Εκρηκτική ανάπτυξη προκάλεσε στο ηλεκτρονικό εμπόριο η πανδημία – οι κινήσεις των Ελλήνων επιχειρηματιών και η εμβληματική περίπτωση της Viva Wallet

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάρτιος 2022, τ.1016

ΨΗΦΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: e-ΕΜΠΟΡΙΟ

του Γιώργου Μανέττα

Η ανοδική πορεία άρχισε πριν από την πανδημία Η εξοικείωση εκατομμυρίων χρηστών με τον ψηφιακό κόσμο σε συνδυασμό με τις επενδύσεις των εταιρειών εξασφάλισε ένα θετικό μομέντουμ για τον κλάδο. Ωστόσο, το ξέσπασμα του κορονοϊού αποτέλεσε θρυαλλίδα για την εκτόξευσή του. Εκτιμάται πως μέσα σε διάστημα μόλις 1,5 χρόνου πέτυχε ανάπτυξη δέκα χρόνων! Ο λόγος για το ηλεκτρονικό εμπόριο (e-commerce), το οποίο θεωρείται ως το απόλυτο success story της τελευταίας διετίας.

 

Το πρώτο lockdown

Με το που έκλεισαν τα φυσικά καταστήματα με κρατική εντολή σηκώθηκε ένα πρωτοφανές κύμα ζήτησης για αγορές μέσω διαδικτύου, με αποτέλεσμα αρκετοί λιανέμποροι να μην μπορούν να ανταποκριθούν και να σηκώσουν τα χέρια ψηλά. Ανάμεσά τους ηχηρά ονόματα της αγοράς, όπως η Jumbo του Απόστολου Βακάκη, ο Μουστάκας, ακόμη και πολυεθνικές όπως η δανέζικη αλυσίδα ειδών σπιτιού Jysk. Την μπάλα έχασαν και οι εταιρείες ταχυμεταφορών, αδυνατώντας να ανταποκριθούν σε εύλογο χρόνο στις παραδόσεις.

Κάποιες μάλιστα σταμάτησαν να δέχονται και παραγγελίες, λόγω του υπερβολικού όγκου εμπορευμάτων που κλήθηκαν να διαχειριστούν, δοκιμάζοντας τα νεύρα και τις αντοχές των καταναλωτών (υπάρχουν καταγγελίες πως κάποιοι δεν έλαβαν ποτέ τα προϊόντα που παρήγγειλαν). Το σκηνικό αυτό παρατηρήθηκε τόσο στο πρώτο lockdown (Μάρτιος 2020) όσο και στο δεύτερο την ίδια χρονιά (Νοέμβριος).

Την περίοδο εκείνη όσοι λιανέμποροι είχαν ήδη ηλεκτρονικό κατάστημα φρόντισαν να το ενδυναμώσουν, ενώ όσοι ήταν εκτός παιχνιδιού έσπευσαν να μπουν άρον άρον, στήνοντας πολλές φορές εν μία νυκτί τις απαραίτητες υποδομές (κυρίως ιστοσελίδες). Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 10.000 ηλεκτρονικά καταστήματα δημιουργήθηκαν μέσα σε μόλις 18 μήνες, ενώ πολλά νέα market places δημιουργήθηκαν κυρίως από μεγάλους επενδυτές που είδαν τις προοπτικές των ηλεκτρονικών πωλήσεων και τη δυναμική που αναπτύσσει. Δυναμική είσοδο έκανε ο όμιλος εταιρειών του Βαγγέλη Μαρινάκη, εξαγοράζοντας την Courier Center, ενώ είναι θέμα χρόνου το λανσάρισμα του marketplace με την επωνυμία Shopflix.gr. Εκπτωτικό marketplace στην ένδυση στήνουν σύμφωνα με πληροφορίες και έξι επιχειρηματίες, μεταξύ των οποίων η οικογένεια Παπαέλληνα και ο Σάμι Φάις. Πρόκειται για το Younique, το οποίο θα είναι το πρώτο outlet marketplace.

 

Άρπαξαν την ευκαιρία

Παρά τον χαμηλό βαθμό ικανοποίησης από τους χρόνους παράδοσης στην πρώτη φάση τουλάχιστον της πανδημίας, ο κλάδος κατάφερε σε μεγάλο βαθμό να κρατήσει μέχρι και σήμερα ένα σεβαστό μέρος της πελατείας που απέκτησε κάτω από ομολογουμένως ιδιαίτερες συνθήκες. «Ήταν η μεγάλη ευκαιρία του κλάδου, και την άρπαξε κυριολεκτικά από τα μαλλιά, αφού ένας μεγάλος αριθμός καταναλωτών ήρθε σε επαφή για πρώτη φορά με τα ψηφιακά κανάλια και εξοικειώθηκε μαζί τους. Σε μεγάλο βαθμό κάμφθηκε και η επιφυλακτικότητα που είχε, στοιχείο που κρατούσε πίσω τον κλάδο…» σημειώνει χαρακτηριστικά άνθρωπος που γνωρίζει καλά τον χώρο.

Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με μελέτες πέρυσι το 69% των Ελλήνων χρηστών του Διαδικτύου ηλικίας 16 έως 74 ετών έκανε τουλάχιστον μία online αγορά προϊόντων και υπηρεσιών. Έναν χρόνο νωρίτερα, το 2020, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 59%. Το ποσοστό του 69% κατατάσσει την Ελλάδα στη 19η θέση ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα πιο υψηλά ποσοστά online shoppers. Οι οιωνοί είναι θετικοί και για τα επόμενα χρόνια, λόγω των αλλαγών που έχουν συντελεστεί στις καταναλωτικές συνήθειες, οι οποίες απέκτησαν μόνιμα χαρακτηριστικά. Μάλιστα, μελέτη της Accenture δείχνει ότι οι online αγορές μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (social media) θα φθάσουν έως και το ποσό των 1,2 τρισ. δολαρίων έως και το 2025. Η ανάπτυξη αυτή θα οφείλεται κυρίως στους χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης που ανήκουν στις γενιές Gen Z και Millennial, αντιπροσωπεύοντας το 62% των παγκόσμιων δαπανών στο social commerce έως το 2025.

Το ανερχόμενο fintech

Η έκρηξη των ηλεκτρονικών συναλλαγών δημιούργησε ευκαιρίες και για έναν άλλο κλάδο που διαγράφει το δικό του big bang τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για το fintech, το οποίο αφορά την παροχή χρηματο-οικονομικών υπηρεσιών αποκλειστικά μέσω καινοτόμων τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών. Είναι ενδεικτικό ότι την περσινή χρονιά πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις-ρεκόρ στις εταιρείες του κλάδου, οι οποίες άντλησαν το αστρονομικό ποσό των 125 δισ. δολαρίων. Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία της Dealroom.co, η αποτίμηση των fintech νεοφυών εταιρειών εκτοξεύθηκε το περασμένο έτος στα 3,5 τρισ. δολ. Το επενδυτικό ντελίριο που επικρατεί διεθνώς στον χώρο της fintech τεχνολογίας, με αποτιμήσεις πολλαπλάσιες των εσόδων των εταιρειών, οφείλεται στις δυνατότητες που έχει. Σύμφωνα με την έκθεση World Payments Report του ερευνητικού ινστιτούτου Capgemini για τις τάσεις στον τομέα των πληρωμών το 2021, οι Β2Β πληρωμές έως το 2025 θα ανέλθουν στα 200 δισ. συναλλαγές και κυρίαρχη τάση θα αποτελέσει η μέθοδος «αγόρασε τώρα – πλήρωσε αργότερα» (buy now, pay later – BNPL).

 

Η περίπτωση της Viva Wallet

Φέτος ξεχώρισε το μέγα deal της Viva Wallet των Χάρη Καρώνη και Μάκη Αντύπα με την JPMorgan. Ο αμερικανικός τραπεζικός κολοσσός σχεδιάζει να συμβάλει με νέα κεφάλαια στην ελληνική εταιρεία, πέρα από το τίμημα-μαμούθ των περίπου 1 δισ. δολ. που υποχρεώθηκε να καταβάλει για την απόκτηση του 49% (περίπου). Η διακριτή παρουσία της Viva Wallet και το πελατολόγιο σε 23 χώρες κέντρισαν εξαρχής το ενδιαφέρον των ανθρώπων της αμερικανικής τράπεζας, μαζί με την τεχνολογία που έχει αναπτύξει στις ηλεκτρονικές πληρωμές. Μια τεχνολογία με συγκεκριμένα πλεονέκτημα που έκανε τη διαφορά, πυροδοτώντας μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία και μετατρέποντας ένα startup σε μια εταιρεία με αποτίμηση άνω του 1 δισ. ευρώ. Η σημασία που αποδίδει η JPMorgan στις δυνατότητες της Viva Wallet αποδείχθηκε και από την έλευση του πανίσχυρου Ελληνοαμερικανού επικεφαλής του Jamie Dimon στην Ελλάδα αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Είχε προηγηθεί μερικούς μήνες πριν η εξαγορά της Cardlink, του μεγαλύτερου δικτύου στην αποδοχή και διαχείριση συναλλαγών με κάρτες στην Ελλάδα (περισσότερα από 240.000 τερματικά και 10.000 καταστήματα e-commerce) από τη γαλλική Worldline, παγκόσμιο ηγέτη στον τομέα πληρωμών (παρουσία σε 50 χώρες, με προσωπικό άνω των 20.000 εργαζομένων και ετήσια έσοδα 4,8 δισ. ευρώ). Η αξία της Cardlink αποτιμήθηκε σε 155 εκατ. ευρώ, που αντιπροσωπεύουν 11 φορές την αξία των κερδών του 2020.