Η σημασία που έχει για τη Δύση η Saudi Aramco μπορεί να επισκιασθεί από τη νέμεσή της – το Κατάρ

 

Για τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ δεν είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας ενοχλητικός αντίχειρας που ξεπετιέται στον Περσικό Κόλπο. Επί δεκαετίες το βασίλειο αντιμετώπιζε υποτιμητικά τον γείτονά του, με τον οποίο έχει λίγα κοινά σημεία πλην της ερήμου. Η Σαουδική Αραβία έχει παραδοσιακά υψηλό προφίλ στο διεθνές σύστημα, ενώ τα πελώρια αποθέματα φυσικού αερίου του Κατάρ δεν μπόρεσαν να του εξασφαλίσουν αντίστοιχη ισχύ με εκείνη του ωκεανού πετρελαίων της ανταγωνίστριάς του. H Saudi Aramco, που παράγει 12,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού/ημέρα, έχει πλέον αξία άνω των 2,3 τρισ. δολαρίων – πράγμα που την καθιστά τη δεύτερη σε κεφαλαιοποίηση εισηγμένη εταιρεία διεθνώς μετά την Apple.

Δίπλα της, η QatarEnergy, που παράγει σχεδόν το 1/3 σε αξία, φαίνεται σαν παιχνιδάκι για έναν εμίρη. Τώρα, πάντως, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αναδείξει και μιαν έντονη αντίθεση της στάσης των δύο αυτών χωρών έναντι του υπολοίπου κόσμου πέρα από τα σύνορά τους: οι δύο διαφορετικές τους γεωπολιτικές προσεγγίσεις στην ενέργεια θα μπορούσαν να έχουν ισχυρές επιπτώσεις και για τις δύο εν λόγω εταιρείες, αλλά και για τη Δύση και την Ανατολή […].

Σήμερα, οι δεσμοί της Σαουδικής Αραβίας στρέφονται περισσότερο προς Ανατολάς παρά προς τη Δύση. Πριν από λίγες εβδομάδες η Aramco οριστικοποίησε ένα πολυσυζητημένο συγκρότημα διύλισης στη Βόρεια Κίνα: θα το τροφοδοτεί με το μεγαλύτερο μέρος των 300.000 βαρελιών αργού/ημέρα που χρειάζεται. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Wall Street Journal, οι κυβερνήτες του βασιλείου βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις ώστε μέρος των προμηθειών αργού να τιμολογείται πλέον σε γιουάν αντί δολαρίων. Αν αυτό συμβεί, τότε η κυριαρχία του δολαρίου στην αγορά πετρελαίου θα υποχωρήσει, θέτοντας σε αμφισβήτηση και τη συμφωνία που ανατρέχει στην εποχή Νίξον, όπου οι Σαουδάραβες δημιούργησαν απόθεμα πετροδολαρίων σε αντάλλαγμα με αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Το Bloomberg, πάλι, ανέφερε ότι ο ινδικός όμιλος Adani, που έχει ιδιοκτήτη μία από τις πλουσιότερες οικογένειες της χώρας, συζητά ευρύ πλαίσιο συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς μεριδίου της Aramco – περίπτωσης πρόσθετης σύνδεσης με την Ασία.

Υπάρχουν αξιόλογοι εμπορικοί λόγοι γι’ αυτή τη στροφή της Σαουδικής Αραβίας προς την Ανατολή. Πάνω από ¼ των εξαγωγών αργού της κατευθύνονται στην Κίνα, έναντι 10% στην Ευρώπη και 7% στην Αμερική. Όμως το καθεστώς του πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σάλμαν προκαλεί αχρείαστες εντάσεις με τη Δύση, μη ανταποκρινόμενο στις εκκλήσεις για αύξηση της παραγωγής, που δεν θα του κόστιζαν επιχειρηματικά. Εν μέρει, αυτή η αντίσταση προκύπτει από ενόχλησή του από τη διάθεση να τεθεί υπό έλεγχο το Ιράν και τα ενεργούμενά του, που ο πρόεδρος Μπάιντεν δεν λαμβάνει υπόψη.

Και της QatarEnergy η πλειοψηφία των πελατών βρίσκεται στην Ασία. Πλην όμως, το εμιράτο, που ανήκει στους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου/LNG παγκοσμίως, έχει πιο πραγματιστικές σχέσεις με τον έξω κόσμο. Θέλει ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς με την Κίνα – εν μέρει ώστε οι εξαγωγές του να μην εκτοπισθούν από ρωσικό φυσικό αέριο. Όμως αυτό δεν αποθαρρύνει τη διατήρηση ισχυρών δεσμών με τις ΗΠΑ. Αποφεύγει να θέτει τα γεωπολιτικά ζητήματα πάνω από το οικονομικό συμφέρον της QatarEnergy […].

Δεινόσαυροι της ερήμου

Η μεγαλύτερη αντίθεση μεταξύ των δύο ενεργειακών γιγάντων μπορεί να προκύψει μέσα από τη διαδικασία της ενεργειακής μετάβασης. Η Aramco έχει θέσει το στοίχημα ότι το αργό της –που παράγεται με χαμηλό κόστος και είναι, συγκριτικά, καθαρό– διαθέτει μέλλον για χρόνια και χρόνια. Όπως η Aramco, έτσι και η QatarEnergy δαπανά τεράστια κεφάλαια για να αυξήσει την παραγωγή της – στη δική της περίπτωση, με επέκταση της εξαγωγικής της ικανότητας σε φυσικό αέριο με επενδύσεις 30 δισ. δολαρίων.

Όμως, αν πάμε στο μέλλον μία δεκαετία από τώρα, με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να μην καίνε πλέον βενζίνες προερχόμενες από το αργό της Aramco, πολλά απ’ αυτά θα φορτίζονται με ηλεκτρισμό που θα παράγεται με βάση το φυσικό αέριο της QatarEnergy. Σε επόμενη φάση, και οι δύο γίγαντες της ενέργειας θα δουν το μέλλον στην παραγωγή υδρογόνου. Σ’ εκείνο το σημείο, πλέον, οι προσπάθειες της Qatar να διατηρεί καλές σχέσεις με τους πελάτες της και στις δυο πλευρές του γεωπολιτικού χάσματος θα δείχνουν εμπορικά πιο σώφρονες απ’ ό,τι η τάση των Σαουδαράβων να βλέπουν τα πράγματα αφ’ υψηλού.