Διερευνητικές επαφές/συνομιλίες 2021: χρονικό ενός (ακόμη) προαναγγελλόμενου αδιεξόδου;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όπου λοιπόν, αφού εκπέμφθηκαν επί βδομάδες αντικρουόμενα σήματα κι από τις δυο πλευρές των ΕλληνοΤουρκικών – με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να φθάνει στο σημείο να ζητά  από την απέναντι ακτή του Αιγαίου «να πάψουμε να παίζουμε τις κουμπάρες», αλλά και με την Άγκυρα να πολλαπλασιάζει σε κάθε επίπεδο τα ανοίγματα και τις διαβεβαιώσεις αγαθών προθέσεων προς τις Βρυξέλλες, προς Βερολίνο, προς Παρίσι… – επισημοποιήθηκε η επανέναρξη,  μετά από 5 χρόνια ανάπαυλα, των διερευνητικών επαφών (η Αγγλική διατύπωση: exploratory talks, θα επανέλθουμε…), που «έδωσαν» 60 γύρους στο διάστημα 2002-2016, με ραντεβού στις 25 Ιανουαρίου στην Πόλη.

Αν δεν προκύψουν νέα, πρόσθετα τραντάγματα στην διαδρομή, ήδη έχει συζητηθεί και δεύτερη επαφή ενός Φεβρουαρίου, αυτή την φορά επί Ελληνικού εδάφους. Ήδη, επίσης, έχει αλλάξει η ρητορική και στις δυο πλευρές: σ’ εμάς, η διαβεβαίωση ότι «διάλογο με «πειρατές» δεν κάνει κανείς», μπαίνει στο ράφι (όπως, κάποτε, μπήκε το Κυπριακό στο ράφι του Νταβός). στην απέναντι πλευρά, η συνεχής προβολή θέσεων αναθεωρητισμού πηγαίνει σε δεύτερο πλάνο. Το ανοιχτό κανάλι Σουρανή-Καλίν αποδεικνύεται αποδοτικό.

Εδώ, όμως, οι παραλληλισμοί σταματούν. Σ’ εμάς, εργώδης προσπάθεια να «αποδειχθεί» ότι οι διερευνητικές επαφές δεν αποτελούν διάλογο/talks, πολύ λιγότερο διαπραγμάτευση. Πολύ πιο σημαντικό: σταθερή διαβεβαίωση ότι μόνο αντικείμενο θα αποτελέσει η χάραξη/οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας (που, εννοείται, άμα διαπιστωθεί εν τέλει διαφωνία, θα πορευθούν για επίλυση προς την Χάγη, με την σύναψη συνυποσχετικού), και με σταθερή επισήμανση ότι βάση θα είναι οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.

Στην απέναντι πλευρά, η διεύρυνση της ημερήσιας διάταξης σε θέματα που φθάνουν μέχρι την αποστρατικοποίηση των νησιών (την πραγματική κόκκινη γραμμή για την Ελλάδα) και που περιλαμβάνουν πάντως όσα συνδέονται με τις θαλάσσιες ζώνες (εδώ εντάσσεται το δηλητηριώδες γκριζάρισμα περιοχών στο Αιγαίο, εδώ η αναφορά στα 6-9-12 μίλια, εδώ και η υφαλοκρηπίδα νησιών και νησίδων με αιχμή το καθεστώς του συμπλέγματος της Μεγίστης) είναι βασική θέση. Ο τρόπος με τον οποίο τίθεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων – πάλι μας ξέφυγε η απαγορευμένη λέξη! – είναι δυσάρεστα πειστικός για το διεθνές κοινό, ενώπιον του οποίου ούτως ή άλλως θα διεξάγονται οι διερευνητικές. Λέει η Άγκυρα ότι η ημερήσια διάταξή τους θα κινηθεί στα θέματα που περιέλαβαν οι προηγούμενοι 60 γύροι (2002 – 2016), υπό ελληνικές Κυβερνήσεις κάθε αποχρώσεως και με ΥΠΕΞ Γιώργο Παπανδρέου, Πέτρο Μολυβιάτη, Ντόρα Μπακογιάννη, Δημ. Δρούτσα, Δημ. Αβραμόπουλο, Νίκο Κοτζιά (επί των ημερών του οποίου και η διακοπή).

Ήδη το βλέπουμε: το blame game για το ποιος/πότε/πώς θα ξαναπαγώσει τις διερευνητικές είναι μπροστά μας. Και όταν η Άγκυρα εξηγεί στους πρέσβεις των «27» ότι η αποχώρηση του Oruc Reis από τις περιοχές όπου επί ένα εξάμηνο διεξήγε έρευνες και «έγραφε» στον χάρτη το Τουρκικό δόγμα αποτελεί επαρκή βάση για να θεωρηθεί ότι δεν υπάρχει πρόβλημα, ουσιαστικά τους καλεί (δηλαδή… μας καλεί, η Ελλάδα ανήκει στους «27»!) να δεχθούμε ότι η πραγματική κατάσταση επί του πεδίου στην Ανατολική Μεσόγειο/νοτίως Ρόδου-Καρπάθου-Κρήτης έχει αλλάξει. Πάντως έχει μετακινηθεί απ’ εκεί που εμείς θεωρούμε ότι είναι, που και η ΕΕ προς στιγμήν πήγε να πει ότι ήταν (δεχόμενη να συζητήσει κυρώσεις).

Να το πούμε κι αλλιώς. Αν υπετίθετο – ΑΝ – ότι οι διερευνητικές προχωρούσαν με θετική προδιάθεση για να καταλήξουν σε κάτι σαν συνυποσχετικό, είτε αυτό θα σήμαινε ότι η Τουρκία θα έχει αλλάξει ριζικά θέση/στάση, είτε ότι η τότε Ελληνική Κυβέρνηση θα χρειαστεί να έχει νωπή στήριξη από την κοινή γνώμη της. Και τέτοιου είδους στήριξη, σε τέτοιου είδους θέματα,  μόνο μέσα από το πολιτικό εργαλείο που ονομάζεται «κάλπη» αποκτάται. Αλλιώς… προαναγγελθέν αδιέξοδο.