Κέντρα ανάπτυξης startups ξεφυτρώνουν σ’ όλο τον κόσμο – σοβαρά, αυτή τη φορά

 

Αν κανείς περιδιαβεί ένα βραδάκι στη συνοικία της 17 Cross Road στο HSR Layout της Μπανγκαλόρ, σίγουρα θα πέσει πάνω σε τεχνολογικούς τύπους οι οποίοι βγαίνουν από τα γραφεία εταιρειών startup για να συρρεύσουν σε κάποια από τις εκλεκτικές μπιραρίες της περιοχής. Μπορεί να εργάζονται για την Udaan (ηλεκτρονικό εμπόριο), τη Vedantu (τεχνολογίες της εκπαίδευσης) ή οποιαδήποτε άλλη ιδιωτική startup από την ομάδα που έχει δημιουργηθεί –με αξία που αποτιμάται σε ένα δισ. δολάρια η καθεμιά τους– και που η ταχύτατη ανάπτυξή της στην περιοχή έχει κάνει τους ντόπιους να κάνουν λόγο για «Οδό των Μονόκερων» (Unicorns/Μονόκεροι έχουν βαφτιστεί οι μη εισηγμένες startups που φθάνουν σε αξία το 1 δισ. δολαρίων). Η ονομασία μάλλον είναι ξεπερασμένη, λέει χαρακτηριστικά ο Mohit Yadav, συνιδρυτής της startup Bolt.Earth, εξηγώντας ότι μάλλον θα έπρεπε να γίνεται λόγος για «Συνοικία των Μονόκερων»…

Η περιοχή αυτή δεν ήταν ανέκαθεν το επίκεντρο των startups στην Μπανγκαλόρ, που η ίδια θεωρείται η πρωτεύουσα των startups της Ινδίας. Πριν από πέντε χρόνια, το μέρος όπου έπρεπε να βρίσκεται κανείς ήταν λίγο βορειότερα, στην Κοραμαγκάλα – και τούτο μέχρι τη στιγμή που η απογείωση των ενοικίων εκδίωξε από εκεί τα γραφεία των startups. Το γεγονός ότι, ήδη, οι νεότερες εταιρείες άρχισαν να κοιτάζουν προς έναν ολοένα ευρύτερο περίγυρο προκειμένου να φιλοξενηθούν οι φιλόδοξες τεχνολογίες τους δείχνει ότι η Μπανγκαλόρ έχει πλέον ωριμάσει. Η πόλη φιλοξενεί ήδη 26 μονόκερους, ενώ την περασμένη χρονιά προσείλκυσε 13 δισ. σε κεφάλαια επενδυτών/venture capital.

Επί δεκαετίες τώρα, η θέση της καλιφορνέζικης Silicon Valley ως γενέτειρας των ταχύτατα αναπτυσσόμενων τεχνολογικών εταιρειών εθεωρείτο πέρα από κάθε αμφισβήτηση. Εκείνη η στενή λωρίδα γης είχε δώσει στον κόσμο τη Hewlett Packard (που ιδρύθηκε στο Πάλο Άλτο το 1939), την Intel (Μάουντεν Βιου, 1968), την Apple (Λος Άλτος, 1976), την Google (Μένλο Παρκ, 1998) και την Uber (Σαν Φρανσίσκο, 2008). Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ μετακόμισε εκεί μόλις τέσσερις μήνες μετά την ίδρυση του Facebook (στο Καίμπριτζ της Μασαχουσέτης, το 2004). Μέχρι και το 1994, η Silicon Valley προσείλκυε το ένα τρίτο των τεχνολογικών επενδύσεων παγκοσμίως. Το 2011, οι 20 από τις 27 εταιρείες-μονόκερους παγκοσμίως έδρευαν στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τη μελετητική CB Insights. Μόνον τέσσερις άλλες χώρες φιλοξενούσαν έστω μία.

Σήμερα στο Σαν Φρανσίσκο συναντά κανείς 136 μονόκερους (βλέπε χάρτη), με 220 να βρίσκονται στη Silicon Valley συνολικά: πρόκειται για το απόλυτο ρεκόρ παγκοσμίως. Όπως δείχνει όμως η περίπτωση της Μπανγκαλόρ, αυτή η υπερσυγκέντρωση δεν είναι πλέον μοναδικό φαινόμενο για τη μικρή αυτή λωρίδα γης στην Καλιφόρνια. Ήδη, μονόκερους μπορεί να συναντήσει κανείς σε 45 χώρες. Πάνω από 1.000 βρίσκονται ανά την υφήλιο, σχεδόν οι μισές εκτός ΗΠΑ. Το μερίδιο του venture capital που συρρέει σε αμερικανικές startups έχει υποχωρήσει, από το 84% πριν από δύο 10ετίες σε λιγότερο από 50%.

Αυτή η διάχυση κεφαλαίου αντικατοπτρίζει την πελώρια ανάπτυξη των τεχνολογικών εταιρειών, που τα τελευταία χρόνια έφερε στο προσκήνιο πλήθος από παίκτες. Το βέβαιο είναι ότι θα συνεχίσει να γίνεται αισθητή και πολύ μετά την ολοκλήρωση του τωρινού επενδυτικού κύκλου, με τις ανοδικές και καθοδικές του φάσεις.

Από τις πόλεις που έχουν εκτοξευθεί στο προσκήνιο της σκηνής των startups ορισμένες είναι ώριμες (όπως το Πεκίνο, το Λονδίνο ή το Τελ Αβίβ) και έχουν παγκόσμιες φιλοδοξίες. Άλλες, όπως η Μπανγκαλόρ, η Σιγκαπούρη ή το Σάο Πάολο, βρίσκονται σε προηγούμενα στάδια ανάπτυξης. Όλα όμως αυτά τα κέντρα έχουν στη διάθεσή τους ευρύτερη πρόσβαση σε τεχνολογικό ανθρώπινο ταλέντο, βαθύτερες διασυνδέσεις με άλλες περιοχές σε παγκόσμια κλίμακα και εγχώριο κεφάλαιο πρόθυμο να αναλάβει διακινδύνευση. Όλες μαζί επανασχεδιάζουν τον χάρτη της καινοτομίας παγκοσμίως – με αποτέλεσμα να προκύπτει μεγαλύτερη διασπορά, ποικιλία και ανταγωνιστικότητα.

Η διάδοση των μονόκερων

[…] Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κράτος παρέχει στήριξη στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης. Έτσι, η Silicon Valley είχε αξιόλογο μερίδιο συμμετοχής στις αμερικανικές δημόσιες συμβάσεις –ιδίως του Υπουργείου Αμύνης– τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Έτσι, η Fairchild Semiconductor, που στο στελεχιακό δυναμικό της περιλαμβάνονταν οι ιδρυτές της Intel, της Kleiner Perkins και της Sequoia Capital, στηρίχθηκε σε κρατικά κεφάλαια για μεγάλο μέρος του ξεκινήματός της. Η Μπανγκαλόρ, που φιλοξενεί πλήθος στρατιωτικών ερευνητικών φορέων, καθώς και το Τελ Αβίβ έχουν στενούς δεσμούς με τις Ένοπλες Δυνάμεις των χωρών τους, οι οποίες συχνά προσέρχονται ως πρώτοι αγοραστές.

Άλλες πάλι κυβερνήσεις εξασφαλίζουν κεφάλαια αντί για δημόσιες συμβάσεις. […] Οι περισσότεροι επενδυτές, ακόμη και κάποιοι υπεύθυνοι για τη διαμόρφωση πολιτικής ανά τον κόσμο, συμφωνούν ότι η επιτυχία της Σιγκαπούρης οφείλεται κυρίως στον διακομιστικό της ρόλο, στους φιλο-επενδυτικούς της νόμους και στην πολιτική σταθερότητα που τη χαρακτηρίζει. Μολαταύτα, ο Justin Hall της σιγκαπουριανής Golden Gate Ventures (που ειδικεύεται στις επενδύσεις venture capital) θεωρεί ότι η αρχική ενίσχυση που έδινε το Δημόσιο είναι εκείνη που είχε επιταχύνει επί αρκετά χρόνια την άνοδο της Σιγκαπούρης.

Η συνεισφορά του ανθρώπινου ταλέντου, του ανοίγματος στον κόσμο και των κεφαλαίων που είναι πρόθυμα να αναλαμβάνουν κίνδυνο θα συνεχίσει να έχει τον κυρίαρχο ρόλο. Όσο όμως θα ωριμάζουν οι τόποι εγκατάστασης τόσο θα δίνουν θέση σε πιο προωθημένες τεχνολογίες – όπως συμβαίνει πλέον στην Κίνα. Ταυτόχρονα, πάντως, θα κυριαρχεί και μια πιο παγκόσμια προσέγγιση. Ήδη, ένα 30% των περίπου 60 μονόκερων της Ινδίας στοχεύουν κυρίως την παγκόσμια αγορά, σύμφωνα με τον Dev Khare της Lightspeed India Partners.

Ταυτόχρονα, νέες πόλεις μπορεί να πυκνώσουν τις τάξεις των τεχνολογικών πόλων παγκοσμίως. Το Λάγκος, η εμπορική πρωτεύουσα της Νιγηρίας, δείχνει ήδη έτοιμο να γίνει η κυρίαρχη δύναμη στη σκηνή των Fintechs (των χρηματοπιστωτικών τεχνολογικών εταιρειών) στην αφρικανική ήπειρο. Τον Μάρτιο του 2022, οι νιγηριανές startups ήταν περισσότερες απ’ ό,τι οποιωνδήποτε άλλων χωρών (πλην δύο) που συμμετείχαν στον πιο γνωστό φορέα επιτάχυνσης της Silicon Valley. Όμως οι πιο προωθημένες τεχνολογίες (όπως ο αποκεντρωμένος κόσμος των κρυπτονομισμάτων ή το επονομαζόμενο Web3) μπορεί να αναζητήσουν τόπους εγκατάστασης με ευνοϊκότερο ρυθμιστικό περιβάλλον (ή χωρίς καθόλου τέτοιο περιβάλλον). Το FTX, χρηματιστήριο κρυπτονομισμάτων με αξία 32 δισ. δολαρίων, μετακόμισε προ ολίγου στο Νασάου, στις Μπαχάμες. Έχει και καλό καιρό εκεί.