ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΓΕΙΑ: Ιατρικό προσωπικό

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2022, τ.1015

του Γιώργου Μανέττα

Έφυγαν μαζικά από τη χώρα –όπως και χιλιάδες ακόμη υψηλής κατάρτισης επιστήμονες– στα πέτρινα χρόνια της οικονομικής κρίσης, όταν επιβλήθηκαν δραματικές περικοπές στο δημόσιο σύστημα υγείας. Αναζήτησαν καλύτερες συνθήκες εργασίας και κυρίως υψηλότερες απολαβές. Ο λόγος, φυσικά, για Έλληνες γιατρούς, οι οποίοι αποφάσισαν να πάρουν… τη βαλίτσα τους και να μεταναστεύσουν στο εξωτερικό, όπως πιθανώς έπραξαν και οι παππούδες τους τις δεκαετίες του 1950 και 1960, εντείνοντας τα προβλήματα των ελλείψεων σε ιατρικό προσωπικό.

Γρηγόρης Σαραφιανός, πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιωτικών Κλινικών

Ελλείψεις που γίνονται ακόμη πιο αισθητές στη σημερινή συγκυρία, κατά την οποία η υγειονομική κρίση δοκιμάζει σε καθημερινή βάση τις αντοχές των δημόσιων νοσοκομείων, που δέχονται αφόρητη πίεση από τον αυξημένο αριθμό των ασθενών που καλούνται να περιθάλψουν. Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ), Δρ Γεώργιο Ελευθερίου, αλλά και τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Ιδιωτικών Κλινικών, Γρηγόρη Σαραφιανό, υπάρχει σοβαρό έλλειμμα εξειδικευμένου προσωπικού, ειδικά στον τομέα των αναισθησιολόγων και των εντατικολόγων. Οι αριθμοί αποκαλύπτουν το κύμα φυγής και τις διαστάσεις που πήρε στη διάρκεια των Μνημονίων.

 

Χαοτικές διαφορές

Υπολογίζεται ότι κατά την τελευταία δεκαετία εγκατέλειψαν τη χώρα περίπου 20.000 γιατροί διάφορων ειδικοτήτων, με προορισμό τις ανεπτυγμένες χώρες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής. Αγγλία, Γερμανία και Γαλλία, αλλά και Σαουδική Αραβία, προσελκύουν τους Έλληνες γιατρούς, προσφέροντάς τους «γη και ύδωρ» για να καλύψουν τις ανάγκες τους – αφού και αυτοί έχουν ελλείψεις.

Για παράδειγμα, στη Γαλλία ένας μέσος μισθός είναι περίπου 7.000 ευρώ, στη Γερμανία κυμαίνεται μεταξύ 10.000 ευρώ και 12.000 ευρώ, ενώ στη Μέση Ανατολή μπορεί να φθάσει και τις 20.000 ευρώ, ανάλογα φυσικά με την ειδικότητα, όταν στην Ελλάδα ο μέσος μισθός στο ΕΣΥ είναι μεταξύ 1.500 ευρώ και 2.000 ευρώ και στον ιδιωτικό τομέα μεταξύ 3.000 και 4.000 ευρώ (χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι αμοιβές που μπορεί να έχει κάποιος εάν διατηρεί προσωπικό ιατρείο). «Όσο υψηλό και να είναι το κόστος ζωής, και πάλι ο μισθός είναι καλύτερος σε σχέση με την Ελλάδα», υπογραμμίζουν με έμφαση παράγοντες του κλάδου.

 

Η πιο βαθιά απώλεια

Την ανάγκη αναστροφής του brain drain στο ιατρικό προσωπικό προκειμένου να καλυφθούν οι ελλείψεις που υπάρχουν στο σύστημα έχουν τονίσει κατ’ επανάληψιν εκπρόσωποι του ιατρικού κόσμου, αλλά και φορείς της οικονομίας. Μάλιστα, σύμφωνα με την ΤτΕ, η πιο βαθιά απώλεια για την οικονομική δραστηριότητα του τόπου είναι η μαζική φυγή στο εξωτερικό ενός σημαντικού τμήματος του ανθρώπινου δυναμικού με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, δεξιότητες και επαγγελματικά προσόντα. Και τούτο γιατί οι επιπτώσεις είναι μακροπρόθεσμες.

Ο γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Γεώργιος Ελευθερίου

Η απώλεια ανθρώπινου δυναμικού υψηλής μόρφωσης και κατάρτισης υποβαθμίζει τη σημασία της χώρας ως προορισμού επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας και δυσχεραίνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, καθώς και τη μετάβασή της στην «οικονομία της γνώσης». Εξίσου σημαντικές είναι και οι δευτερογενείς επιδράσεις, όπως αναδεικνύονται από τις επιδράσεις διαγενεακής αναπαραγωγής προτύπων συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και απόκτησης υψηλότερου εκπαιδευτικού επιπέδου.

Όπως λέει ο Γ. Ελευθερίου, η Πολιτεία οφείλει να δώσει κίνητρα για να κρατήσει τους νέους γιατρούς στην Ελλάδα, σημειώνοντας πως πρέπει όλοι να κατανοήσουν ότι ανταγωνιζόμαστε τη διεθνή αγορά υπηρεσιών υγείας. «Θα πρέπει να αποφασίσει η ελληνική Πολιτεία ότι για να κρατήσει τους γιατρούς στη χώρα πρέπει να δώσει κίνητρα τόσο οικονομικά όσο και εξέλιξης», σημειώνει χαρακτηριστικά. Η πανδημία, σύμφωνα με τον ΓΓ του ΠΙΣ, ανέδειξε τη μεγάλη έλλειψη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).

 

Ο ρόλος της αξιοκρατίας

«Θα μπορούσαμε», αναφέρει μεταξύ άλλων, «να είχαμε αντιμετωπίσει ακόμη πιο αποτελεσματικά την όλη κατάσταση και να μην πιεστούν τόσο πολύ τα νοσοκομεία, αν ο πολίτης μπορούσε να βρει τον προσωπικό του γιατρό. Θα πρέπει να προχωρήσει ο θεσμός του προσωπικού γιατρού και να αναπτυχθούν αξιόπιστες δομές ΠΦΥ σε όλη τη χώρα, οι οποίες θα αποσυμφορούν τα νοσοκομεία».

Πέρα από τα επαγγελματικά και οικονομικά κίνητρα που οφείλει να δώσει η Πολιτεία τόσο στους νέους γιατρούς όσο και σε εκείνους που θέλουν να επαναπατριστούν για να σταματήσει η αιμορραγία στο εξωτερικό, σύμφωνα με παράγοντες που γνωρίζουν καλά τον χώρο της υγείας, χρειάζεται να βελτιωθεί η ποιότητα του κράτους, ώστε να είναι φιλικό στον πολίτη και να εμπεδωθεί το αίσθημα αξιοκρατίας και διαφάνειας μέσα από τη δημιουργία ισχυρών θεσμών.