Ωθούμενη από την ιδέα ότι οι ανθρωπομορφισμοί κάνουν την επικοινωνία ανθρώπου-μηχανής πιο ουσιαστική, η ερευνητική ομάδα Personal Robots του Media Lab συνδυάζει ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό, ψυχολογία, αισθητική και προηγμένη υπολογιστική τεχνολογία για να δημιουργήσει ρομπότ περισσότερο χρήσιμα ως συντρόφους παρά ως έξυπνα εργαλεία

Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2022, τ.1025

TEXNOΛΟΓΙΑ

του Μιχάλη Μπλέτσα*

Η ερευνητική ομάδα των Προσωπικών Ρομπότ (Personal Robots) του Media Lab του ΜΙΤ χρησιμοποιεί ευφυείς ανθρωπομορφικές τεχνολογίες για την προώθηση της ανθρώπινης συνεργατικής συμπεριφοράς. Ακολουθεί μια διεπιστημονική προσέγγιση που ενσωματώνει ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό, ψυχολογία, αισθητική και προηγμένη υπολογιστική τεχνολογία για να δημιουργήσει τεχνολογίες με ανθρωπομορφικά χαρακτηριστικά που μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα, να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να υποστηρίξουν τους ανθρώπους περισσότερο σαν χρήσιμος σύντροφος παρά ένα έξυπνο εργαλείο.

Η δουλειά της ομάδας έχει τις ρίζες της στη διδακτορική έρευνα της επικεφαλής της Cynthia Breazeal, η οποία συνδημιούργησε το ρομπότ Kismet, το οποίο αναγνώριζε και εξέφραζε συναισθήματα στο πρόσωπό του. Τη δουλειά αυτή προχώρησε πολύ περισσότερο με το Leonardo στο Media Lab, ωθούμενη από την ιδέα ότι οι ανθρωπομορφισμοί κάνουν την επικοινωνία ανθρώπου-μηχανής πιο ουσιαστική και παραγωγική.

Οι δημιουργίες της ομάδας περιλαμβάνουν κοινωνικά ρομπότ, εικονικούς πράκτορες και χαρακτήρες επαυξημένης πραγματικότητας που μπορούν να αλληλεπιδράσουν με ανθρώπους είτε μεμονωμένα είτε σε μικρές ομάδες, χρησιμοποιώντας γλωσσικά, συναισθηματικά και μη λεκτικά στοιχεία. Η ομάδα σχεδιάζει, αναπτύσσει και αξιολογεί τις δημιουργίες της μέσω μακροχρόνιων πειραμάτων αλληλεπίδρασης τους με ανθρώπους στον πραγματικό κόσμο. Στόχος των μακροχρόνιων αυτών συναντήσεων είναι να βοηθήσουν τους ανθρώπους να είναι πιο υγιείς, πιο χαρούμενοι, δημιουργικοί, συναισθηματικά ανθεκτικοί, και να μαθαίνουν καλύτερα. Με αυτόν τον τρόπο, η ομάδα βρίσκεται στην πρωτοπορία της δημιουργίας και της κατανόησης ενός νέου τύπου σχέσης μεταξύ των ανθρώπων και των έξυπνων, φιλικών προς τον άνθρωπο μηχανών, που είναι πιο ουσιαστική και επιδραστική.

Το 2014 η Cynthia Breazeal ξεκίνησε τη δημιουργία του Jibo, του πρώτου μαζικά παραγόμενου οικογενειακού ρομπότ. Αν και εμπορικά η ιδέα ήταν αρκετά πρόωρη, ο Jibo χρησιμοποιείται σήμερα εκτεταμένα από την ομάδα στους πειραματισμούς της.

Ένα ωραίο παράδειγμα είναι η χρήση του Jibo ως εργαλείου επαυξητικής και εναλλακτικής επικοινωνίας για αυτιστικά παιδιά.

Άλλη ενδιαφέρουσα κατεύθυνση είναι αυτή της διερεύνησης της αλληλεπίδρασης του ρομπότ με μια ομάδα ανθρώπων (π.χ. οικογένειες ή συναδέλφους). Μέχρι σήμερα οι περισσότερες εργασίες αλληλεπίδρασης ανθρώπου-ρομπότ έχουν επικεντρωθεί στην αλληλεπίδραση με έναν μεμονωμένο χρήστη κάθε φορά, λόγω της δυσκολίας στην κατανόηση εκφράσεων και ενδείξεων από πολλά άτομα ταυτόχρονα, καθώς και στον σχεδιασμό αλληλεπιδράσεων με μια ομάδα ανθρώπων. Επειδή σε μια ομαδική αλληλεπίδραση οι χρήστες αλληλεπιδρούν και μεταξύ τους και όχι μόνο με το ρομπότ, η κατανόηση των ενδείξεων απαιτεί, για παράδειγμα, βαθύτερη ερμηνεία με βάση τα συμφραζόμενα. Επίσης, η συνομιλία με πολλούς χρήστες ταυτόχρονα απαιτεί σημαντικές προόδους στην τεχνολογία αισθητήρων και στα συστήματα διαλόγου. Σε αυτό το έργο, η ομάδα στοχεύει να σχεδιάσει μια εμπεριστατωμένη και εξατομικευμένη εμπειρία συνομιλίας μεταξύ μιας μικρής ομάδας χρηστών (2-6 ατόμων) και ενός ρομπότ ξεναγού μουσείου.

Παράλληλα, η ομάδα εξετάζει προσεκτικά την υπεύθυνη ανάπτυξη και ηθική χρήση αυτού του νέου τύπου κοινωνικής και συναισθηματικά πειστικής τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένου του συμμετοχικού συν-σχεδιασμού με τα ενδιαφερόμενα μέρη και της ανάπτυξης βέλτιστων πρακτικών και κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής. Προωθεί επίσης το AI Literacy, βοηθώντας παιδιά και ενήλικες να μάθουν για την τεχνητή νοημοσύνη και το πώς αυτή λειτουργεί, ώστε να μπορούν να συμμετάσχουν ουσιαστικά στη συζήτηση σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και να μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν υπεύθυνα και ηθικά στην κατεύθυνση θετικής αλλαγής στον κόσμο.


* Ο Μιχάλης Μπλέτσας είναι ερευνητής και διευθυντής Πληροφορικής στο Media Lab του ΜΙΤ