ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούλιος 2022, τ.1020

της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Μπήκε πια για καλά το πολυαναμενόμενο από όλους καλοκαίρι, αλλά το κλίμα αβεβαιότητας και ανασφάλειας δεν έχει βελτιωθεί. Αντίθετα, στα ήδη υπάρχοντα σοβαρά προβλήματα προστέθηκαν –χωρίς διάλειμμα– και βαρύτερα.

Ο απίστευτος πόλεμος μεταξύ δύο μεγάλων χωρών της ηπείρου μας, Ρωσίας και Ουκρανίας, συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, ενώ ο αριθμός των νεκρών αυξάνεται, όπως και οι προσφυγικές ροές – που τουλάχιστον αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη στοργή στην Ευρώπη. Η προπαγάνδα και από τις δύο εμπόλεμες πλευρές συνεχίζεται, με τους επικεφαλής των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνο να πηγαινοέρχονται με αμφιλεγόμενη ειλικρίνεια σε προσπάθεια τερματισμού των εχθροπραξιών. Αμφίβολης ειλικρίνειας είναι και η έναρξη ενταξιακής πορείας της Ουκρανίας στην ΕΕ, που πάντως αποφασίστηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με την απόδοση σ’ αυτήν, καθώς και στη Μολδαβία, καθεστώτος υποψήφιας χώρας. Στο ίδιο Συμβούλιο, δεν κατορθώθηκε να διατυπωθεί πειστική προσέγγιση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Σουηδία και Φινλανδία επιδιώκουν να ενταχθούν εσπευσμένα στο ΝΑΤΟ. Στα Δυτικά Βαλκάνια επικρατεί και πάλι ένταση, και τώρα φαίνεται πόσο κοντόφθαλμες ήταν οι καθυστερήσεις να προχωρήσουν οι ενταξιακές τους διαπραγματεύσεις με την ΕΕ, με τη σταθεροποιητική επίδραση που θα είχε η ένταξη. Νέα ζητήματα ξεφυτρώνουν, ενώ η επαναπαυμένη Δύση αποδεικνύεται ότι δεν διαθέτει την απαιτούμενη αποφασιστική δύναμη να επαναφέρει τάξη σε διεθνές επίπεδο, καθώς το όπλο των κυρώσεων δεν δείχνει να λειτουργεί όσο αποτελεσματικά νομιζόταν. Αυτό άλλωστε διεφάνη και σε επίπεδο της Κορυφής των G7. Επιπλέον, η συζήτηση για επισιτιστική κρίση αποκτά πλέον απειλητική υπόσταση – σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το φθινόπωρο που έρχεται προμηνύεται δύσκολο, με την έλλειψη καυσίμων και τροφίμων να μας απειλεί: μεγαλύτερη απειλή ακόμη κι από τον πληθωρισμό, που επανεγκαθίσταται – και ο οποίος δεν οφείλεται μόνο στις ενεργειακές τιμές.

Μέσα σε αυτό το βαθιά διαταραγμένο γεωπολιτικό σκηνικό και τις άμεσες συνέπειές του, η χώρα μας αντιμετωπίζει τα δικά της διλήμματα: αντέχει η εύθραυστη οικονομία της, που βρίσκεται ακόμη υπό ανάρρωση, τους κλυδωνισμούς των απαραίτητων σκληρών μεταρρυθμίσεων που δεν πρέπει να ανακοπούν;

Ο πληθωρισμός βρίσκεται ήδη σε διψήφιο αριθμό, αλλά και οι προεκλογικές παροχές έχουν προ πολλού κάνει την επανεμφάνισή τους. Το τέλος της Ενισχυμένης Εποπτείας, που πανηγυρικά έχει εξαγγελθεί ότι θα ισχύσει από τις 20 Αυγούστου, δεν πρέπει να μας κρύβει την επιβάρυνση του δημοσίου χρέους, που πεισματικά φλερτάρει με το 200% του ΑΕΠ, παρά την ευνοϊκή ανάκαμψη του τελευταίου το 2021.

Τα 70 χρόνια στον θρόνο του Ηνωμένου Βασιλείου γιόρτασε η Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄: ανεπανάληπτη ιστορική προσωπικότητα, προσωποποίηση του βρετανικού φλέγματος, πάντα στη θέση της παρά τις αντιξοότητες που της επεφύλασσε η ανθρώπινη μοίρα. Το Πλατινένιο Ιωβηλαίο γιορτάστηκε χωρίς ίχνος σοβαροφάνειας: αντίθετα, σε ολόκληρη την επικράτεια, οι πολίτες συμμετείχαν σε λαϊκές συγκεντρώσεις με πολλή μουσική και φαγητό, ενώ στο Λονδίνο με εντυπωσιακή παρέλαση καλλιτεχνών από όλες τις χώρες της Κοινοπολιτείας

Ο στόχος της επανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας μέσα στο 2023 δεν μπορεί παρά να καθοδηγεί σταθερά την κυβέρνηση. Το ζήτημα, ωστόσο, είναι κατά πόσο η προεκλογική ατμόσφαιρα και οι σειρήνες των επιδοματικών παροχών –υπό το προκάλυμμα των μέτρων για την κρίση ακρίβειας– θα λειτουργήσουν αρνητικά, ενώ είναι αυτονόητο ότι μια εντεινόμενη ελληνοτουρκική κρίση θα άλλαζε δραματικά τις θετικές προοπτικές.

Οι νομοθετικές ρυθμίσεις για την παιδεία προμηνύουν επίσης ένα καυτό φθινόπωρο, με τις περισσότερες απόψεις που διατυπώνονται για το νομοσχέδιο να είναι αρνητικές, παρά τα πολλά θετικά στοιχεία που περιέχει. Αλλά και γενικότερα μια αίσθηση μεταρρυθμιστικής κόπωσης επανέρχεται.

Ευτυχώς, η ελληνική ναυτιλία βρίσκεται ακόμη σε θέση μεγάλης ισχύος – και μαζί με τον τουρισμό συνεχίζει να αποτελεί τον παραδοσιακό τροφοδότη της οικονομίας μας. Παράλληλα, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, με ανανεωμένη τη θητεία του Δημήτρη Παπαλεξόπουλου, πρωτοστατεί σε πρωτοβουλίες για ένα μέλλον με εργαζόμενους που θα έχουν τις κατάλληλες δεξιότητες. Πολύ θετικό στοιχείο είναι και το γεγονός ότι οι άμεσες ξένες επενδύσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά και η ανοδική αυτή τάση φαίνεται να συνεχίζεται.

Αυτό που προέχει λοιπόν σήμερα είναι η εξασφάλιση της συσπείρωσης των πολιτών μπροστά στα μεγάλα διλήμματα που δημιουργεί η παρατεταμένη παγκόσμια κρίση. Χωρίς εσωτερικούς, εξοντωτικούς ανταγωνισμούς που παραδοσιακά έχουν αποβεί καταδικαστικοί για την πορεία της χώρας – μην ξεχνούμε ότι το 2022 αποτελεί μια διαφορετική, βαριά επέτειο 100ετίας των δεινών που έφερε ο Διχασμός.