Η ιστορία «δύο πόλεων»

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάρτιος 2022, τ.1016

ΒΟΡΕΙΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ

του Kώστα Δ. Μπλιάτκα

 

«Thessaloniki is Greece’s de facto “food city”» (Η Θεσσαλονίκη είναι η de facto «πόλη του φαγητού» της Ελλάδας) έγραψε ο Guardian τις μέρες που η συγκλονισμένη η Ελλάδα μάθαινε τις λεπτομέρειες της δολοφονίας του άτυχου 19χρονου Άλκη στην περιοχή Χαριλάου σε ένα φρικτό συμβάν οπαδικής τυφλής βίας.

«Η πρώτη πόλη της γαστρονομίας της UNESCO στην Ελλάδα φημίζεται για τα τέλεια αρτοσκευάσματα, τα πικάντικα κεφτεδάκια, το κρασί, τον φραπέ και τις τοπικές σπεσιαλιτέ, που αντικατοπτρίζουν μια πλούσια πολιτιστική κληρονομιά» συμπλήρωνε η αρθρογράφος, πυροδοτώντας άθελά της για μία ακόμη φορά τη συζήτηση για τα δύο πρόσωπα της πόλης.

Η Θεσσαλονίκη υπήρξε μεγάλη πόλη για 23 αιώνες και επί της ουσίας ελάχιστοι ιστορικοί και ερευνητές θα διαφωνήσουν με την κίνηση της UNESCO να την ορίσει ως την πρώτη πόλη γαστρονομίας στην Ελλάδα.

Πριν από 34 χρόνια είχε γίνει μία ακόμη πιο εντυπωσιακή κίνηση αναγνώρισης της ιστορικής φυσιογνωμίας της Θεσσαλονίκης, που έχει την αρχή της σε μια αδιάσπαστη συνέχεια από τα ελληνιστικά χρόνια μέχρι σήμερα και είναι συνδεδεμένη κυρίως με τη βυζαντινή ζωή της.

Το 1988, 15 μνημεία της Θεσσαλονίκης, που χρονολογούνται από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια (4ος αι. μ.Χ.) έως και την υστεροβυζαντινή περίοδο (13ος-14ος αι.), εντάχθηκαν στον κατάλογο της UNESCO ως μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Ανάμεσα σε αυτά ο Λευκός Πύργος, τα βυζαντινά τείχη της Θεσσαλονίκης (4ος-5ος αι.), η Ροτόντα του Αγίου Γεωργίου (4ος αι.), η βασιλική της Παναγίας Αχειροποίητου (5ος αι.), η βασιλική του Αγίου Δημητρίου (7ος αι.) κ.ά.

Τα γράφουμε όλα αυτά με λεπτομέρειες γιατί η Θεσσαλονίκη έζησε τους δύο τελευταίους μήνες, μέσα από άρθρα και εκπομπές για το «τι συμβαίνει με τη Θεσσαλονίκη;», ένα επικοινωνιακό μπαράζ που δεν της άξιζε…

Ουσιαστικά ήταν μια απόπειρα «ανάλυσης» της «φραπεδούπολης» με απλουστεύσεις και στερεότυπα ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων υποθέσεων, όπως μιας καταγγελίας για ομαδικό βιασμό σε πολυτελές ξενοδοχείο από γόνους πλουσίων οικογενειών και της δολοφονίας του νεαρού από τους χούλιγκαν.

Κάποιοι εστίασαν την προσοχή τους στην άσβεστη ποδοσφαιρική έχθρα μεταξύ οπαδών δημοφιλών ομάδων και ένα κλίμα που θυμίζει τη Νάπολη στα χρόνια του Μαραντόνα και άλλοι στον φανατισμό που συντηρούν ορισμένοι (και με πολιτικά κίνητρα) κατά του «αθηνοκεντρικού κράτους» (το οποίο δίνει βέβαια αφορμές) και του θρησκευτικού συντηρητισμού.

Πρόκειται για μια «μαγική εικόνα» που, ενώ δείχνει να στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα, δεν έχει σχέση με τη συνολική φυσιογνωμία της σύγχρονης Θεσσαλονίκης.

Όλα αυτά έρχονται άλλωστε σε ζωηρότατη αντίθεση με τις καινοτομίες των πανεπιστημίων της πόλης, με την καλλιτεχνική της πρωτοπορία και την πολύχρωμη νεανική ατμόσφαιρα που της χαρίζουν οι πολλές δεκάδες χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες.