Χρήστος Μπούρας, πρύτανης Πανεπιστημίου Πατρών

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2021, τ. 1.003, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

συνέντευξη στον Απόστολο Λακασά

Νέος πρύτανης στο Πανεπιστήμιο Πατρών εξελέγη τον Ιούλιο του 2020 ο μηχανικός Χρήστος Μπούρας, ο οποίος δεν μασάει τα λόγια του. Παίρνει αποστάσεις από την πρόταση της κυβέρνησης για ίδρυση Ειδικού Σώματος Προστασίας και Φύλαξης των Πανεπιστημίων από αστυνομικούς που θα περιπολούν εντός των ΑΕΙ, αλλά και από τον σχεδιασμό για επαναφορά των Συμβουλίων Ιδρύματος, κατά τα πρότυπα του σχεδίου της Άννας Διαμαντοπούλου το 2011. «Η δημιουργία νέων τμημάτων, που γίνεται με μοναδικό κριτήριο την ικανοποίηση αυστηρά και μόνο πελατειακών αιτημάτων και σχέσεων και χωρίς να απαντηθούν κρίσιμα ερωτήματα, πρέπει να σταματήσει» τονίζει ο Χρ. Μπούρας στη συνέντευξή του στην Οικονομική Επιθεώρηση, προσθέτοντας ότι «ο πανεπιστημιακός πρέπει να σηματοδοτεί με την παρουσία του και τον λόγο του τον ορθολογισμό, την προσπάθεια, το σχέδιο, την αξιοκρατία. Να είναι απέναντι στον λαϊκισμό, να υπερασπίζεται το δημόσιο συμφέρον, μα προπάντων να είναι κοντά και δίπλα στους φοιτητές του».

 

Ποια η θέση σας για τα μέτρα της κυβέρνησης για τη βία; Είστε μεταξύ των ιδρυμάτων που θα έχει το νέο Σώμα Προστασίας Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων.

Η πρότασή μου είναι πως χρειάζεται Ειδικό Σώμα Προστασίας και Φύλαξης των Πανεπιστημίων χωρίς προανακριτικές αρμοδιότητες, το οποίο θα ανήκει στη δικαιοδοσία της Συγκλήτου ή του Πρύτανη, και αυτή η αρμοδιότητα θα συνοδεύεται και από ευθύνες, αν δεν χρησιμοποιηθεί αυτό το Σώμα, όταν και αν γίνουν παρεμβατικές ενέργειες. Το Σώμα αυτό θα είναι κατάλληλα εκπαιδευμένο για να ανταποκριθεί στις ιδιαίτερες συνθήκες ενός ακαδημαϊκού περιβάλλοντος και να αποτρέπει παρεμβατικές ενέργειες, όπως συμβαίνει στα περισσότερα Πανεπιστήμια του κόσμου. Επίσης, όπου και αν χρειάζεται η παρουσία της αστυνομίας, σε περιπτώσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία, αυτό πρέπει να γίνεται.

 

Το Υπουργείο Παιδείας προωθεί αλλαγές στο μοντέλο διοίκησης των ΑΕΙ με την επαναφορά των Συμβουλίων. Θεωρείτε ότι θα βοηθήσουν;

Η οποιαδήποτε πρόταση για ένα μοντέλο διοίκησης πρέπει να αποτελέσει στοιχείο του διαλόγου και της διαβούλευσης. Χωρίς ξεκάθαρες και διακριτές αρμοδιότητες με ενίσχυση της αυτονομίας και με λογοδοσία δεν θα γίνουν πολλά πράγματα. Σίγουρα όμως πρέπει να δούμε νέα συστήματα διοίκησης, τα οποία πρέπει να περιλαμβάνουν ενοποίηση των προϋπολογισμών, αποτελεσματική διαχείριση εκτός δημόσιου λογιστικού, ισχυρή νομιμοποίηση στις αποφάσεις, μα προπάντων διαφάνεια και ορθολογισμό στη λήψη των αποφάσεων. Σε κάθε περίπτωση, οι συχνές αλλαγές χωρίς διάρκεια δεν έχουν να προσφέρουν πολλά.

 

Κατάργηση «αιώνιων» φοιτητών, ναι ή όχι;

Πρέπει να ορισθεί ανώτατο όριο σπουδών, γνωστό εκ των προτέρων, και να υπάρχουν μεταβατικές διατάξεις. Το πρόβλημα όμως είναι ο μεγάλος αριθμός εισακτέων. Γεγονός που οδηγεί σε αδυναμία κάποιους να παρακολουθήσουν τις σπουδές τους – και να μην τελειώνουν ποτέ. Οι όποιες εξαιρέσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν με ευαισθησία.

 

Γιατί το Πανεπιστήμιο Πατρών αρνήθηκε τη συγχώνευσή του με τμήματα του ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδος;

Η διαπίστωση των προβλημάτων από τη δημιουργία νέων τμημάτων και της συγχώνευσης με το ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας, η οποία έγινε χωρίς σχέδιο, χωρίς ακαδημαϊκά κριτήρια, χωρίς υποστήριξη σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους, είναι παντού προφανής. Κατά κύριο όμως λόγο, η διαδικασία της συγχώνευσης τραυμάτισε το μοντέλο λήψης αποφάσεων στο πανεπιστήμιό μας, που –αν και σε αρκετές περιπτώσεις είχε αποδειχθεί αναποτελεσματικό– έχει διαχρονικά δημοκρατική και κατά συνέπεια θεσμική νομιμοποίηση. Η αποκατάσταση του ρόλου και του κύρους της Συγκλήτου που τρώθηκε είναι το αμέσως ζητούμενο. Ευτυχώς, στο Πανεπιστήμιό μας πολλές και πολλοί στάθηκαν όρθιοι σε αυτή την καταιγίδα. Ο καθένας και η καθεμιά με τον τρόπο τους.

Το εγχείρημα της συγχώνευσης απαιτούσε ανθρώπινες δεξιότητες που δύσκολα βρίσκεις στην πανεπιστημιακή κοινότητα και μια σειρά από νομοθετικές παρεμβάσεις που έκαναν το όλο εγχείρημα ιδιαίτερα προβληματικό και δυσλειτουργικό. Έπρεπε να ενοποιηθούν διοικητικές δομές και πληροφοριακά συστήματα, να αποτυπωθούν περιουσιακά στοιχειά, υποχρεώσεις και διεκδικήσεις, να λειτουργήσει πανεπιστήμιο σε 6 πόλεις – και όλα αυτά σε ασφυκτικά σύντομο χρονικό διάστημα και σε ένα αυστηρά γραφειοκρατικό νομοθετικό σύστημα. Αποτέλεσμα όλων αυτών το Πανεπιστήμιο Πατρών να έχει παραχωρήσει κτήρια στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και να πληρώνει το μεγαλύτερο μέρος των λειτουργικών εξόδων του και, τέλος, να στεγάζει και να σιτίζει τους φοιτητές του με δαπάνες του Πανεπιστημίου Πατρών. Ακόμα και σήμερα, ενάμισι χρόνο μετά, ακόμα υπάρχουν εκκρεμότητες σε σειρά θεμάτων.

 

Το Παν. Πατρών έχει τμήματα στο Αγρίνιο, για τα οποία επίσης υπάρχει διελκυστίνδα. Νομίζω ότι οι καθηγητές θέλουν να έλθουν στην Πάτρα, αλλά οι τοπικές αρχές όχι. Ποια η θέση του ιδρύματος; Ευρύτερα, τι δείχνουν όλα αυτά;

Στην Αιτωλοακαρνανία θα αναπτυχθεί η Γεωπονική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών, με ισχυρά και βιώσιμα τμήματα. Οι καθηγητές έχουν εκλεγεί σε συγκεκριμένα τμήματα και πρέπει να τηρούν τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από τη θέση τους. Η Σύγκλητος εισηγείται για τη δημιουργία, μεταφορά και συγχώνευση τμημάτων και η ΕΘΑΕΕ με τη σειρά της δίνει σύμφωνη γνώμη και στη συνέχεια ο υπουργός αποφασίζει. Η γνώμη των τοπικών αρχών λαμβάνεται υπόψη ως ένα από τα πολλά στοιχεία για τις εισηγήσεις και τις αποφάσεις. Βέβαια, η Πολιτεία, όταν δημιουργεί τμήματα, πρέπει να φροντίζει να λειτουργούν σε οργανωμένες πανεπιστημιουπόλεις με ανθρώπινους πόρους και υποδομές.

 

Πιστεύετε ότι πρέπει να καταργηθούν τμήματα ΑΕΙ;

Η δημιουργία νέων τμημάτων που γίνεται με μοναδικό κριτήριο την ικανοποίηση αυστηρά και μόνο πελατειακών αιτημάτων και σχέσεων και χωρίς να απαντηθούν κρίσιμα ερωτήματα πρέπει να σταματήσει. Ενδεικτικά ερωτήματα, πόσους φοιτητές μπορεί να υποστηρίξει το ελληνικό κράτος έτσι ώστε να έχουν αξιοπρεπείς και ποιοτικές σπουδές; Πόσους αποφοίτους μπορεί να απορροφήσει η ελληνική οικονομία; Επομένως, υπάρχουν τμήματα που δεν πληρούν τα παραπάνω και δημιουργήθηκαν χωρίς ακαδημαϊκά κριτήρια – και πρέπει να καταργηθούν.

 

Ποια είναι τα κύρια προβλήματα των ΑΕΙ σήμερα;

Τα βασικά προβλήματα των ΑΕΙ είναι ο αριθμός των εισακτέων, η άναρχη διασπορά τμημάτων χωρίς ανθρώπινους πόρους και υποδομές, το ύψος και ο τρόπος της χρηματοδότησης, η αποτελεσματική διαχείριση των οικονομικών, ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα διοίκησης πέρα και έξω από τα ασφυκτικά πλαίσια του Δημόσιου Λογιστικού, ο τρόπος διαχείρισης του ΕΛΚΕ, η αξιολόγηση, η αριστεία, η φύλαξη και η προστασία, η ποιότητα και η αναβάθμιση των σπουδών κ.λπ.

 

Τι λείπει στην ελληνική δημόσια εκπαίδευση; Η στρατηγική;

Η συνέχεια στις μεταρρυθμίσεις και η αποτίμηση και η αξιολόγηση των πολιτικών που εφαρμόζονται. Στον χώρο των πανεπιστημίων, ο οποίος είναι ένας δημόσιος χώρος που προστατεύεται με ειδική αλλά και γενική πρόνοια από το Σύνταγμα, πρέπει επιτέλους να γίνει ένας διάλογος ορθολογικός και ήρεμος με επιχειρήματα, χωρίς στείρες αντιπαραθέσεις και ένδεια απόψεων. Ο διάλογος αυτός δεν πρέπει να έχει στοιχεία λαϊκισμού, δογματισμού και υπεκφυγές. Έναν τέτοιο διάλογο τον αξίζουν οι φοιτητές μας, οι διδάσκοντες, οι ερευνητές και οι εργαζόμενοι στα πανεπιστήμια. Προπάντων όμως τον αξίζει η χώρα μας.

 

Τι σημαίνει πανεπιστημιακός το 2021; Είναι η θέση κύρους που ήξεραν οι γονείς μας, για παράδειγμα;

Αναμφίβολα, έχουν αλλάξει πολλά πράγματα από αυτά που πίστευαν οι γονείς μας. Σήμερα ο πανεπιστημιακός πρέπει να σηματοδοτεί με την παρουσία του και τον λόγο του τον ορθολογισμό, την προσπάθεια, το σχέδιο, την αξιοκρατία. Να είναι απέναντι στον λαϊκισμό, να υπερασπίζεται το δημόσιο συμφέρον, μα προπάντων να είναι κοντά και δίπλα στους φοιτητές του. Να συζητά, να δημιουργεί συναινέσεις, να πιστεύει στον έντιμο συμβιβασμό και προπάντων να παίρνει ρίσκα, να λέει αλήθειες και να αντιμετωπίζει την εποχή μας, μια εποχή με αβεβαιότητες, με αισιοδοξία και όραμα.


ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Χρήστος Ι. Μπούρας είναι καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, με γνωστικό αντικείμενο Αλγόριθμοι και Εφαρμογές σε Δίκτυα και Τηλεματική και Νέες Υπηρεσίες, και πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν 5G και Επόμενων Γενεών Δίκτυα, Ανάλυση της Απόδοσης Δικτυακών και Υπολογιστικών Συστημάτων, Δίκτυα και Πρωτόκολλα Η/Υ, Κινητές και Ασύρματες Επικοινωνίες, Τηλεματική και Νέες Υπηρεσίες, Ηλεκτρονική Μάθηση, Δικτυακά Εικονικά Περιβάλλοντα, Θέματα Χρέωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών σε Δίκτυα και Υπηρεσίες, Θέματα Παγκόσμιου Ιστού. Έχει πάνω από 500 δημοσιεύσεις σε διεθνή βιβλία και περιοδικά, καθώς και συνέδρια. Είναι μέλος σε εκδοτικές επιτροπές διεθνών περιοδικών και επιτροπών οργάνωσης και προγράμματος και κριτής σε διεθνή περιοδικά και συνέδρια της ερευνητικής περιοχής του. Έχει συμμετάσχει σε αρκετά ερευνητικά και αναπτυξιακά ελληνικά και διεθνή έργα και είναι συγγραφέας 9 βιβλίων στα ελληνικά και εκδότης ενός στα αγγλικά.