Είδες να μαδάνε την κότα: Ιστορία μιας οικογένειας κι ενός αιώνα

Γιώργος Δενδρινός

Εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2021, σελίδες 424, τιμή εκδότη: 19,90

 

Ένα βιβλίο-οικογενειακή ιστορία του (γιατρού κατά τα άλλα) Γιώργου Δενδρινού, τιμημένο με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, καλεί τον αναγνώστη να θυμηθεί και –ουσιαστικά– να ξαναζήσει στιγμές από την πραγματικότητα μιας οικογένειας, κι ενός τόπου (της Κεφαλλονιάς, αλλά με Κέρκυρα και Αθήνα και Βέρσοβο Αχαΐας και γενική περιπλάνηση μέσω Παλαιστίνης σε Κούβα και Αμερική για κάποιους από τους συντελεστές της ιστορίας), καταλήγοντας να προσλαμβάνει την ευρύτερη –στιγμές-στιγμές τη μεγάλη– Ιστορία του πολυκύμαντου 20ού αιώνα.

Η Ελλάδα που χρονικογραφεί ο Δενδρινός είναι, πρώτα-πρώτα, μια Ελλάδα εξαιρετικά φτωχή, από την επαρχία μέχρι την πρωτεύουσα. Μια Ελλάδα όπου οι άνθρωποι προσπαθούν και παλεύουν ώστε να φτιάξουν τη ζωή τους, μέσα και από την εσωτερική μετανάστευση – φοιτώντας σε σχολεία διάκρισης στο διπλανό νησί, την Κέρκυρα, ή αναζητώντας την τύχη τους στην Αθήνα, όπου για να φτάσει κανείς χρειάζεται αληθινό ταξίδι-περιπέτεια. Οι οικογενειακές σχέσεις δύσκολες, οι οικονομικές ακόμη δυσκολότερες.

Όταν δε κάποια στιγμή έρχεται στη σκηνή η μεγάλη Ιστορία, στο αφήγημα του Δενδρινού βρίσκει κανείς μοναδικές σελίδες της Αλβανίας, των μαχών με τα μάτια του απλού στρατιώτη αλλά και της επιστροφής στην Ελλάδα/μέχρι την Αθήνα μετά τη λήξη του πολέμου υπό συνθήκες Οδύσσειας.

Εκεί όμως που η αφήγηση του Δενδρινού –βασισμένη σε λησμονημένα πατρικά ημερολόγια, απ’ όπου ανακαλύπτεται ένα αριστερό παρελθόν επιμελημένα, σιγασμένο– γίνεται πικρά ρεαλιστική μέσα στη μυθιστορηματικότητά της είναι με τα στιγμιότυπα του συγγενούς ο οποίος χρειάζεται να φυγαδευτεί εκτός συνόρων γιατί τον κυνηγάνε (Εμφύλιος στην Κεφαλλονιά) οι πάντες. Οι εθνοφύλακες ως αριστερό· η ΟΠΛΑ ως τροτσκιστικής παρέκκλισης· ντόπιοι για αντεκδίκηση επειδή δικοί του είχαν πνίξει στη θάλασσα δικό τους…

Δεν διεκδικεί η γραφή του Γ. Δενδρινού ερμηνευτική λειτουργία ή διδακτικότητα. Ωστόσο, κάποιες στιγμές μάς έφερε στον νου πόσο αυτονόητα σε κάθε στροφή όχι απλώς της μεταπολεμικής Ελλάδας αλλά και της Μεταπολίτευσης, ή πάλι της τελευταίας 20ετίας, ζούμε την ευκολία διχασμού στο συλλογικό. αλλά και την αναζήτηση μιας νέας πάντα αρχής, σε ατομική βάση.

Α.Δ.Παπαγιαννίδης