Από τους ενθουσιασμούς της «Μέδουσας-11» στο πάγωμα του NordStream-2

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Το γεωπολιτικό επικαθορίζει το οικονομικό/γεωοικονομικό, ιδίως όταν πρόκειται για βαριά ζητήματα όπως το ενεργειακό/το διεθνές παίγνιο των υδρογοναθράκων: αυτό είναι δεδομένο, τόσο ώστε να ακούγεται σαν ταυτολογία. Δείτε, όμως, πώς όταν αρχίσουν τα πράγματα να γίνονται συγκεκριμένα, τότε αρχίζουν και οι εκπλήξεις.
Πάμε πρώτα από τα κοντινά μας, τα σχετικά μικρά άμα τα δει κανείς σε πέραν της περιφερειακής κλίμακας – ας πούμε σε Ευρωπαϊκή, αν μη σε παγκόσμια όπως συνήθως «παίζονται» τα ενεργειακά. Στα νότια της Κρήτης και το Μυρτώο Πέλαγος γίνεται η διακλαδική άσκηση των Τεσσάρων (Ελλάδα – Αίγυπτος δίπλα σε Κύπρο – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) με την χαρακτηριστική ονομασία «Μέδουσα-11», δηλαδή το όνομα της θεότητας που παγώνει τους επιτιθέμενους. Η άσκηση αυτή χρησιμοποίησε ως σενάριο την προσβολή και ανακατάληψη πλατφόρμας ανάλυσης φυσικού αερίου.
Ονόματα δεν λέμε, οικογένειες δεν θίγουμε – ωστόσο είναι πασίδηλο ότι εκείνος που επιδιώκεται να παγώσει η Μέδουσα είναι οι Τουρκικές απειλές, οι οποίες επιδιώκουν να αδρανοποιήσουν την διεκδίκηση δικαιώματος αναζήτησης υδρογονανθράκων. Σήμερα μεν εκεί όπου θα γίνει η άσκηση από την Ελλάδα, σε ανάλογο δε πεδίο ανατολικότερα από την Κυπριακή Δημοκρατία. (Βέβαια, τις έρευνες για φυσικό αέριο νοτίως της Κρήτης – ή και σε νέα πεδία στην Κύπρο – υποτίθεται ότι θα διεξαγάγουν η Αμερικανική ExxonMobil και η Γαλλική Τotal. Αμφότερες έχουν κάνει «κράτει». Συμμετοχή και Γαλλικών και Αμερικανικών δυνάμεων σε αεροναυτικές ασκήσεις έχουν διεξαχθεί, παρέα με Ελληνικές και άλλες – π.χ. Ισραηλινές- δυνάμεις πλην με λιγότερο πρόδηλα σενάρια). Ασαφές παραμένει πόσο άμεσα αγγίζουν οι τωρινές εξελίξεις την ισχύ του – αποκηρυσσόμενου ως παράνομου, ανυπόστατου κοκ – ΤουρκοΛιβυκού Μνημονίου , η επίκληση του οποίου επεδίωξε να παγώσει π.χ. την χάραξη του EuroAsia Interconnector, για ηλεκτρική διασύνθεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας μέσω Κρήτης.
Πάντως, επειδή περί «Μέδουσας», η προϊστορία αρχίζει πριν 10 χρόνια, τότε που υπήρξε ΕλληνοΑιγυπτιακή άσκηση (ονόματι «Αλεξανδρούπολη») μεταξύ Κρήτης και Πελοποννήσου, σε αντιπαράθεση με τότε ΤουρκοΑιγυπτιακή άσκηση (εκείνη λεγόταν «Φιλική Θάλασσα»…) νοτίως του Καστελόριζου. Έκτοτε πολύ νερό κύλησε κάτω από τις γέφυρες στην ευρύτερη περιοχή!
Προσέξτε όμως μια (ογκώδη) λεπτομέρεια: πριν κάποιους μήνες ο Έλληνας ΥΠΕΞ Νίκος Δένδιας, πολύπειρος πλέον, μιλώντας στο Arab News και ρητώς αναφερόμενος στην προοπτική ερευνών για υδρογονάνθρακες από την Ελλάδα είχε ορθοτομήσει τον λόγο της περιβαλλοντικής αληθείας εξηγώντας ότι «το Αιγαίο είναι ένας παράδεισος στην Γη, δεν σκοπεύουμε να τον μετατρέψουμε σε Κόλπο του Μεξικού». Οπότε; «Η Ελλάδα πιστεύει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας […] δεν πρόκειται να αρχίσει να σκάβει τον βυθό της Μεσογείου για να βρει αέριο και πετρέλαιο».
Οπότε, γυμνάσια επί χάρτου η «Μέδουσα-11»;
Μην βιαστείς, όμως, φίλε αναγνώστη να εκγαλέσεις την Ελλάδα του 2021 για μικρομεγαλισμό στις διεθνείς της σχέσεις, στον συνδυασμό γεωπολιτικών και οικονομικών ενεργειακών κινήσεων. Διότι ιδού η – πολύ βαρύτερη, όχι; – Γερμανία άρχισε και κάνει τί; Αφού πάλεψε με κάθε τρόπο να πέτυχει την άμεση σύνδεση με Gazprom και Ρωσικό φυσικό αέριο προς την Ευρώπη με τον διαβόητο υποθαλάσσιο αγωγό NordStream-2 (που χτίστηκε με έντονη αντίθεση των ΗΠΑ δημόσια και διακηρυγμένα με την επίκληση απειλής «ενεργειακής εξάρτησης»), αγωγό που είναι ήδη έτοιμος/ολοκληρωμένος και είχε μάλιστα αρχίσει να φορτώνεται δοκιμαστικά με φυσικό αέριο, έρχεται τώρα και επικαλείται δισταγμούς πιστοποίησης από την Γερμανική ρυθμιστική αρχή. Και… παγώνει, ενδεχομένως μέχρι και την άνοιξη του 2022, την έναρξη λειτουργίας με νομικά επιχειρήματα περί μη-συμβατότητας του εταιρικού σχήματος του NordStream-2 (ιδιοκτήτης η Gazprom μέσω Ελβετικής θυγατρικής) με το δίκαιο της ΕΕ.
«Φυσικά», αυτό συμπίπτει με την καθυστέρηση σχηματισμού της μετα-Μέρκελ Γερμανικής Κυβέρνησης Συνασπισμού (με συμμετοχή Πρασίνων που δεν συμπαθούν το φυσικό αέριο), αλλά και με τις αναταραχές γύρω από τους αγωγούς Ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Ουκρανίας και… Λευκορωσίας.
Τι βλέπουμε, δηλαδή; Ότι η αυτοαντίφαση , ή πάλι οι συνεχείς επανατοποθετήσεις στην σκακιέρα του γεωπολιτικού/γεωοικονομικού, δεν είναι προνόμιο μόνο των μικρομεσαίων, αλλά και των «μεγάλων» του διεθνούς συστήματος. Άλλωστε… πόσο κοστίζει μια ολιγοήμερη αεροναυτική άσκηση σε σύγκριση με έναν υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου;