Covid-19 και η «επόμενη μέρα»: Γεωπολιτική, Οικονομία, Διεθνείς Θεσμοί

Επιμέλεια-Εισαγωγή: Ειρήνη Χειλά

Πρόλογος: Αριστοτέλης Τζιαμπίρης

Εκδόσεις ΕΥΡΑΣΙΑ, Αθηνα 2022

 

Είναι θάλεγε κανείς καταδικασμένη η τωρινή γενιά πανεπιστημιακών, αναλυτών, δημοσιολογούντων – ας περιλάβει κανείς τις εκδοχές πολιτικών και δημοσιογράφων όπου κρίνει σωστό… – να ξεκινά κάθε τόσο αναλυτικές προσεγγίσεις στην γεωπολιτική, τους διεθνείς θεσμούς, την οικονομία με μια λογική «επόμενης ημέρας». Αφήνοντας ίσως πίσω την μείζονα επόμενη μέρα της Πτώσης του Τείχους ή/και της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης, δύσκολα θα ξέφευγε κανείς από την «επόμενη μέρα» της 11ης Σεπτεμβρίου (2001), ή από την αντίστοιχη της χρηματοπιστωτικής κρίσης/της κρίσης χρέους (2008-9, 2010-12 στην Ευρωζώνη), . Το συλλογικό αυτό έργο 18μελούς ομάδας του ΠΑΠΕΙ, της Παντείου, του ΠΑΜΑΚ και με ακτίνες σε George Washington U., Fletcher/Tufts και αλλού, με εισαγωγή και επιμέλεια Ειρήνης Χειλά και πρόλογο Αρ. Τζιαμπίρη, καταπιάνεται με την «επόμενη μέρα» του Covid-19, της τελευταίας «μακράς, θανατηφόρας λίστας» πανδημιών. Μόνον που αυτή διέφερε σε σχέση με προηγούμενες κατά την ταχύτητα «με την οποία κατέκλυσε ολόκληρη την υδρόγειο», αλλά και με την οποία «η επιστήμη βρήκε αποτελεσματικά εμβόλια». Το πανόραμα που στήνεται σ’ αυτόν τον συλλογικό τόμο περιλαμβάνει πλήθος από ενδιαφέροντα στοιχεία. Ορισμένα απ’ αυτά έχουν αναμενόμενη διάσταση, όπως η προσέγγιση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας («The Chinese virus» κήρυσσε ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια να αξιοποιήσει ακόμη και την Γιουχάν προεκλογικά), αλλά πάλι χτίζουν στο αναμενόμενο: μια προσπάθεια να πάει η συζήτηση των Ευρωπαϊκών παραπέρα (εδώ ανήκει η προσέγγιση του πώς η ΕΕ επεδίωξε να οικοδομήσει νέα θεσμικά θεμέλια στις επιδόσεις των από κοινού παραγγελιών εμβολίων, ύστερα στην αμοιβαιοποίηση χρέους για την αντιμετώπιση της κρίσης που άφησε πίσω η πανδημία). Αν, πάντως, κρατήσει κανείς την προσέγγιση περί «επιθετικού πραγματισμού» των μικρών Κρατών (της Ρεβέκκας Παϊδη) σε μια λογική «μικρού αλλά έξυπνου Κράτους», με παράδειγμα π.χ. το διαβατήριο εμβολιασμού που υιοθέτησε/προώθησε η Ελλάδα, ή πάλι αν δει το πώς το κοινωνικό και το γεωπολιτικό δεν ακολούθησαν πάντα τις δυνατότητες που άνοιγε η επιστήμη (από τον Γιώργο Παυλάκη, με την προσέγγιση του πώς οι φτωχότερες χώρες «αφέθηκαν στην τύχη τους», με αποτέλεσμα την δημιουργία όλο και περισσότερων νέων στελεχών του κορωνοϊού), βλέπει ότι η συζήτηση αυτή για «μετά-τον-Covid» τώρα μόλις ανοίγει.

Βέβαια, το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε την άνοιξη του 2022 – δηλαδή κάποια 24ωρα αφότου ξεκίνησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η νέα/σκληρότερη οικοδόμηση σχήματος Δύσης-Ανατολής,  το σκηνικό νέου Ψυχρού (ελπίζεται μόνον Ψυχρού…) Πολέμου, η πολιτική των κυρώσεων και η συνακόλουθη ενεργειακή (αλλά και επισιτιστική) κρίση. Οπότε, ενώ θάλεγε κανείς ότι έστω και με ιδιαίτερο τρόπο, έχει μεγάλη σημασία το να ανοίξει η συζήτηση σ’ αυτή την λογική της «επόμενης μέρας», να συστηματοποιηθεί από την ακαδημαϊκή έρευνα και να ενσωματωθεί από τους πολιτικούς φορείς, τους διεθνείς θεσμούς, ακόμη και τις κοινωνίες των πολιτών  (το ελπίζει η συντονίστρια του εγχειρήματος Ειρήνη Χειλά).

Μόνο που, σε επόμενη έκδοση εγχειρήματος της ίδιας συγγραφικής ομάδας, αντί για το ευρηματικό εξώφυλλο που αξιοποιεί το σχήμα της μάσκας λόγω Covid-19, θα χρειαζόταν να επιλεγεί κάτι από τους πυραύλους της εισβολής στην Ουκρανία ή ό,τι αντίστοιχο για την διχοτομία Δύσης/Ανατολής της νέας εποχής…

Α.Δ. Παπαγιαννίδης