Η βάση του 10 φέρνει “σφαγή” στις Πανελλήνιες

Οικονομική Επιθεώρηση, Απρίλιος 2021, τ. 1005

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ του Απόστολου Λακασά

Αποκλεισμός τουλάχιστον 25.000 18χρονων αποφοίτων Λυκείου από το όνειρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, κενές θέσεις σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας και κυρίως τα περιφερειακά, πλήρης αναδιάταξη του πανεπιστημιακού χάρτη. Οι αρνητικές συνέπειες της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), που καθιερώθηκε από το Υπουργείο Παιδείας, θα είναι σημαντικές σε κοινωνικό, οικονομικό και αναπτυξιακό επίπεδο. Από την άλλη, η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως, μιλώντας στην Οικονομική Επιθεώρηση, προτάσσει τις μακροπρόθεσμες θετικές επιπτώσεις της μεταρρύθμισης, εστιάζοντας στην ανάγκη αλλαγής προσανατολισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην άνοδο του ακαδημαϊκού επιπέδου των φοιτητών, τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και την αύξηση του αριθμού των αποφοίτων Λυκείου που κατευθύνονται στην επαγγελματική εκπαίδευση.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τη ρύθμιση που ψήφισε η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) θα προκύπτει κάθε χρόνο από τον μέσο όρο των επιδόσεων των υποψηφίων κάθε επιστημονικού πεδίου πολλαπλασιαζόμενο με συντελεστή, τον οποίο θα αποφασίζει κάθε Τμήμα που είναι ενταγμένο στο πεδίο. Το Υπουργείο όρισε ότι το εύρος των συντελεστών είναι από 0,8 έως 1,2 και αυτή την περίοδο αναμένεται τα Τμήματα ΑΕΙ να καταθέσουν τις αποφάσεις τους για τον συντελεστή βαρύτητας που επέλεξαν.

Επίσης, ορίστηκαν κοινοί συντελεστές ΕΒΕ για τους υποψηφίους που φοιτούν σε ημερήσια Γενικά (ΓΕΛ) και Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ), και κοινή ΕΒΕ σε εσπερινά και ημερήσια. Οι κοινοί συντελεστές για αποφοίτους ΓΕΛ και ΕΠΑΛ αναμένεται να πλήξουν τους υποψηφίους των ΕΠΑΛ, οι οποίοι έχουν παράλληλο σύστημα εισαγωγής με δικές τους βάσεις και αριθμό θέσεων. Από την άλλη, η θεσμοθέτηση κοινής ΕΒΕ ημερησίων και εσπερινών Λυκείων (ΓΕΛ και ΕΠΑΛ αντίστοιχα) θα αποκλείσει τους αποφοίτους των εσπερινών, οι οποίοι συνήθως είναι εργαζόμενοι μαθητές, από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. «Πρόκειται για ρυθμίσεις με ιδιαίτερα σκληρό και ταξικό πρόσημο», λέει η αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία μελέτησε το θέμα των επιπτώσεων της ΕΒΕ. Ενδεικτικά, φέτος, αναμένεται πως ο ένας στους τρεις υποψηφίους των πανελλαδικών εξετάσεων για τα ΑΕΙ δεν θα εισαχθεί, επίσης ένα στα τρία τμήματα ΑΕΙ θα χάσει φοιτητές, 50 πόλεις θα δουν τον φοιτητικό τους πληθυσμό να περιορίζεται και το ίδιο θα συμβεί σε όλες οι γεωγραφικές Περιφέρειες της χώρας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με μελέτη του ΣΥΡΙΖΑ (στην ομάδα εργασίας μετείχαν οι Αγγελόπουλος Γιώργος, Βεντούρας Ερρίκος, Γεωργαντάς Ηλίας, Κοτσιφάκης Γιώργος, Κοτσιφάκης Θεμιστοκλής, Κυπριανός Παντελής, Λόντος Χαράλαμπος, Μπόγρης Αντώνης, Νταής Στέργιος), η οποία βασίστηκε στις επιδόσεις των υποψηφίων του 2020, πέρυσι από τους 71.159 υποψηφίους δεν εισήχθησαν σε ΑΕΙ 10.319 (15%). Με την καθιέρωση της ΕΒΕ, το 2021 δεν θα εισαχθούν 24.502 (34%) υποψήφιοι σύμφωνα με το «ευνοϊκό» σενάριο (δηλαδή όλα τα Τμήματα να επιλέξουν ως συντελεστή το 0,8), και 34.070 (52%) σύμφωνα με το «μέτριο» σενάριο (ο συντελεστής στο 1,0).

Σε κάθε περίπτωση θα πληγούν περισσότερο οι υποψήφιοι του 4ου επιστημονικού πεδίου (οικονομίας και πληροφορικής), καθώς με τα περσινά δεδομένα των πανελλαδικών εξετάσεων το 37% είχε μέση επίδοση κάτω από την ΕΒΕ με το ευνοϊκό σενάριο συντελεστή. Ακολουθούν οι υποψήφιοι του 1ου πεδίου (ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών), αφού πέρυσι το 36% είχε μέσο όρο κάτω από την ΕΒΕ και έπονται (με 31% για κάθε πεδίο) οι υποψήφιοι των επιστημών υγείας (3ο πεδίο) και των θετικών και τεχνολογικών επιστημών (2ο πεδίο).

Η εφαρμογή του προτεινόμενου συστήματος εισαγωγής, ακόμα και στο ευνοϊκό σενάριο, θα έχει ως αποτέλεσμα 139 Τμήματα και εισαγωγικές κατευθύνσεις να έχουν απώλειες φοιτητών (σε σύνολο 418 Τμημάτων και κατευθύνσεων), 6 Τμήματα δεν θα έχουν καθόλου εισακτέους, 50 πόλεις θα χάσουν φοιτητές, 17 από τα 24 ΑΕΙ θα υποστούν απώλειες.

Παράλληλα, οι Περιφέρειες θα χάσουν φοιτητές. Το μεγαλύτερο πλήγμα θα το δεχθεί η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, που θα δει το 90% των Τμημάτων της να χάνει φοιτητές λόγω της ΕΒΕ. Ακολουθούν οι Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου (86%), Ιονίων Νήσων (70%), Στερεάς Ελλάδας & Εύβοιας (62%), Δυτικής Μακεδονίας (59%), Κρήτης (56%), Νοτίου Αιγαίου (50%), η Πελοπόννησος (47%), η Θεσσαλία (37%), οι Περιφέρειες της Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (36%) και της Δυτικής Ελλάδας (34%), η Ήπειρος (22%), η Θεσσαλονίκη (16%). Αλώβητη δεν θα μείνει ούτε η Αττική (το 11% των Τμημάτων σε ΑΕΙ που έχουν έδρα στην Αττική αναμένεται να χάσει εισακτέους σε σχέση με το 2020).

Ευρύτερα, ποιες θα είναι οι συνέπειες του κατά περίπου 30% περιορισμού των εισακτέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση; Εύλογο είναι ότι θα υπάρξει αύξηση της φοίτησης στα φροντιστήρια, καθώς οι γονείς θα προστρέχουν σε αυτά για να εφοδιάσουν όσο μπορούν το παιδί στην κρίσιμη «μάχη» των πανελλαδικών. Για τον λόγο αυτό αντιδρά και η ΟΛΜΕ, η οποία υποστηρίζει, όπως ανέφερε στην Οικονομική Επιθεώρηση ο πρόεδρός της Θεόδωρος Τσούχλος, πως καλό είναι να βελτιωθεί το επίπεδο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και να υπάρξουν επιλογές για όλους τους αποφοίτους Λυκείου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αφού στην εποχή μας το πτυχίο είναι η βάση για την επαγγελματική αποκατάσταση των πολιτών.

Την ίδια στιγμή το κλείσιμο και η συγχώνευση Τμημάτων θα προκαλέσουν μείωση ερευνητικού έργου και αύξηση της διαρροής εγκεφάλων, περιορισμό της αναπτυξιακής συνεισφοράς των περιφερειακών πανεπιστημίων, ειδικά στην επαρχία, όπου τα πανεπιστήμια συνεισφέρουν με μελέτες, έργα και επενδύσεις, και περιορισμό της πολιτιστικής συνεισφοράς των ακαδημαϊκών κοινοτήτων στην επαρχία.

Η φιλοσοφία του Υπουργείου Παιδείας

Ο λόγος που προτάσσει η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας για να εξηγήσει την απόφασή της για θεσμοθέτηση Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής είναι ότι έτσι δεν θα υπάρχουν εισακτέοι στην τριτοβάθμια εκπαίδευση με πολύ χαμηλές βαθμολογίες – πέρυσι, εκτός από τις κραυγαλέες εξαιρέσεις με επιδόσεις 1,5 και 2 στα 20, στη βαθμολογική κλίμακα πέριξ του 4 άρχισαν να συγκεντρώνονται οι εισακτέοι με τις χαμηλότερες επιδόσεις. Δηλαδή, η απουσία εισακτέων με τόσο χαμηλές επιδόσεις κρίθηκε από το Υπουργείο Παιδείας ότι θα βελτιώσει το επίπεδο σπουδών στα ΑΕΙ.

Συγκριμένα, η Ν. Κεραμέως ανέφερε ότι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής θεσπίστηκε «για τη διασφάλιση των ακαδημαϊκών προϋποθέσεων της επιτυχούς φοίτησης και της έγκαιρης ολοκλήρωσης των σπουδών, για τη θωράκιση του κύρους των πανεπιστημιακών σπουδών, για την ενίσχυση της αυτονομίας των ΑΕΙ και της δυνατότητας κάθε τμήματος να διαμορφώσει την ιδιαίτερη ακαδημαϊκή τους φυσιογνωμία, καθώς για πρώτη φορά προβλέπεται αποφασιστικός ρόλος των ΑΕΙ στην εισαγωγή των φοιτητών, για την ορθολογικότερη κατανομή και χρήση των πόρων του κάθε ΑΕΙ».

Παράλληλα, το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ότι θα περιορίσει τις θέσεις εισακτέων σε ΑΕΙ της Αττικής, της Θεσσαλονίκης και της Αχαΐας και θα τις δώσει σε περιφερειακά ΑΕΙ. Ο συνολικός αριθμός των εισακτέων στα ΑΕΙ θα παραμείνει ο ίδιος με πέρυσι, περίπου στους 78.000.

Μάλιστα, το Υπουργείο προσθέτει ότι ήδη μέσω της αλλαγής των προγραμμάτων σπουδών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση (έργο που υλοποιεί το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής) θα βελτιωθεί το επίπεδο των μαθητών, ενώ και η θεσμοθέτηση (στα τέλη του 2020) νέου μοντέλου επαγγελματικής εκπαίδευσης θα βελτιώσει την ελκυστικότητα των μεταλυκειακών επαγγελματικών δομών, όπως είναι τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ). Συγκεκριμένα, τα ΙΕΚ θα συνδεθούν με την τοπική οικονομία καθώς θα μπορούν να προσφέρουν ειδικότητες που είναι χρήσιμες για την αγορά εργασίας, σε συνεργασία με τοπικές επιχειρήσεις και φορείς.

Από την άλλη, τα ιδιωτικά κολέγια θεωρείται ότι θα απορροφήσουν μεγάλο αριθμό υποψηφίων που θα μείνουν εκτός ΑΕΙ. Άλλωστε σε αυτά δεν υπάρχει Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, πλην φυσικά του Απολυτηρίου Λυκείου, το οποίο πάντως οφείλουν να έχουν όλοι για να πάρουν το εισιτήριο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. «Η πρόσβαση στα ιδιωτικά κολέγια δεν προϋποθέτει καμία βάση εισαγωγής παρά μόνο τη δυνατότητα καταβολής διδάκτρων», λέει ο ΣΥΡΙΖΑ, επικρίνοντας την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας ότι έχει προχωρήσει σε ρυθμίσεις που χαρακτηρίστηκαν υπέρ των κολεγίων, αποδίδοντας στα πτυχία τους επαγγελματικά προσόντα και κάνοντας ευκολότερη τη διαδικασία ένταξης των πτυχιούχων τους (ενδεικτικά, πρόσφατα των μηχανικών, των οικονομολόγων και των φυσιοθεραπευτών) στα επαγγελματικά επιμελητήρια.

Η πολιτική κόντρα μετά την ανακοίνωση των επιδόσεων των πανελλαδικών εξετάσεων στα τέλη Ιουνίου και των βάσεων εισαγωγής στα τέλη Αυγούστου θα είναι σφοδρή…