Αναζητήσεις μέλλοντος στο Thessaloniki Helexpo Forum

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε μια προσπάθεια να προστεθεί μια διάσταση αναστοχασμού και αναζήτησης στην φετινή, 85η, ΔΕΘ που λειτούργησε – αναγκαστικά – εν μέρει υπό συνθήκες Covid-19, η ΔΕΘ/Helexpo συνεργάσθηκε με τον Όμιλο economia στην διοργάνωση μιας συζήτησης στα πλαίσια τουThessaloniki Helexpo Forum. Μιας συζήτησης με ανθρώπους ακριβώς της αναστοχαστικής αναζήτησης – τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά και τον Στέλιο Ράμφο – σε ένα εγχείρημα προσδιορισμού των προϋποθέσεων για την δημιουργία «της Ελλάδας της επόμενης μέρας». ή, με μια άλλη διατύπωση, της Ελλάδας του μέλλοντός μας.

Αισθάνθηκαν δηλαδή την ανάγκη οι δυο αυτές διαχρονικές παρουσίες στην Ελληνική οικονομία – η ΔΕθ που ξεκίνησε το 1926 και μετεξελίχθηκε σε ΔΕΘ/Helexpo και ο Όμιλος economia, ως Βιομηχανική Επιθεώρηση αρχικά από το 1934, τώρα ως Οικονομική Επιθεώρηση και Business File – να συνδέσουν την εμπειρία του παρελθόντος με την διεκδίκηση του μέλλοντος: αυτό το πλαίσιο τέθηκε από την Αλεξάνδρα Βοβολίνη του Ομίλου economia και τον Τάσο Τζήκα της ΔΕΘ/Helexpo που ενέταξε αυτήν την διοργάνωση στο ευρύτερο άνοιγμά της στην δημόσια συζήτηση με το Thessaloniki Forum.

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Κ. Τσουκαλάς επεσήμανε ότι κάθε συζήτηση για το μέλλον της Ελλάδας/των Ελλήνων προϋποθέτει να συνειδητοποιηθεί πώς το υποκείμενο αυτό καθορίζεται – γιατί πολλές φορές, και στο ιστορικό ξεκίνημα αλλά και σε πολλές φάσεις στην συνέχεια βρέθηκε να ετεροκαθορίζεται, από τις Προστάτιδες Δυνάμεις σε αρχική φάση, από το διεθνές σύστημα στην συνέχεια. Η ανάγκη ξεκαθαρίσματος του «Ποιοι είμαστε» παραμένει παρούσα και οδηγεί την συνέχεια.

Στην αντίστοιχη δική του εισαγωγική παρατήρηση, ο Στέλιος Ράμφος πήρε το παράδειγμα των κατά παράδοση πρωθυπουργικών εξαγγελιών στην ΔΕΘ – κάθε περιόδου και κάθε χροιάς πρωθυπουργών – για να επισημάνει πώς η ίδια η λογική των παροχών περιάγει εκείνους που έχει ως στόχο να στηρίξει/ να βοηθήσει σε μια θέση άρνησης του μέλλοντος: κινδυνεύει δηλαδή ο πολίτης, περιερχόμενος στην στάση προσδοκίας μιας ενίσχυσης, να βρεθεί καθηλωμένος στην ακινησία.

Η προσδοκία – σύμφωνα με τον Τάσο Τζήκα – για την Ελλάδα όπως τώρα βρίσκεται υπό διαμόρφωση, είναι να αξιοποιήσει την εποχή των τεχνολογικών δυνατότητων για να πετύχει μια εκδοχή ψηφιακού ανθρωπισμού. που, με βάση την αποκέντρωση και τις δυνατότητες των δικτύων, μπορούν να δώσουν ένα νέο βηματισμό.

Προχωρώντας την συζήτηση, ο Κ. Τσουκαλάς επεσήμανε τους κινδύνους από μια άκριτη εναπόθεση προσδοκιών στην τεχνολογία , η οποία με τις βεβαιότητες που προβάλλει κινδυνεύει κα κοιμίζει , να οδηγεί σε αποδοχή περιορισμένων επιλογών: χρειάζεται συνεπώς συνεχής εγρήγορση, καθώς και υπεράσπιση του ενιαίου της ανθρώπινης εμπειρίας και της συλλογικότητας στις κοινωνίες, ώστε από την τεχνολογική δυνατότητα να κρατείται το θετικό. εκείνο που οδηγεί προς το μέλλον και όχι ό,τι περιορίζει τους ορίζοντες.

Συμβάλλοντος αντίστοιχα ο Στέλιος Ράμφος, επεσήμανε την προτεραιότητα που οφείλει να έχει στην συζήτηση η διάσταση του ψυχολογικού στοιχείου/του συναισθήματος: άμα αυτές οι δυνάμεις δεν κινητοποιηθούν, υπάρχει κίνδυνος καθήλωσης  άμα ο νους συνθηκολογήσει με την αποτελεσματικότητα. Το Αισχύλειο «τον πάθει μάθος θέντα κυρίως έχειν» στο ψυχικό στοιχείο βασίζεται, στην συνεχή παρουσία του, την συνεχή εγρήγορση.

Και οι δυο συζητητές στάθηκαν σ’ εκείνο που χαρακτήρισαν εκπαιδευτικό κενό – όχι όμως τόσο/όχι πάντως μόνο στις ελλείψεις του εκπαιδευτικού συστήματος, όσο στην παντού επισημαινόμενη πλην δύσκολα αντιμετωπιζόμενη δυσλειτουργία της υπό την ευρύτερη έννοια Παιδείας. Η μετάβαση από το γνωσιακό στο ψυχολογικό και η κατάληξη στο αξιακό είναι μια ανηφορική διαδρομή.

Περισσότερο από υπόθεση των ηγεσιών, είναι μια ανάγκη συνειδητοποίησης των προβλημάτων της εποχής και πρόσληψης των προκλήσεων που υπάρχουν δίπλα στις δυνατότητες: αυτή ήταν η απόπειρα καταληκτικού συμπεράσματος του συντονιστή της συζήτησης Α. Παπαγιαννίδη.