Δώστε λίγη προσοχή στο ξήλωμα του Facebook

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσονται «τα Ελληνικά πράγματα» δεν μας επιτρέπει να δούμε πολύ πέρα από την μύτη μας. Αυτό είναι επικίνδυνο, καθώς από τις εξωτερικές ισορροπίες εξαρτώνται τα περισσότερα δικά μας: είναι όμως τόσο πιο εύκολο, τόσο καθησυχαστικό εντέλει, να μένουμε στην ομφαλοσκόπηση!

Παράδειγμα: αυτές τις ημέρες η Ελλάδα – όχι η Κυβέρνηση, όμως η Κυβέρνηση κουβαλάει κάθε φορά την ευθύνη – βρέθηκε αντιμέτωπη με την εξάχνωση της αντίληψης ότι «η Ευρώπη» θα συγκρατήσει (δια των κυρώσεων, δια των διπλωματικών χειρισμών κοκ.) την Τουρκική επιθετικότητα. Άλλο παράδειγμα: τις ίδιες αυτές ημέρες, η κοινωνία – όχι η Κυβέρνηση, όμως αυτή κουβαλάει κι εδώ την ευθύνη – βρίσκεται μπροστά σε νέα δοκιμασία, υγειονομική και οικονομική, καθώς το δεύτερο κύμα της πανδημίας δεν δείχνει να κάμπτεται και τα μέτρα lock-down συνεχίζονται. Όπως, άλλωστε, συμβαίνει ανά την Ευρώπη, πλην η οριακότητα στην Γερμανία δεν είναι η ίδια μ’ εκείνη στην Ελλάδα. Και όμως; η δημόσια συζήτηση σ’ εμάς, εξαντλείται γύρω από το εξοχικό Τσίπρα…

Αυτού του είδους η εσωστρέφεια παρεμποδίζει το να στραφεί η προσοχή προς τα έξω, ακόμη πιο μακριά από τα άμεσα ενδιαφέροντά μας (όπως τα συνηθίσαμε να τα βλέπουμε και να τα φέρνουμε στην δημόσια συζήτηση). Ενώ εκεί, παραέξω, επωάζονται σημαντικές εξελίξεις. Πάρτε τις ΗΠΑ, στο μεταίχμιο μεταβίβασης της εξουσίας από την εποχή Τραμπ στην εποχή Μπάϊντεν. Και δείτε την υπόθεση της άσκησης δίωξης – από την Federal Trade Commission , αλλά και από τις αρχές των περισσότερων Πολιτειών – κατά του Facebook, για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στον χώρο των μέσων κοινωνικών δικτύωσης. Πριν λίγες εβδομάδες, με λιγότερο βέβαια πάταγο, είχαν ασκηθεί διώξεις κατά της Google, για καταχρηστική διαμόρφωση της διαφημιστικής πρακτικής της και για διακριτική/άνιση ευχέρεια πρόσβασης σε καταχωρίσεις της.

Στην περίπτωση του Facebook, η τωρινή – ανάμεσα σε δυο Προεδρίες, άρα με έμφαση στο ότι η κίνηση γίνεται «υπερ-πολιτικά» – συνολική νομική κινητοποίηση δεν έχει απλώς καταγγελτικό χαρακτήρα, αλλά εξαρχής ανοίγει τα χαρτιά της: επιδιώκεται να επιβληθεί στο Facebook το μέτρο της «αποσυγκέντρωσης», δηλαδή η υποχρεωτική πώληση της υπηρεσίας γρήγορης επικοινωνίας WhatsApp (πέρα του «δικού του» Messenger, εκείνου είχε πεσει προ ημερών…) καθώς και της κυρίως φωτογραφικού περιεχομένου Instagram . Η άμυνα του Facebook έγκειται στο ότι όταν απέκτησε τις δυο εταιρείες (το 2012 και 2013, αντίστοιχα), είχε την έγκριση της ίδιας της FTC. η «επίθεση» των αρχών λέει το αντίθετο, ότι δηλαδή το δημιούργημα του Μαρκ Ζουκερμπεργκ χρησιμοποιεί την τεχνολογική κυριαρχία του στα social media και τους πελώριους οικονομικούς πόρους που διαθέτει προκειμένου να εξαγοράζει ό,τι κινείται στην περιοχή των social media. Και, έτσι, να αποκλείει την δημιουργία αληθινού ανταγωνισμού. Μόλις πριν λίγο, απέτυχε να εξαγοράσει το – ακόμη σημαντικότερο – Twitter, αλλά και το Snapchat. Ενώ, στην επόμενη στροφή αναμένεται η προώθηση του κρυπτονομίσματος του Facebook, του Libra, που ήδη ξεναβαφτίστηκε Diem (και περιόρισε τις χρήσεις του, ώστε να μην ενοχλήσει περαιτέρω τις νομισματικές αρχές).

Ενώ όμως η προσοχή, στην υπόθεση Facebook που ξεκίνησε να εξελίσσεται προσελκύοντας παγκόσμιο ενδιαφέρον, επικεντρώθηκε κυρίως στην διάσταση του ανταγωνισμού και των τεχνολογιών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, πολύ κοντά κάτω από την επιφάνεια βρίσκεται η άλλη διάσταση. Πείτε την εισβολή και κυριαρχία στον χώρο των προσωπικών δεδομένων (ας μην ξεχνούμε την πολύκροτη υπόθεση της Cambridge Analytica), πείτε την ευθέως αναμέτρηση των γιγάντων των ΜΚΔ με την πολιτική (στάση του Facebook και του Twitter στην Προεδρική αναμέτρηση Τραμπ – Μπάϊντεν στις ΗΠΑ). Ενώ ως φόντο όλων αυτών λειτουργεί η τάση αυτονόμησης των «μεγάλων» της τεχνολογίας, ιδίως μέσω φορολογικών χειρισμών – η υπόθεση Microsoft, που προηγήθηκε κατά ορισμένα χρόνια το υπενθυμίζει – από την λειτουργία στα πλαίσια Κρατών.

Μαντεύουμε την απορία του αναγνώστη: πώς ακριβώς μας αγγίζει αυτή η ιστορία; Θαρρούμε ότι η εσπευσμένη επιστροφή από τις ακραίες ελευθερίες – ποιών όμως; των ισχυρών σε διάφορα επίπεδα: θυμηθείτε τις τράπεζες την εποχή της κρίσης χρέους… – που εξέθρεψε η παγκοσμιοποίηση , επιστροφή σε κάτι που να ξαναθυμίζει τα αντανακλαστικά κυριαρχίας των Κρατών – και πάλι των ισχυρότερων, θα τα βρούμε μπροστά μας στα γεωπολιτικά/γεωοικονομικά της περιοχής μας – χρειάζεται να ξαναβρεθεί στον ορίζοντα της προσοχής μας.