7ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφών

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πριν τρία χρόνια, όταν το 4ο Φόρουμ των Δελφών προσπαθούσε να δει προς το μέλλον, το ζητούμενο ήταν πώς θα διεκδικούσε η Ελλάδα μια υγιή επανεκκίνηση της οικονομίας της μετά τα Μνημόνια. πώς θα πορευόταν η Ευρώπη προς πιο συγκροτημένη κατεύθυνση. πώς το διεθνές σύστημα θα καρπωνόταν πληρέστερα την παγκοσμιοποίηση.

Μεσολάβησαν δυο χρόνια πανδημίας Covid-19. Το 5ο DEF σχεδόν ακυρώθηκε, πάντως διασώθηκε μόνον ψηφιακά (2020). Το 6ο DEF έγινε υβριδικά, με επίκεντρο το Ζάππειο (2021). Έτσι, φέτος, όλοι περίμεναν μια διαφορετική και πάντως περισσότερα υποσχόμενη επανεκκίνηση, από την οποία δεν θα μπορούσε να λείψει ο όμιλος economia, ως content partner.

Οπότε…  πριν μερικές εβδομάδες, είχαμε την Ουκρανική κρίση. πόλεμο στα σύνορα της Ευρώπης. γεωπολιτικές ανακατατάξεις είχαμε την εγκατάσταση της ανασφάλειας, την κατακόρυφη αύξηση των τιμών της ενέργειας, την εκ νέου αμφισβήτηση της ανάπτυξης.

Έτσι, το 7ο DEF προσπάθησε να δώσει ένα στίγμα του κόσμου που αλλάζει – δραματικά. Για παράδειγμα, ακόμα και στα πλαίσια μιας συζήτησης περισσότερο επικεντρωμένης στις προοπτικές και τις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας (που διοργάνωσε ο όμιλος economia), ο Νίκος Βέττας – Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ – προσέγγισε την ιδιαιτερότητα μιας οικονομίας που, μετά μια δεκαετία ισχυρής διόρθωσης της εποχής των Μνημονίων, αλλά και της επίπτωσης από την πανδημία, καλείται τώρα να αντιμετωπίσει το εξωγενές σοκ της ενεργειακής κρίσης σε φόντο συνολικής πληθωριστικής πίεσης. Για τον Ν. Βέττα (που προ σχεδόν δεκαετίας μιλούσε στην Οικονομική για τις αλλαγές που απαιτούνται), τα επόμενα δυο έως τρία χρόνια η Ελληνική οικονομία θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει ούτως ή άλλως τις ευρωπαϊκές λόγω της αναγνώρισης των ιδιαίτερων συνθηκών. Η αληθινή πρόκληση θα είναι στην συνέχεια, όταν θα χρειαστεί να ξεπεραστούν οι διαρθρωτικές αδυναμίες που παραμένουν.

Στα πλαίσια αυτά,  οι επισημάνσεις της Έκθεσης Πισσαρίδη, οι οποίες είχαν στόχο συνολικά να επισημάνουν διαρθρωτικές παρεμβάσεις που θα βελτίωναν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας – παρεμβάσεις που εν πολλοίς ενσωματώθηκαν στο πρόγραμμα Ελλάδα 2.0, με το οποίο επιχειρείται η απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εκτιμάται ότι «επιβιώνουν» και υπό το επιβαρυμένο κλίμα της γεωπολιτικής, ενεργειακής και συνακόλουθης μακροοικονομικής αναταραχής.

Ο Βαγγέλης Βενιζέλος, πάλι, αναφερόμενος στην ουκρανική τραγωδία μίλησε για επιλογή «ανάμεσα στην ντροπή και τον πόλεμο» (κατά Τσώρτσιλ) για να διερωτηθεί μήπως η Ευρώπη οδηγηθεί στον πόλεμο μεν ντροπιασμένη δε, λόγω αργών αντανακλαστικών. Ο ίδιος, επανέφερε στην δημόσια συζήτηση το θέμα των ΕλληνοΤουρκικών με φόντο τα ενεργειακά, για να εισηγηθεί «σοβαρή συζήτηση [των δυο χωρών] μετά από μισό αιώνα αδράνειας».

O Γιώργος Παπανδρέου, από την πλευρά του, αναγνώρισε ότι «η Δημοκρατία στις ημέρες μας βρίσκεται συνεχώς σε κρίση», με ενδεχόμενο μάλιστα τα γεγονότα της Ουκρανίας «να αποδυναμώσουν επιπρόσθετα την δημοκρατία», στα πλαίσια επάλληλων κύκλων κρίσης. Στάθηκε επίσης στα προβλήματα που δημιουργούνται από τις ανισότητες και τους αποκλεισμούς, που μπορεί σε κάποια στροφή να αναδείξουν δημαγωγούς. Μόνον η συμμετοχή των πολιτών οχυρώνει την δημοκρατία.