ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάρτιος 2022, τ.1016

της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Ενώ η άνοιξη έχει ήδη ξεμυτίσει, ο νέος χρόνος έχει συσσωρεύσει περισσότερες απρόσμενες ανατροπές στο παγκόσμιο σκηνικό, και όχι μόνο εξαιτίας της πανδημίας. Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, Ρωσία και Ουκρανία βρίσκονται στα πρώτα βήματα σοβαρής πολεμικής εμπλοκής, με όλους εμάς να παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα τις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες. Στη δική μας γειτονιά, κάτι τέτοιο θα είχε τεράστιες αρνητικές συνέπειες. Τα πράγματα έχουν περιπλακεί πολύ: το ΝΑΤΟ έχει βρεθεί σε έναν φαύλο κύκλο που εκθέτει τις εσωτερικές του αντιθέσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση προκύπτει αμήχανη. Η Κίνα παρακολουθεί άγρυπνα, ενώ οι ΗΠΑ οδηγούν μεν την εξέλιξη της κρίσης από πλευράς Δύσης αλλά και διστάζουν μπροστά σε μια νέα εκδοχή Ψυχρού Πολέμου. Στο εσωτερικό μέτωπο, ο πρόσφατος χιονιάς και όσα τραγελαφικά επακολούθησαν έφεραν στο προσκήνιο το αθεράπευτο σύνδρομο της ασυνεννοησίας, της ανυπακοής και του μειωμένου ελέγχου που μας χαρακτηρίζουν και τα οποία δεν μπορούμε να αποτινάξουμε.

Παράλληλα, η Τουρκία –χαϊδεμένο παιδί ισχυρών κρατών– δεν έχει σταματήσει ούτε στιγμή να μας παρενοχλεί συστηματικά, με την κυβέρνηση να δίνει πολυμέτωπο αγώνα αντιμετώπισης του αναθεωρητισμού της Άγκυρας. Να δούμε άλλη μια φορά πού θα οδηγήσουν οι διερευνητικές επαφές, οι οποίες επαναλήφθηκαν, με μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης στο βάθος. Τα όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Ουκρανία αλλά και οι προσπάθειες Ερντογάν να διεκδικήσει μεσολαβητικό ρόλο στο παιχνίδι των Μεγάλων κινδυνεύουν να περιπλέξουν κι άλλο την κατάσταση.

Το αρχαίο πνεύμα της εκεχειρίας επιμένει: Η Κίνα, σε μια συμβολική κίνηση, κήρυξε την έναρξη των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων με εκπρόσωπο των Ουιγούρων να συμμετέχει στην αφή της Φλόγας

Στο πεδίο της οικονομίας, οι οιωνοί εμπνέουν ανησυχία, παρά τις ενέσεις αισιοδοξίας από την αύξηση κρατήσεων στον τουρισμό, καθώς και τις πωλήσεις ακινήτων σε ξένους επενδυτές. Η δραματική αύξηση της τιμής κάθε μορφής ενέργειας θα οδηγήσει, μεταξύ των άλλων, και σε δυσκολία προμήθειας κάθε είδους, από τρόφιμα ως μηχανολογικό εξοπλισμό. Η γραφειοκρατία εξακολουθεί να βασιλεύει, ενώ ο υπερδανεισμός, που έχει εκτοξευθεί, θα όφειλε να προβληματίζει περισσότερο.

Θετική ένδειξη αποτελούν τουλάχιστον οι συγχωνεύσεις εταιρειών, ειδικά στον τομέα των τροφίμων για τη δημιουργία βιώσιμων μονάδων με τον πολυπόθητο εξαγωγικό χαρακτήρα. Ωστόσο, οι πρόσφατες κινητοποιήσεις στον αγροτικό τομέα, που θυμίζουν τις παλιές εκείνες δόξες με τα τρακτέρ να κλείνουν τους κεντρικούς οδικούς άξονες της χώρας, θα χρειαστεί να αντιμετωπιστούν έγκαιρα, προτού ξεφύγουν.

Σχετικά με τον πρωτογενή τομέα, αξίζει να παρακολουθήσετε στις e-συναντήσεις της economia τη νεαρή κτηνοτρόφο Ιωάννα Καρρά από τα Τρίκαλα Θεσσαλίας, που υποστηρίζει αφοπλιστικά ότι δεν υπάρχει ουσιαστική συμπαράσταση και στρατηγική από το κράτος γι’ αυτόν τον δύσκολο κλάδο, που εκλείπει σταδιακά, παρά μόνο εξαγγελίες· καταλήγει μάλιστα στο θλιβερό, ακραίο συμπέρασμα ότι τα τετράποδα είναι πιο συνεννοήσιμα από τους ανθρώπους.

Τέλος, σε εκκρεμότητα βρίσκεται και η 13η μεταμνημονιακή αξιολόγηση που οδηγεί κανονικά στην έξοδο από την ενισχυμένη εποπτεία, όπου αναδεικνύεται ότι υπάρχει ακόμη αρκετή δουλειά για τις καθυστερούμενες συντάξεις, τις παραμένουσες σε εκκρεμότητα οφειλές του Δημοσίου προς ιδιώτες, καθώς και τα «κόκκινα» δάνεια.

Μέσα σε αυτή την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, δεν μπορώ να μην θυμηθώ για άλλη μια φορά την εξαιρετικά πετυχημένη διατύπωση του καθηγητή Γιάννη Σπράου το 1998, όταν διατύπωνε τον νεολογισμό «βραχυπροθεσμοπάθεια» για την περιγραφή της ελληνικής πραγματικότητας. Δεν είναι ώρα για πρόωρες προεκλογικές κοκορομαχίες, αλλά για σκληρή δουλειά και διαρκή επιμόρφωση των στελεχών τόσο του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού τομέα. Οι ευκαιρίες είναι υπαρκτές, όσο λειτουργούν τα σχέδια για επενδυτική χρήση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης: θα είναι κρίμα να τις αφήσουμε πάλι ανεκμετάλλευτες μέσα στην κομματική μιζέρια κάθε πλευράς.

Αρκετά όμως για τα εσωτερικά μας, ας ξαναγυρίσουμε στις παγκόσμιες ανακατατάξεις, με τις συνεχείς μετατοπίσεις και με χαμένες όλες τις βεβαιότητες της γενιάς μας: επικρατούν πια στη μετά την πανδημία εποχή φαινόμενα εκ νέου ανόδου του κρατισμού, εκτεταμένη ανεργία, ανατροπές στον χώρο της εργασίας, πανάκριβη πράσινη μεταρρύθμιση. Η δε διαφαινόμενη αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για αντίδραση, αλλά και ο σκληρός ανταγωνισμός ΗΠΑ και Κίνας εγείρουν νέες ανησυχίες.

Καλά ξεμπερδέματα λοιπόν κατά τη λαϊκή έκφραση, με ψυχραιμία και με την ελπίδα ότι θα επικρατήσει η λογική.