Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2020, τ.1001

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

 

 

Αγαπητοί μου Αναγνώστες,

Χρονιά των πολύ μεγάλων ανατροπών αποδείχτηκε η χρονιά που τελειώνει σε λίγες μέρες. Οι αλλαγές που έφερε η πανδημία στη ζωή των κατοίκων του παγκόσμιου χωριού μας αφήνει ανεξίτηλα σημάδια. Η νέα γενιά έμαθε από πρώτο χέρι τι σημαίνει lockdown, αφού μόλις λίγα χρόνια πριν έζησε στην πατρίδα μας και capital control. Το τι θα αφήσει πίσω της αυτή η ανατροπή κάθε αίσθησης ασφάλειας στον πυρήνα της ζωής των ανθρώπων είναι κάτι που θα βλέπουμε σε εξέλιξη επί δεκαετίες: όχι μόνο ποιες θα είναι οι συνέπειες στην οικονομία και την κοινωνία, αλλά τι θα απομείνει από την ανθρώπινη επαφή.

Η απώλεια εκατομμυρίων συνανθρώπων μας θέτει ασφαλώς σε δεύτερη μοίρα όλα τα τρέχοντα ανοιχτά ζητήματα, που θα επανακάμψουν ωστόσο με μεγαλύτερη πίεση ορμητικά, μόλις περάσει η πανδημία.

Βραχυπρόθεσμα, δραματική θα είναι η κατάσταση της οικονομίας, όπως ήδη διαφαίνεται καθαρά σε ολόκληρη την υφήλιο. Τα ίδια τα μέτρα στήριξης που συνεχίζονται παντού, με την παροχή ρευστότητας αλλά και τη δημοσιονομική στήριξη, καθιστούν την οικονομική ορθοδοξία των τελευταίων δεκαετιών ξεπερασμένη, αλλά θα αφήσουν πίσω τους βαθύτερες ανισορροπίες. Σε χώρες με αδυνατισμένη οικονομία όπως η Ελλάδα –με το χρέος της να ξεπερνά πλέον το 200% του ΑΕΠ– τίποτε δεν θα είναι απλό. Γι’ αυτό και οι διχαστικές πρακτικές του πολιτικού κόσμου θα έπρεπε να σταματήσουν.

Οι ανατροπές που φέρνει η πανδημία θα έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην καθημερινότητά μας: η τηλεργασία θα παγιωθεί, ενώ οι τεχνολογικές εξελίξεις θα κυριαρχήσουν σε κάθε μας δραστηριότητα. Το θετικό ισοζύγιο από αυτή την εξέλιξη με την πίεση στην εργασιακή πραγματικότητα θα αργήσει να φανεί. Παράλληλα, συνεχίζεται εντατικά η μάχη των επιστημόνων με τον χρόνο για το εμβόλιο που θα βάλει φρένο στην αδυσώπητη επέλαση του κορονοϊού.

Περνώντας στη γεωπολιτική πραγματικότητα, μεγάλη ανατροπή είναι και η αλλαγή προέδρου στην Αμερική: από την αλλοπρόσαλλη διακυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ περνάμε στην άγνωστη εποχή Μπάιντεν. Οι επιλογές κεντρικών προσώπων για τη στελέχωση της νέας κυβέρνησης –η πολύπειρη Τζάνετ Γέλεν για το Οικονομικών, ο Άντονι Μπλίνκεν στο Εξωτερικών με εμπειρία επί Κλίντον και Ομπάμα για την περιοχή μας, ο Τζον Κέρι για τα θέματα περιβάλλοντος– επιδιώκουν ακριβώς να φέρουν μια αίσθηση σταθερότητας. Θα έχει να αντιμετωπίσει μεταξύ άλλων και τον σκληρό ανταγωνισμό των ανερχόμενων χωρών του Ειρηνικού, πεδίο που η εποχή Τραμπ είχε παραβλέψει. Ενώ και η παρουσία δυνάμεων των ΗΠΑ στην Ευρώπη, με τη μείωσή τους στη Γερμανία, δημιουργεί νέα πεδία αβεβαιότητας.

Τέλος, λίγες μέρες μετά την κυκλοφορία του τεύχους αυτού, ολοκληρώνεται και η διαδικασία του Brexit. Η Ευρωπαϊκή Ένωση –το ειρηνικό αυτό επίτευγμα της γηραιάς μας ηπείρου– δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια, αφού θα λείπει ζωτικός κρίκος της.

Στη χώρα μας, μόλις πρόσφατα κατατέθηκαν οι προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για το Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης με ορίζοντα το 2030: άλλη μια μεγάλη ευκαιρία για ριζικές μεταρρυθμίσεις σε βάθος χρόνου στον τόπο μας. Θα καταφέρουν άραγε να προχωρήσουν αυτή τη φορά οι αλλαγές; Θα μπορέσουμε μπροστά στα ανοιχτά μέτωπα να αναπτύξουμε μια κουλτούρα διαλόγου και όχι αλλολοϋπονόμευσης, όπως τώρα;

Σε λίγες μέρες περιμένουμε τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ με θέμα τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας: εκεί θα αναφανεί μέχρι ποιο σημείο οι εταίροι της Ελλάδας –και της Κύπρου– θα μας στηρίξουν έμπρακτα μπροστά στην τουρκική προκλητικότητα.

Κλείνοντας το σημείωμα αυτό, δεν μπορώ να μην προσθέσω τις θερμές μου ευχαριστίες σε όλους όσοι ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό και χαιρέτισαν διαδικτυακά την κυκλοφορία του χιλιοστού τεύχους μας (δείτε τη στήλη «Λένε για μας» στο www.economia.gr). Από εντελώς διαφορετικούς επαγγελματικούς στίβους ο καθένας, μας έδωσαν όλοι θερμά συγχαρητήρια, ενθαρρύνοντας τη συνέχιση του έργου μας με όποιο τρόπο το απαιτήσουν οι συνθήκες της αργά αλλά ριζικά μεταβαλλόμενης αγοράς των εντύπων.

Η δική μας πρόκληση και ευθύνη για το μέλλον είναι ακόμη πιο μεγάλη: να συνεχίσει η ομάδα μας να προσφέρει σφαιρική ενημέρωση και την ανάλυση που χρειάζεται η νέα επιχειρηματική γενιά, σύμφωνα με τις δικές της απαιτήσεις, και όχι με την αδράνεια του εφησυχασμού και της επανάληψης.