Δύο σημαντικά αποτυπώματα στο φετινό Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, με κοινή την σφραγίδα της γεωπολιτικής: η διαφορετική παρουσία της Κίνας και η εμφάνιση ως νέου «παίκτη», του ΟΟΣΑ

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η διαχείριση της αβεβαιότητας και η προσπάθεια να δοθεί ενός είδους εγγύηση/προσδοκία για επαναφορά της κανονικότητας σε κάθε επίπεδο – από την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας και την ανάκτηση της δυναμικής των επενδύσεων μετά και την Ουκρανική κρίση μέχρι την επανισορρόπηση των Ευρωπαϊκών σχεδιασμών ή την διαχείριση των περιβαλλοντικών προκλήσεων υπό το φως της νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας καθώς και της νέας ενεργειακής κρίσης – ήταν η αίσθηση που διέτρεχε τις περισσότερες παρουσιάσεις/τοποθετήσεις στο φετινό 7ο DEF /Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Στο μέτρο που κανείς χρειαζόταν μια ευθέως αισιόδοξη είδηση από τους Δελφούς, αυτή ήταν σίγουρα η ανακοίνωση του Αλμπερτ Μπουρλά ότι οι έρευνες των εμβολίων mRNA για τον Covid , πιθανότατα καταλήγουν σε εμβόλιο για τον καρκίνο μέσα στην ερχόμενη τριετία… Αν πάντως πήγαινε κανείς λίγο παραπέρα μιαν κριτική προσέγγιση στο πώς παρουσιάστηκε «αλλαγμένη» η ατμόσφαιρα θα εύρισκε δυο περιοχές αιχμής.

Η πρώτη ήταν η, αρκετά διαφορετική απ’ ό,τι κατά το παρελθόν, «φιλοξενία» της Κινεζικής πλευράς των διεθνών συσχετισμών – μια διάσταση που στις προηγούμενες φάσεις είχαν περισσότερο την διάσταση μιας απόπειρας γνωριμίας με την Κίνα: φέτος μάλλον επιχειρήθηκε μια παρουσίαση της δυσχέρειας της Δύσης/της Ευρώπης/της Ελλάδας να χειριστεί την Κινεζική συμπαράταξη με την Ρωσία της εισβολής στην Ουκρανία. Έτσι, δίπλα στην «επίσημη» Κινεζική τοποθέτηση του Πρέσβεως στην Αθήνα Xiao Junzheng και των ανθρώπων τού υπό Κινεζική διαχείριση ΟΛΠ ή της Τράπεζας της Κίνας, που συνέχισαν να ξετυλίγουν την πρόθεση οικονομικής παρουσίας και συνεργασίας (ως απόληξη, άλλωστε της συνεχιζόμενης πολιτικής One Belt/One Road), είχε κανείς τόσο την παρουσίαση του Καθηγητή Yanzhong Huang (από το Council of Foreign Relations των ΗΠΑ) όπου και του καθηγητή Cheng Li (Διευθυντή του Κέντρου Κινεζικών θεμάτων στο Brookings) με προσπάθειες επανερμηνείας της Κινεζικής στάσης στην νέα γεωπολιτική πραγματικότητα. Από την συνεχιζόμενη διαχείριση του “zero-Covid” που έκλεισε με lockdown την Σαγκάη και απειλεί αντίστοιχα την Σεντσέν (με πληθυσμούς πολλαπλάσιους π.χ. της Ελλάδας…, με νέα εποχή διατάραξης των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων) μέχρι την συμπόρευση του Προέδρου Xi με τον Πρόεδρο Πούτιν με την κοινή δήλωση (5.000 λέξεων) για την «άνευ ορίων σχέση Κίνας-Ρωσίας, χωρίς εξαίρεση τομέων δράσης» την παραμονή της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η ερμηνεία της Κινεζικής στάσης και η  προσπάθεια προβολής της στο μέλλον έγινε στους Δελφούς – και μάλιστα στα ευρύτερα πάνελ των Διεθνών Σχέσεων – με μια πρόδηλη αμηχανία. Ενώ η διάσταση των κινήσεων ΗΠΑ/Δύση, δηλαδή της συμμαχίας AUKUS ή πάλι της πρωτοβουλίας QUAD με πρόδηλη λογική containment/περιορισμού-ανάσχεσης της Κίνας καθώς και η νέα απόπειρα δημιουργίας γεωπολιτικής προβολής Ειρηνικού/Ινδικού από πλευράς της Δύσης βρέθηκε συχνά στους Δελφούς μπροστά στην πραγματικότητα ότι, άμα η τομή «χώρες δημοκρατίας»/ «χώρες αυταρχισμού» συμπεριλάβει δίπλα σε Κίνα και Ρωσία και την Ινδία, καταλήγει η δεύτερη αυτή σφαίρα να περιλαμβάνει ένα 40+% του παγκόσμιου πληθυσμού, με 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Πράγμα αρκετά άβολο… Ιδίως άμα κανείς επιδιώκει να προβάλει σε ένα μέλλον όπως η αποικοδόμηση της παγκοσμιοποίησης «χρειάζεται» ένα υποκατάστατο του οικονομικού δυναμισμού που – τις τελευταίες δεκαετίες – προήλθε ακριβώς από την Άπω Ανατολή και την Ν.Α. Ασία.

Η άλλη περιοχή ενδιαφέροντος που αναδείχθηκε στους Δελφούς ήταν η νέα/επανεμφανιζόμενη συνάντηση της οικονομίας με την γεωπολιτική προσέγγιση, με την δεύτερη να διεκδικεί μετά την Ουκρανική κρίση και πάλι έναν ρόλο καθοδηγητικό. Εκεί, λοιπόν, στην νέα ισορρόπηση των προτεραιοτήτων κάνει την εμφάνισή του ένας νέος «παίκτης»: πρόκειται για τον ΟΟΣΑ, οποίος επιστρέφοντας στην απαρχή της παρουσίας του στην μεταπολεμική Ευρώπη, στην διαχείριση των πόρων του Σχεδίου Μάρσαλ ως ΟΕΟΣ, έρχεται τώρα – μετά από δεκαετίες όπου υπήρξε ως ένας διεθνής Οργανισμός προέχοντος οικονομικός, εν μέρει μελετητικός, πιο πρόσφατα στην αποστολή αιχμής της διεθνούς φορολόγησης των πολυεθνικών – να επανασυστηθεί ως φορέας ανάδειξης αρχών και προσεγγίσεων που ενδεχομένως επιδιώκεται να χαρακτηρίσουν την νέα τομή Δύσης/Ανατολής. Ήδη χθες σε ένα πρώτο πάνελ ο ομότιμος Καθηγητής της Σορβόννης και μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ Γιώργος Πρεβελάκης, ο πρώην υπουργός Οικονομικών (μνήμης 2014-15) και νυν πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας Γκίκας Χαρδούβελης και ο αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ (Δανός) Ούλρικ Βεστεργκάρντ Κνούντσεν διερεύνησαν αυτήν την νέα εξισορρόπηση γεωπολιτικού και οικονομικού. Άλλωστε… το ερχόμενο Σάββατο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα έχει την δική του παρουσία στους Δελφούς με τον (νεοεκλεγέντα) Γ.Γ. του ΟΟΣΑ (Αυστραλό) Ματίας Κόρμαν.

Θα ακουστεί κοινότυπη η κατακλείδα, ωστόσο η εγγύτητα της Κασταλίας Πηγής και του Μαντείου κάνει την φετινή αναζήτηση κατεύθυνσης μέσα στην αβεβαιότητα πιο εύλογη παρά ποτέ.