Οικονομική Επιθεώρηση, Οκτώβριος 2021, τ.1011

ΕΝΕΡΓΕΙΑ  • της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

 

Η φράση «ο χρόνος είναι χρήμα» περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο το πώς σήμερα η καθυστέρηση στην υιοθέτηση των ΑΠΕ αντανακλάται στο αυξημένο ενεργειακό κόστος που έχουμε και θα έχουμε τα επόμενα χρόνια. Και αν και πληρώνουμε ήδη τον χρόνο που χάθηκε και τις αδέξιες πολιτικές, εξίσου σημαντικό είναι από δω και πέρα οι πολιτικές να είναι αποτελεσματικές και να μην υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις που θα τις πληρώνουμε ακριβά.

Η ανάγκη μείωση του ενεργειακού κόστους στην Ελλάδα έχει γίνει πια συνείδηση ειδικά με τις αυξήσεις των τελευταίων μηνών, όπως και ότι η μακροπρόθεσμη αποκλιμάκωσή του εξαρτάται από τη γρήγορη και αποτελεσματική αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα. Η επιταχυνόμενη κλιματική αλλαγή, η έμφαση που δίνει η Ευρώπη στο GreenDeal και οι αποφασιστικές πολιτικές της οδηγούν εξάλλου σε τέτοια άνοδο στις τιμές των δικαιωμάτων ρύπων που όχι μόνο η λιγνιτική ενέργεια αλλά και η ενέργεια που παράγεται από καύση φυσικού αερίου αυξάνουν συνεχώς την τιμή τους.

Αυτός εξάλλου είναι ο ευρωπαϊκός στόχος, να πιεστούν τα κράτη-μέλη για γρηγορότερη υιοθέτηση των ΑΠΕ ως αποκλειστικού τρόπου παραγωγής ενέργειας, ώστε να πετύχει ο στόχος μηδενικών ρύπων μέχρι το 2050. Ωστόσο, για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, πρέπει να συμπληρωθεί η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, που σήμερα γίνεται από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα και από τα μεγάλης κλίμακας πλωτά αιολικά πάρκα, αλλά και να γίνουν σημαντικές επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας (μπαταρίες), ώστε να επιτυγχάνεται η σταθερότητα στην παροχή πράσινης ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα ακόμη και τη νύχτα, ακόμη και όταν δεν φυσάει αέρας.

Στην Ελλάδα, η στρατηγική του ΥΠΕΝ για την υιοθέτηση των ΑΠΕ είναι πλέον ξεκάθαρα θετική, αλλά αυτό δεν φτάνει. Απαιτούνται ταχύτατες και αποτελεσματικές θεσμικές παρεμβάσεις, κάποιες από τις οποίες έχουν γίνει, όπως οι απλοποιήσεις στις αδειοδοτικές διαδικασίες, αλλά και νέα θεσμικά πλαίσια για τα πλωτά αιολικά πάρκα, την αποθήκευση ενέργειας και το υδρογόνο προκειμένου να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στις νέες αυτές τεχνολογίες.

Ωστόσο, ήδη έχει γίνει μια σημαντική αλλαγή στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής της χώρας και στο κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων, που ήδη έχει μειώσει τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα κατά 18 εκατομμύρια τόνους. Με 60 ευρώ ο τόνος κόστος ρύπων σε αξία, η μείωση αυτή αντιστοιχεί σε μικρότερο κόστος 1 δισ. ευρώ.

 

ΕΥ: Η Ελλάδα στην 26η θέση σε ελκυστικότητα επενδύσεων ΑΠΕ

Ήδη κάποια πρώτα δείγματα βελτίωσης της χώρας ως τόπου προσέλκυσης επενδύσεων ΑΠΕ έχουν φανεί.

Ιστορικό ρεκόρ στη διεθνή κατάταξη ως προς την ικανότητα προσέλκυσης επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πέτυχε η χώρα μας σύμφωνα με την 57η έκδοση του δείκτη του οίκου EY για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Renewable Energy CountryAttractiveness Index RECAI).

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κατατάσσεται φέτος στην 26η θέση (από 31η) μεταξύ 40 χωρών που περιλαμβάνονται στην έρευνα, ψηλότερα από χώρες όπως η Φινλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία.

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της έρευνας, ο Τάσος Ιωσηφίδης, εταίρος και επικεφαλής του Τμήματος Συμβούλων Εταιρικής Στρατηγικής και Συναλλαγών της ΕΥ Ελλάδος, αναφέρει: «Η άνοδος της Ελλάδας στην υψηλότερη θέση που έχει βρεθεί ποτέ στην παγκόσμια κατάταξη του δείκτη RECAI αντανακλά τις σημαντικές δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η χώρα ως προς την απολιγνιτοποίηση και την προώθηση των ΑΠΕ.

Η πρόκληση πλέον έγκειται στην υλοποίηση του σχεδιασμού και τον εκσυγχρονισμό του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου, για να διατηρηθεί αυτή η θετική δυναμική και να υλοποιηθούν οι απαραίτητες επενδύσεις στην αιολική και την ηλιακή ενέργεια, την αποθήκευση ενέργειας, τα έξυπνα δίκτυα και τις υποδομές μεταφορών χαμηλών εκπομπών άνθρακα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της αξιοποίησης των πόρων που φέρνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας».

 

Επόμενα βήματα

  1. Ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ και συναίνεση επενδυτών με τοπικές κοινωνίες

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ανάπτυξη των ΑΠΕ είναι οι συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες. Το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ και ο προσανατολισμός στη δημιουργία μεγάλων επενδύσεων σε πλωτά αιολικά θα βοηθήσουν να βελτιωθεί το συγκρουσιακό κλίμα που επικρατεί, ώστε να μην δημιουργηθούν πρόσθετες καθυστερήσεις.

Μέχρι τέλος του χρόνου θα έχει ολοκληρωθεί το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ, το οποίο θα ορίζει τις προτεινόμενες ζώνες για την τοποθέτηση ΑΠΕ συνεκτιμώντας τη βιοποικιλότητα του τόπου, τα σπάνια ζώα και πουλιά της περιοχής και την προστασία τους, ώστε να μειωθούν οι συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες.

«Επαναλαμβάνω ότι μέχρι τέλος του χρόνου θα έχουμε ολοκληρώσει το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ. Και εκεί πραγματικά είμαστε πολύ προσεκτικοί, ώστε να προστατεύσουμε γενικότερα το περιβάλλον της χώρας. Και με αυτό τον τρόπο να μπορούμε από τη μία να πετύχουμε αυτό που θέλουμε, δηλαδή την ενεργειακή μετάβαση και την πράσινη μετάβαση και την αντικατάσταση των ρυπογόνων μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και από την άλλη να διατηρήσουμε φυσικά τον τεράστιο γενικότερα, είτε περιβαλλοντικό είτε πολιτισμικό πλούτο, που έχει η χώρα και να προστατέψουμε τις κοινωνίες», είπε ο Κ. Σκρέκας.

Ακόμη, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας σημείωσε: «Λέμε σε όλους όσους επενδυτές θέλουν να κατασκευάσουν ότι πρέπει πια στα επιχειρησιακά τους πλάνα να βάλουν πολύ ψηλά την τοπική κοινωνία-συμμέτοχο, ώστε να μπορούν να πετυχαίνουν αυτή τη συναίνεση που χρειάζεται».

  1. Το θεσμικό πλαίσιο για τα υπεράκτια-πλωτά αιολικά αποτελεί το ένα σκέλος των παρεμβάσεων του ΥΠΕΝ.
  2. Η υλοποίηση της β΄φάσης της απλοποίησης του αδειοδοτικούπλαισίου που είχε ανακοινώσει η κυβέρνηση πριν από ενάμιση χρόνο. Ηδεύτερη φάσηπεριλαμβάνει μέτρα και ρυθμίσεις που θα επιτρέψουν την ταχύτερη ωρίμανση και αδειοδότηση των νέων έργων ΑΠΕ. «Θα παρουσιάσουμε ένα σχέδιο νόμου τις επόμενες εβδομάδες με περαιτέρω απλουστεύσεις στη διαδικασία αδειοδοτήσεων», δήλωσε μέσα στο σαββατοκύριακο στη Θεσσαλονίκη η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Πρώτων Υλών Αλεξάνδρα Σδούκου. Όπως ανέφερε, θα ξεκινήσει ο διάλογος με τα ενδιαφερόμενα μέρη και στη συνέχεια θα πάει προς ψήφιση στη Βουλή.«Πιστεύουμε στο Υπουργείο ότι ένα σχήμα που θα υποστηρίζει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αυξήσουμε την ανάπτυξή τους», τόνισε.
  3. Το ΥΠΕΝ υπέβαλε πρόσφατα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το τελικό επίσημο σύστημα μέσω του οποίου θα επεκταθεί το υπάρχον σύστημα δημοπρασιών ανανεώσιμων πηγώνενέργειας για την ηλιακή και την αιολική ενέργεια μέχρι το 2025. Μέσα στον μήνα αναμένεται η έγκριση από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού του νέου σχήματος ανταγωνιστικών διαδικασιών πενταετούς διάρκειας, μέτρο το οποίο θα προωθήσει σημαντικές επενδύσεις στον κλάδο μιας και το επενδυτικό ενδιαφέρον στον τομέα της πράσινης ενέργειας συνεχίζεται αμείωτο.
  4. Νέο πλαίσιο στήριξηςεπενδύσεων στην αποθήκευση ενέργειαςμε στόχο το πρώτο εξάμηνο του 2022 να προχωρήσει διαγωνιστική διαδικασία για μια δομή αποθήκευσης ενέργειας.

Τα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα σε αριθμούς 

  • Στα 4.374 MW έφθασε η αιολική ισχύς
  • Αιολικές επενδύσεις συνολικού ύψους 260 εκατ. ευρώ συνδέθηκαν στο δίκτυο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2021
  • 97 νέες ανεμογεννήτριες συνδέθηκαν στο πρώτο εξάμηνο
  • H μέγιστη ωριαία διείσδυση αιολικής ισχύος ανήλθε σε 66,4%
  • Συνολικά για 847 ώρες η διείσδυση αιολικής ισχύος ήταν πάνω από 30%
  • Συνολικά για 1.752 ώρες η διείσδυση μεταβλητών ΑΠΕ ήταν πάνω από 30% και για 350 ώρες ήταν πάνω από 50%

Διείσδυση αιολικής ενέργειας κατά το πρώτο εξάμηνο 2021

  • Η μεγαλύτερη ωριαία διείσδυση αιολικής ισχύος ήταν 66,4% και παρατηρήθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας 11.1.2021 (03:00-04:00 CET)
  • Συνολικά για 847 ώρες η διείσδυση αιολικής ισχύος ήταν πάνω από 30%
  • Συνολικά για 1.752 ώρες η διείσδυση μεταβλητών ΑΠΕ ήταν πάνω από 30% και για 350 ώρες ήταν πάνω από 50%
  • Κατά το τέλος του Ιουνίου 2021 ήταν υπό κατασκευή πάνω από 550 MW νέων αιολικών πάρκων, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων αναμένεται να συνδεθεί στο δίκτυο εντός των επόμενων 18 μηνών.