Το τρίπτυχο «περιβάλλον – κοινωνία – εταιρική διακυβέρνηση» αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής όλο και περισσότερων μεγάλων εταιρειών

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάϊος 2022, τ.1018

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ – ΚΟΙΝΩΝΙΑ – ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

 

Η στροφή των επιχειρήσεων τα τελευταία δύο χρόνια προς τους στόχους της βιωσιμότητας είναι έντονη και συστηματική. Από τον Ιούλιο του 2020, όταν η Κομισιόν δημοσίευσε την πρώτη Οδηγία για το taxonomy, την ταξινόμηση δηλαδή των δραστηριοτήτων που θεωρεί βιώσιμες, και μαζί τη σύσταση στους χρηματοοικονομικούς φορείς να τις συμπεριλαμβάνουν στα χαρτοφυλάκιά τους, ο κόσμος άρχισε να αλλάζει.

Τα κριτήρια ESG (περιβάλλον, κοινωνία, διακυβέρνηση) έπαψαν να είναι απλά η πολιτική κοινωνικής ευθύνης απέναντι στην κοινωνία και απέκτησαν πιο δεσμευτικό  χαρακτήρα, με την υποχρέωση των εισηγμένων να δημοσιεύουν Απολογισμό Βιωσιμότητας, καθρεφτίζοντας τις επιδόσεις τους με συγκεκριμένους δείκτες.

Κοινός στόχος η βιωσιμότητα

Αν και το κοινό στα ESG και το CSR (Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη) είναι ότι στοχεύουν στη βιωσιμότητα, εντούτοις διαφέρουν ουσιαστικά: Το CSR είναι οικειοθελείς δεσμεύσεις με βάση τους 17 στόχους του ΟΗΕ, ενώ τα ESG είναι το πλαίσιο για μετρήσιμες επιδόσεις με βάση ευρωπαϊκά, εθνικά ή άλλα εξειδικευμένα πρότυπα, που ορίζουν τι πρέπει να μετρούν οι επιχειρήσεις και να δημοσιοποιούν εν συνεχεία ώστε να γνωστοποιούν πώς διαχειρίζονται τους κινδύνους και να αποδεικνύουν αν αξιοποιούν τις ευκαιρίες που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η ανακύκλωση, οι εκπομπές διοξειδίου, η διαχείριση αποβλήτων, ο αριθμός γυναικών στα διοικητικά συμβούλια, η συμπερίληψη και η εταιρική διακυβέρνηση πλέον πρέπει να αποδεικνύονται.

Διότι, επειδή οι επιδόσεις σε θέματα περιβάλλοντος, κοινωνίας και εταιρικής διακυβέρνησης επηρεάζουν την ικανότητα μιας εταιρείας να μειώνει τον κίνδυνο και να παράγει αξία μακροπρόθεσμα, αποτελούν κρίσιμα δεδομένα για τους επενδυτές και τις τράπεζες. Όσο περισσότερο πληρούν τα κριτήρια βιωσιμότητας οι επενδύσεις ενός χαρτοφυλακίου τόσο μικρότερο είναι το ρίσκο του.

Τα τρία γράμματα

Τα κριτήρια ESG λαμβάνονται ήδη υπ’ όψιν κατά την αξιολόγηση μιας ενδεχόμενης επένδυσης, από τα funds και κάθε είδους επενδυτή, καθώς η απουσία στρατηγικής ευθυγράμμισης με τα ESG από μια εταιρεία σημαίνει ενδεχόμενο μελλοντικό κίνδυνο που κανένα χαρτοφυλάκιο δεν θέλει.

Αντίστοιχα και οι τράπεζες ζητούν ήδη από τους πελάτες τους επιδόσεις ESG και οι επενδυτές αξιολογούν τις εταιρείες στις οποίες ενδέχεται να θέλουν να επενδύσουν με βάση τις επιδόσεις αυτές, ώστε να αποφεύγουν εταιρείες που ενδέχεται να ενέχουν μελλοντικό κίνδυνο λόγω των περιβαλλοντικών ή άλλων πρακτικών τους.

Τα ESG σε γενικές γραμμές είναι:

  • Τα E-περιβαλλοντικά κριτήρια εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η λειτουργία της επιχείρησης επιδρά στο περιβάλλον. Με άξονα την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, οι εκπομπές CO2, η ρύπανση του αέρα, η διαχείριση του νερού, τα απόβλητα είναι οι επιπτώσεις που μπαίνουν στο στόχαστρο.
  • Τα S-κοινωνικά κριτήρια εξετάζουν πώς διαχειρίζεται τις σχέσεις με τους εργαζομένους, τους προμηθευτές, τους πελάτες και τις κοινότητες στις οποίες δραστηριοποιείται. Εξετάζονται δηλαδή ζητήματα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως εργασιακά και ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιώματα των ζώων, προστασία των καταναλωτών, υγεία και ασφάλεια εργαζομένων, ισότητα των φύλων κ.λπ.
  • Tα G-εταιρική διακυβέρνηση εστιάζουν στην ηγεσία της εταιρείας, την επιχειρηματική ηθική, τις αμοιβές των εκτελεστικών στελεχών, τις εργασιακές σχέσεις, τους εσωτερικούς ελέγχους, τη διαφάνεια, τη διαφθορά και τα δικαιώματα των μετόχων.

Τα ESG στην Ελλάδα

Το Χρηματιστήριο Αθηνών, έχοντας αντιληφθεί τον κρίσιμο ρόλο που θα παίξει η βιώσιμη ανάπτυξη όσον αφορά και την επενδυτική συμπεριφορά, δημιούργησε τον Δείκτη ESG, με τις ελληνικές εισηγμένες που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις.

Στόχος του νέου Δείκτη είναι να βοηθήσει τους επενδυτές να εντοπίσουν τις εταιρείες με τις καλύτερες επιδόσεις σε αυτούς τους τομείς και να αυξήσει την αναγνωρισιμότητα και την αξία τους.

Ταυτόχρονα όμως, η συμμετοχή στον Δείκτη θα αποτελέσει και ένα ισχυρό κίνητρο για το σύνολο των εισηγμένων να επιταχύνουν την προσπάθεια ευθυγράμμισης με τα πρότυπα ESG.

Η προσέλκυση κεφαλαίων στο ελληνικό Χρηματιστήριο πλέον περνά από τις επιδόσεις βιωσιμότητας και όλες οι ελληνικές επιχειρήσεις για να έχουν αύριο πρέπει να εξοικειωθούν με το οικοσύστημα των ESG κριτηρίων.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Βασιλική Λαζαράκου έχει πει: «Είναι μεγάλη η σημασία των κριτηρίων ESG για τις αγορές διεθνώς και όχι μόνο στην Ευρώπη».

Και την περίοδο αυτή, τόνισε, «εταιρείες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα καλούνται να βελτιώσουν τη γνωστοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, καθώς οι χρήστες αυτών των πληροφοριών, κυρίως επενδυτές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, απαιτούν περισσότερες και καλύτερες πληροφορίες από εταιρείες σχετικά με την κοινωνική και περιβαλλοντική τους απόδοση και επιπτώσεις».

Η αγορά και ιδίως οι επενδυτές, αλλά σε αρκετά μεγάλο βαθμό πλέον και οι τράπεζες, βασίζουν τις επιλογές τους στις αξιολογήσεις ESG, είναι χιλιάδες τα επενδυτικά funds τα οποία επενδύουν αυστηρά με κριτήρια ESG και εκτιμάται ότι τα κεφάλαια που επενδύονται με βάση αυτές τις αρχές ξεπερνούν πλέον τα 35 τρισεκατομμύρια δολάρια. Τα υπό διαχείριση κεφάλαια ΕSG θα φτάσουν τα 41 τρισ. δολάρια μέχρι το τέλος του 2022 και θα ξεπεράσουν τα 50 τρισ. δολάρια μέχρι το 2025.

Την ίδια στιγμή ένα στα τρία δολάρια που επενδύονται σήμερα είναι σε αειφόρες επενδύσεις, ενώ 25 εκατ. θέσεις εργασίας για την πράσινη οικονομία θα δημιουργηθούν μέχρι το 2030.

Η καρδιά της οικονομίας χτυπάει στον ρυθμό της βιωσιμότητας και οι επιχειρήσεις με γρήγορα ή αργά βήματα την εντάσσουν στη στρατηγική τους.

Νίκος Αυλώνας: 39 εταιρείες αξιολογούνται από Οίκους Αξιολόγησης

Μια εικόνα για τις σημερινές επιδόσεις των ελληνικών επιχειρήσεων έδωσε ο Νίκος Αυλώνας, αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Εταιρικής Ευθύνης (CRI), πρόεδρος του Κέντρου Αειφορίας CSE, μιλώντας στο συνέδριο ESG Forum, που διοργανώθηκε από την Palladian Conferences σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εταιρικής Ευθύνης για να αναδείξει στη σημασία της εφαρμογής κριτηρίων ESG στο επιχειρείν.

Σύμφωνα με τη 2η έρευνα ESG του Κέντρου Αειφορίας για την εφαρμογή κριτηρίων ESG στην επιχειρηματική τους λειτουργία, μόνο 39 εταιρείες από το σύνολο των εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών έχουν λάβει ανεξάρτητη αξιολόγηση των πρακτικών τους και των επιδόσεών τους στα κριτήρια ESG από Οίκους Αξιολόγησης (MSCI, CDP, Sustainalytics), αλλά και CRI Index, που μέχρι σήμερα έχει αξιολογήσει 70 επιχειρήσεις, τα αποτελέσματα των οποίων αντιστοιχούν στο 20% του ΑΕΠ της χώρας μας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η πλειονότητα των εταιρειών που δεν έχουν αξιολόγηση είναι για τους επενδυτές εταιρείες αγνώστου επενδυτικού ρίσκου.

Από τις 39 εταιρίες που αξιολογήθηκαν οι 5 περίπου έχουν σχετικά υψηλή βαθμολογία και οι υπόλοιπες έχουν μια μέση με χαμηλή βαθμολογία και για τους επενδυτές και αναλυτές ουσιαστικά αποτυπώνονται ως εταιρείες μεσαίου ως υψηλού ρίσκου.

Η υιοθέτηση κριτηρίων ESG σημαίνει ότι μπορούν να επιλέγονται από επενδυτές ως υγιείς επιχειρήσεις και να χρηματοδοτούνται από τις τράπεζες για τον ίδιο λόγο. Στην πραγματικότητα, αφορά τη βιωσιμότητα της επιχείρησης πέρα και πάνω από τη συμμόρφωση με τις ιδιαίτερα αυστηρές ευρωπαϊκές ESG νομοθεσίες που έρχονται.

Οι εταιρείες που έχουν υψηλή βαθμολογία στον CRI Index εφαρμόζουν ESG standards, έχουν καλές επιδόσεις στα θέματα περιβάλλοντος και εφαρμόζουν καλές πρακτικές για τη στήριξη των κοινωνιών όπου δραστηριοποιούνται, μεγιστοποιώντας το κοινωνικό τους αποτύπωμα.

Οι επιχειρήσεις που έχουν αξιολογηθεί θετικά έχουν σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα ως προς την προσέλκυση διεθνών επενδυτών, αυξάνουν την αξία τους και μπορούν να χρηματοδοτηθούν ευκολότερα από τις τράπεζες. Ουσιαστικά, οι εταιρείες αυτές είναι πιο βιώσιμες και έχουν τη δυνατότητα να φέρουν καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα από ό,τι οι υπόλοιπες. Όσο περισσότερες εταιρείες εφαρμόσουν τα κριτήρια ESG τόσο πιο πρόθυμοι θα είναι οι διεθνείς επενδυτικοί Οίκοι να επενδύσουν.

Ως προς την υιοθέτηση κριτηρίων ESG είναι χαρακτηριστικό ότι: Στον τομέα «Environmental» οι περισσότερες εταιρείες κάνουν μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματός τους, ενώ κάποιες δηλώνουν κλιματικά ουδέτερες. Στον τομέα «Social» προωθούνται περισσότερες γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια και στις διοικητικές θέσεις και στον τομέα «Governance» δημιουργούνται επιτροπές για το ESG.