Η επίτευξη χαμηλότερου πληθωρισμού και πιο πράσινης ενέργειας αξίζουν το κόστος μιας σύντομης οικονομικής κάμψης

Όποιος προβλέπει παγκόσμια ύφεση κατά κανόνα βρίσκεται σε μειοψηφία. Σήμερα, όσοι προβλέπουν ότι η παγκόσμια οικονομία θα αποφύγει μια φάση κάμψης είναι εκείνοι που διακινδυνεύουν τη φήμη τους. Η αμερικανική Fed έχει τεθεί επικεφαλής μιας ευρύτερης κινητοποίησης για σφιχτότερη νομισματική πολιτική, έχοντας αυξήσει τα επιτόκιά της κατά 2,25% από τον Μάρτιο μέχρι το φετινό καλοκαίρι. Μέχρι τον Δεκέμβριο αναμένεται ότι θα έχει προβεί σε αύξηση μίας ακόμη ποσοστιαίας μονάδας. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ελλείψεις φυσικού αερίου λόγω της πτώσης των προμηθειών από Ρωσία. Στην Κίνα, οι αναπτυξιακοί ρυθμοί υποχώρησαν έντονα, ως αποτέλεσμα του lockdown λόγω της πολιτικής «μηδενικού Covid», ενώ εντείνονται και οι ανησυχίες για την εύθραυστη κτηματαγορά της χώρας.

Το κλίμα είναι τόσο σκοτεινιασμένο που πολλοί επενδυτές διερωτώνται μήπως η πορεία προς ύφεση βρίσκεται ήδη μπροστά μας. Πρόκειται για ερώτημα που δύσκολα βρίσκει απάντηση. Η πανδημία έχει αποσυντονίσει τους οικονομικούς δείκτες. Ο πληθωρισμός έχει φέρει βύθιση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης· πλην όμως, όταν οι άνθρωποι καλούνται να απαντήσουν πώς βλέπουν τα προσωπικά τους οικονομικά, απαντούν πιο θετικά απ’ ό,τι όταν ερωτώνται για το σύνολο της οικονομίας. Οι έρευνες που αφορούν τη μεταποίηση δίνουν τις χειρότερες μετρήσεις από τις αρχές της πανδημίας – αυτό όμως ίσως οφείλεται στο ότι ο κόσμος επαναπροσδιορίζει την καταναλωτική του συμπεριφορά μετά τη χειρότερη φάση της πανδημίας (μπορεί να αγοράζονται λιγότερα είδη γυμναστηρίου, αλλά μακραίνουν οι ουρές στα αεροδρόμια). Ακόμη και η αποεπιτάχυνση της κινεζικής οικονομίας μπορεί να βοηθήσει κάπως την Ευρώπη, στο μέτρο που έτσι περιορίζεται η παγκόσμια ζήτηση για υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Ανεξάρτητα όμως από το αν οι οικονομίες έχουν ήδη περάσει σε φάση υποχώρησης, δύσκολα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί πώς θα αποφύγουν κάτι τέτοιο την ερχόμενη χρονιά. Το θετικό στοιχείο βρίσκεται στο ότι και τα υψηλότερα επιτόκια αλλά και το ενεργειακό σοκ θα αποδώσουν ωφελήματα που –μακροπρόθεσμα– θα ‘πρεπε να ενισχύουν την παγκόσμια οικονομία.

Ορισμένες φορές η ύφεση προκύπτει ως αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία, όταν τα χρεωμένα νοικοκυριά περικόπτουν τη δαπάνη τους, ή πάλι όταν χρεοκοπίες διαχέονται σ’ ένα εύθραυστο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σήμερα, οι μεγάλες οικονομίες δεν πάσχουν από πολλά τέτοιου τύπου προβλήματα. Αντιθέτως, νοικοκυριά και επιχειρήσεις δείχνουν να βρίσκονται σε ισχυρή θέση.

Η κυριότερη παγκόσμια ανησυχία προέρχεται από τον πληθωρισμό. Ευτυχώς, το πρόβλημα αυτό δεν πάει πολύ βαθιά. Την τελευταία φορά που η Fed έκανε τόσο απότομο σφίξιμο στη νομισματική πολιτική (στις αρχές της δεκαετίας του ‘80) οι τιμές είχαν διαμορφωθεί σε επίπεδο υπερδιπλάσιο απ’ ό,τι την αμέσως προηγούμενη δεκαετία. Σήμερα, το αντίστοιχο μέγεθος είναι μόλις 29%, και τούτο επειδή ο πληθωρισμός πέρασε σε αληθινή απογείωση μόλις πέρυσι. Η καλύτερη ιστορική αναλογία δεν φαίνεται να είναι τόσο η μακρά πάλη με τον στασιμοπληθωρισμό της δεκαετίας του ‘70, αλλά η εκτίναξη του τιμαρίθμου καταναλωτή, όπως παρατηρήθηκε μετά τη μαζική αναταραχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η κάμψη που τότε καταγράφηκε ήταν ρηχή και άφησε λίγα σημάδια. Μια ήπια κάμψη θα μπορούσε –και τώρα– να στραγγίξει από την οικονομία τις αυξήσεις τιμών […].

Αλλού, η βασική κινητήρια δύναμη για τον πληθωρισμό είναι η απογείωση των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων, οι οποίες πιέζουν ανοδικά τις τιμές των εισαγόμενων αγαθών, παγκοσμίως. Όμως, ορισμένες ελλείψεις δείχνουν ήδη τάση χαλάρωσης. Οι τιμές του σιταριού έχουν υποχωρήσει σχεδόν κατά 40% σε σχέση με τα επίπεδα-ρεκόρ του Μαΐου. Ακόμη και οι τιμές του αργού έδειξαν τάση υποχώρησης. Οι δε προμηθευτικές αλυσίδες αρχίζουν να βελτιώνονται. Το ατύχημα είναι ότι οι ελλείψεις φυσικού αερίου στην Ευρώπη επιδεινώνονται. Όπως όμως μια οικονομική κάμψη θα απαλλάξει την αμερικανική οικονομία από το πρόβλημα του πληθωρισμού που αντιμετωπίζει, έτσι και η Ευρώπη θα μπορούσε να βγει από τη φάση οικονομικής κάμψης, έχοντας ξεπεράσει την επανάπαυσή της όσον αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό […].

Αν ο κόσμος βγει από την επερχόμενη φάση κάμψης με τον πληθωρισμό τιθασευμένο και σε πορεία προς ένα πιο πράσινο αύριο με ενεργειακή ασφάλεια, τότε το κόστος που θα υποστούμε δεν θα πάει χαμένο.