμού και με νέους κλυδωνισμούς στην αγορά εργασίας. Όλα αυτά βαραίνουν ιδιαίτερα για τη χώρα μας, τη στιγμή που επιχειρείται –μετά τα μέσα του φετινού χρόνου– να βρεθεί εκτός του καθεστώτος της ενισχυμένης εποπτείας που άφησε πίσω η δεκαετία των Μνημονίων.

Η επαγρύπνηση λοιπόν είναι αναγκαία για όλους, μακριά από αποπροσανατολιστικά πυροτεχνήματα, με επιμονή στη δραστική καταπολέμηση των στρεβλωτικών πρακτικών, όσο επίπονο και αν είναι αυτό μετά από παγιωμένες επί δεκαετίες συνήθειες, σύμφωνα με την εφαρμογή των σύγχρονων κανόνων ορθής διακυβέρνησης.