Γιατί θα ήταν εύλογο να διακρατά κανείς bitcoin σε ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο

 

«Η διαφοροποίηση τοποθετήσεων είναι κάτι που και παρατηρείται, αλλά και που έχει νόημα: ένας κανόνας που δεν αποδέχεται την υπεροχή της διαφοροποίησης θα πρέπει να απορρίπτεται τόσο ως υπόθεση όσο και ως διατύπωση»: αυτά έγραφε ο εξαιρετικά προικισμένος νεαρός οικονομολόγος Χάρι Μάρκοβιτς, το 1952, στο JournalofFinance. Το άρθρο εκείνο, που συνετέλεσε στο να λάβει το 1990 το Βραβείο Νόμπελ, έθεσε τα θεμέλια για τη «σύγχρονη θεωρία χαρτοφυλακίου», δηλαδή ένα μαθηματικό πλαίσιο με βάση το οποίο επιλέγεται μια βέλτιστη κατανομή τοποθετήσεων σε στοιχεία ενεργητικού.

Η θεωρία αυτή θέτει ως αρχή την υπόθεση ότι ο λογικός επενδυτής θα πρέπει να μεγιστοποιεί τις αποδόσεις του σε σχέση με τον κίνδυνο που αναλαμβάνει (δηλαδή τη μεταβλητότητα των αποδόσεων). Η αυτονόητη συνέπεια αυτής της αρχής είναι ότι σε ένα λογικό χαρτοφυλάκιο το βάρος των στοιχείων ενεργητικού που έχουν υψηλές και αξιόπιστες αποδόσεις θα πρέπει να είναι μεγάλο. Όμως το εμπνευσμένο στοιχείο στην προσέγγιση Μάρκοβιτς ήταν η απόδειξη ότι η διαφοροποίηση των τοποθετήσεων μπορεί να περιορίσει τη μεταβλητότητα χωρίς να θυσιάζονται οι αποδόσεις.

Ο επενδυτής που θα επεδίωκε να έχει υψηλές αποδόσεις χωρίς μεταβλητότητα θα μπορούσε να μην κινηθεί προς την κατεύθυνση των κρυπτονομισμάτων (όπως το bitcoin), καθώς η αξία τους συχνά καταβυθίζεται ή απογειώνεται. Στο τέλος Σεπτεμβρίου, για παράδειγμα, το bitcoin κατέγραψε πτώση 15%, ενώ ύστερα σημειώθηκε επαναφορά του. Αλλά εκείνο που φώτισε η προσέγγιση Μάρκοβιτς είναι ότι σημασία για τον επενδυτή δεν έχει το στοιχείο επικινδυνότητας που φέρει μια δεδομένη κατηγορία στοιχείων ενεργητικού, όσο το πόσο συμβάλλει στη μεταβλητότητα του συνολικού χαρτοφυλακίου – και η τελευταία αυτή αποτελεί συνέπεια του συσχετισμού μεταξύ όλων των στοιχείων ενεργητικού που περιλαμβάνει το εν λόγω χαρτοφυλάκιο. Ένας επενδυτής που έχει στην κατοχή του στοιχεία ενεργητικού με μικρό ή ανύπαρκτο συσχετισμό μπορεί να κοιμάται πιο ήσυχος, αφού θα γνωρίζει ότι, αν το ένα βουλιάξει, το άλλο μπορεί να συνεχίσει να επιπλέει.

Ας δούμε το μείγμα στοιχείων ενεργητικού που θα μπορούσε να κατέχει ένας ορθολογικός επενδυτής: γεωγραφικά διαφοροποιημένους χρηματιστηριακούς δείκτες·ομόλογα· ένα εισηγμένο αμοιβαίο ακινήτων· ενδεχομένως και ένα πολύτιμο μέταλλο, όπως ο χρυσός. Τα στοιχεία ενεργητικού που παρέχουν τις μεγαλύτερες αποδόσεις (οι μετοχές και τα ακίνητα) έχουν την τάση να κινούνται ταυτοχρόνως προς την ίδια κατεύθυνση. Ο συσχετισμός μεταξύ μετοχών και ομολόγων είναι ασθενής (περί τα 0,2-0,3 μέσα στην αμέσως προηγούμενη 10ετία), πράγμα που δίνει μια δυνατότητα διαφοροποίησης. Όμως τα ομόλογα έχουν την τάση να υστερούν ως προς τις αποδόσεις. Οι επενδυτές μπορούν να περιορίζουν τη μεταβλητότητα προσθέτοντας ομόλογα, πλην όμως κάτι τέτοιο θα κρατήσει χαμηλά τις αποδόσεις.

Εδώ είναι που το bitcoin αποκτά ένα πλεονέκτημα. Το κρυπτονόμισμα αυτό μπορεί να παρουσιάζει ισχυρή μεταβλητότητα τιμής, πλην όμως στη διάρκεια της σύντομης ζωής του έχει εξασφαλίσει υψηλό μέσο όρο αποδόσεων. Ακόμη πιο σημαντικό, έχει την τάση να κινείται ανεξάρτητα από τις άλλες κατηγορίες στοιχείων ενεργητικού: από το 2018 έως τώρα ο συσχετισμός που παρουσιάζει το bitcoin με τις μετοχές οποιασδήποτε γεωγραφικής περιοχής κινείται στο 0,2-0,3. Σε μακρότερο χρονικό ορίζοντα, ο συσχετισμός είναι ακόμη ασθενέστερος. Αντιστοίχως χαμηλός και ο συσχετισμός του με τα ακίνητα ή τα ομόλογα. Αυτό το καθιστά εξαιρετική ενδεχόμενη πηγή διαφοροποίησης. Ο διαχειριστής αμοιβαίων κεφαλαίων Πολ Τιούντορ Τζόουνς λέει ότι στόχο έχει να βρεθεί με 5% του χαρτοφυλακίου του σε bitcoin. Μια τέτοια κατανομή φαίνεται να έχει λογική, στο πλαίσιο ενός χαρτοφυλακίου με μεγάλη διαφοροποίηση τοποθετήσεων. Αν διαλέξει κανείς να ελέγξει με τυχαίο τρόπο χαρτοφυλάκια στη διάρκεια 4 χρονικών περιόδων, θα δει ότι το βέλτιστο θα ήταν να υπάρχει συμμετοχή του bitcoin στο 1-5%. Αυτό δεν οφείλεται μόνο στην εκτόξευση των κρυπτονομισμάτων: ακόμη κι αν κανείς επιλέξει κάποια περίοδο με ιδιαίτερη μεταβλητότητα για το bitcoin (ας πούμε από Ιανουάριο 2018 μέχρι Δεκέμβριο 2019, οπότε το bitcoin κατέγραψε απότομη μεγάλη πτώση), πάλιένα χαρτοφυλάκιο με συμμετοχή bitcoin κατά 1% δεν θα έπαυε να εμφανίζει καλύτερα χαρακτηριστικά διακινδύνευσης-απόδοσης, παρά ένα χαρτοφυλάκιο χωρίς bitcoin.

Ασφαλώς, οι υπολογισμοί σχετικά με το ποιες τοποθετήσεις επιλέγονται δεν είναι ευθύγραμμοι. Πολλοί επενδυτές δεν επιδιώκουν μόνο αποδόσεις από τις τοποθετήσεις τους, αλλά θέλουν να έχουν και μια θετική συμπεριφορά: το bitcoin δεν είναι φιλικό προς το περιβάλλον. Πέρα απ’ αυτό, όταν θέλει να επιλέξει χαρτοφυλάκιο, ο επενδυτής χρειάζεται να συγκεντρώσει πολλές πληροφορίες για το πώς θα ήταν πιθανόν να συμπεριφερθεί το στοιχείο ενεργητικού που επιλέγει.

Συνήθως οι προσδοκώμενες αποδόσεις και η μελλοντική μεταβλητότητα υπολογίζονται με βάση την παρατήρηση του πώς έχει συμπεριφερθεί ένα στοιχείο ενεργητικού κατά το παρελθόν. Όμως μια τέτοια μέθοδος εμφανίζει προφανείς αδυναμίες […].Οι αποδόσεις από μια επένδυση σε μετοχές βασίζονται σε μερίδιο των κερδών των αντίστοιχων εταιρειών· οι αποδόσεις των ομολογιών σε ένα επιτόκιο χωρίς κίνδυνο, συν το πιστωτικό ρίσκο. Τι όμως κινεί τις αποδόσεις των κρυπτονομισμάτων, πλην της κερδοσκοπίας; Δεν είναι ξεκάθαρη η απάντηση. Θα ήταν λογικό να πιστέψει κανείς ότι δε θα υπάρξουν μελλοντικά αποδόσεις.

Ταυτόχρονα, πολλοί επενδυτές έχουν ισχυρές φιλοσοφικές απόψεις για το bitcoin – ότι πρόκειται είτε για σωτηρία είτε για κόλαση. Ούτε η μια ούτε η άλλη κατηγορία θα διακρατήσει το 1% των στοιχείων ενεργητικού μ’ αυτή τη βάση.

 

Πώς χτίζεται συναίνεση

Τι είναι το blockchain; Ένα αμετάβλητο κοινό ιστορικό

Στους τεχνολογικούς κύκλους συχνά ακούει παρουσιάσεις επιχειρηματικών στελεχών που παρουσιάζουν –ταυτόχρονα–απλότητα και ένα στοιχείο ακατανόητου. «Θα είναι λίγο σαν τηΧ» (εδώ, ας βάλετε το όνομα μιας πετυχημένης δραστηριότητας), αλλά με βάση blockchain». Τα φιλόδοξα αυτά στελέχη βιάζονται να θεωρήσουν δεδομένο ότι οι πάντες είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία και ότι συμφωνούν για τα πλεονεκτήματά της. Όμως… τι είναι τοblockchain; Και ποια είναι τα πλεονεκτήματα που υποτίθεται ότι προκύπτουν από τη χρήση του blockchain;

Είναι το blockchain με βάση δεδομένων, η οποία περιλαμβάνει το ιστορικό όλων εκείνων των πληροφοριών που η ίδια έχει σχεδιαστεί να αποθηκεύσει. Δημιουργείται από ένα σύνολο από blocks πληροφοριών, που τοποθετούνται το ένα πάνω στο άλλο ώστε να δημιουργήσουν μια αμετάβλητη αλυσίδα. Το bitcoin, που αποτελεί μια από τις πρώτες εφαρμογές blockchain, δημιουργήθηκε το 2009. Αποθηκεύει στοιχεία για τις συναλλαγές που διενεργούνται σε bitcoin, παρέχοντας την απόδειξη ως προς το ποιος είναι ιδιοκτήτης ποιου ποσού σε μια οποιαδήποτε στιγμή. Εκείνο που διαφοροποιεί ένα blockchain από μια οποιαδήποτε άλλη βάση δεδομένων είναι ότι το αρχείο του είναι κατανεμημένο, είναι δημόσια προσβάσιμο,ενώ αντίγραφά του φιλοξενούνται σε χιλιάδες κομπιούτερ –είναι γνωστά ως «κόμβοι»– που βρίσκονται ανά την υφήλιο. Αντί μια συγκεντρωτική οντότητα, όπως π.χ. είναι μια τράπεζα ή μια τεχνολογική πλατφόρμα, να εγγυάται ότι το αρχείο αυτό είναι ακριβές, η επαλήθευσή του εξασφαλίζεται από ένα αποκεντρωμένο δίκτυο ιδιωτών.

Μολονότι όμως το blockchain του bitcoin είναι δημόσια προσβάσιμο, είναι ταυτοχρόνως και αξιόπιστο και ασφαλές. Ένα μείγμα μαθηματικής εκλέπτυνσης και υπολογιστικής ισχύος αποτελεί τον «μηχανισμό συμφωνίας» του, δηλαδή τη διαδικασία με την οποία οι κόμβοι επαληθεύουν κάθε νέα συναλλαγή και την προσθέτουν στο blockchain. Οι κομπιούτερ σπεύδουν να επιλύσουν ένα πρόβλημα κρυπτογράφησης –ο πρώτος που το καταφέρνει κερδίζει φρεσκοτυπωμένα κέρματα σε bitcoin– και τότε μόνο δημιουργείται ένα καινούργιο block.

Νεότερες περιπτώσεις blockchain, όπως εκείνη του ethereum, αποθηκεύουν περισσότερα στοιχεία πληροφόρησης, όπως για παράδειγμα γραμμές κώδικα προγραμματισμού. Μια συνάρτηση ή εφαρμογή, που είναι δυνατόν να εκφρασθεί σε κώδικα προγραμματισμού, μπορεί να δοθεί η εγγύηση ότι θα λειτουργήσει ακριβώς όπως έχει γραφεί. Το blockchain του ethereum παρέχει την απόδειξη ότι ο κώδικας αυτός θα έχει εκτελεσθεί. Οι αρμόδιοι ανάπτυξης μπορεί να γράφουν κώδικα υπό αίρεση (δηλαδή λογισμικό που εφαρμόζεται μετά από ένα γεγονός-έναυσμα), πράγμα που καθιστά εφικτό το να συνάπτονται «έξυπνα συμβόλαια» με αντικείμενο μελλοντικά γεγονότα.

Σε αντίθεση με τα ιδιωτικά δίκτυα, τα ανοιχτά/δημόσια blockchain είναι διαφανή (υπό την έννοια ότι μπορεί να έχει σ’ αυτά πρόσβαση οποιοσδήποτε), δεν απαιτούν άδεια (οποιοσδήποτε μπορεί να τα χρησιμοποιήσει) και είναι ανθεκτικά στη λογοκρισία (δηλαδή κανένας δεν μπορεί να τα σταματήσει). Επειδή όμως απαιτούν συναίνεση, χαρακτηρίζονται από βραδύτητα – αλλά έχουν και πολύπλοκο τρόπο δημιουργίας. Το να χτιστούν εφαρμογές για τη διενέργεια χρηματοπιστωτικών πράξεων και για την κατανομή ψηφιακού περιεχομένου με βάση το blockchain μπορεί να αποδειχθεί υπόθεση πιο περίπλοκη από το να λειτουργεί κανείς μέσω αξιόπιστων ενδιαμέσων.

Το να χτίζεις, λοιπόν, μια «Χ» δραστηριότητα σε βάση blockchain μπορεί να βγάζει νόημα – όμως ευκολότερα το λες παρά το κάνεις.