Ο αγώνας για την επικράτηση στο οικοσύστημα της αποκεντρωμένης χρηματοπιστωτικής/DeFi έχει ξεκινήσει

Για τους αληθινούς πιστούς, οι ανοιχτές δημόσιες αλυσίδες συναλλαγών/blockchains παρέχουν μια δεύτερη ευκαιρία προκειμένου να χτιστεί μια ψηφιακή οικονομία. Το γεγονός ότι οι εφαρμογές που χτίζονται με βάση παρόμοιες blockchains παρέχουν τη δυνατότητα αμοιβαίας συνεργασίας, καθώς και ότι οι πληροφορίες τις οποίες αποθηκεύουν είναι ορατές απ’ όλους, ξαναφέρνει πίσω τις μνήμες του ιδεαλισμού που χαρακτήριζε τα ξεκινήματα του Διαδικτύου – προτού δηλαδή οι περισσότεροι χρήστες αγκαλιάσουν τις οχυρωμένες με τείχη περιοχές που προτείνουν οι γίγαντες της τεχνολογίας. Η ιδέα ότι μια νέα, «αποκεντρωμένη» ψηφιακή οικονομία θα μπορούσε να αποτελέσει πλέον πραγματικότητα τονώθηκε την περασμένη χρονιά, καθώς η πληθώρα εφαρμογών που χτίζονται με βάση τις διάφορες blockchains φέρνουν έκρηξη – και σε μέγεθος και σε λειτουργικότητα.

Το πιο σημαντικό τμήμα αυτής της οικονομίας αποτελούν οι εφαρμογές αποκεντρωμένης χρηματοπιστωτικής (DeFi), οι οποίες επιτρέπουν στους χρήστες να διεξάγουν συναλλαγές επί στοιχείων ενεργητικού, να λαμβάνουν δάνεια και να αποθηκεύουν καταθέσεις. Τώρα, πλέον, αρχίζει να εκδηλώνεται έντονη μάχη για την απόκτηση μεριδίου αγοράς σ’ αυτόν τον τομέα. Η κυριότερη εξέλιξη: το ethereum, η κυρίαρχη πλατφόρμα DeFi, δείχνει να χάνει τη μονοπωλιακή της θέση. Η μάχη που βρίσκεται σε εξέλιξη δείχνει πως ο χώρος της DeFi υπόκειται και αυτός στους πολέμους προτύπων που εκδηλώθηκαν σε άλλες ανερχόμενες τεχνολογίες – αρκεί να θυμηθεί κανείς την Betamax της Sony έναντι των κασετών VHS της δεκαετίας του ‘70 – ενώ ταυτόχρονα φανερώνει την ταχύτητα φωτός με την οποία βελτιώνεται η τεχνολογία στον χώρο της DeFi.

Η ιδέα στον χώρο της αποκεντρωμένης χρηματοπιστωτικής λειτουργίας είναι ότι οι blockchains (δηλαδή οι κατανεμημένες βάσεις δεδομένων που λειτουργούν σε περισσότερους υπολογιστές, δεδομένων τα οποία παραμένουν ασφαλή με τη χρήση κρυπτογραφικών μεθόδων) θα μπορέσουν να αντικαταστήσουν τους ενδιάμεσους, δηλαδή αφενός τις τράπεζες και αφετέρου τις τεχνολογικές πλατφόρμες. Η αξία που βρίσκεται αποθηκευμένη σ’ αυτό το αναδυόμενο χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει καταγράψει αύξηση από λιγότερα του 1 δισ. δολάρια στις αρχές του 2020 σε περισσότερα από 100 δισ. δολάρια σήμερα (βλέπε Διάγραμμα).

Η εκρηκτική αύξηση της DeFi

Μέχρι προ ολίγου, η blockchain του ethereum ήταν η αδιαμφισβήτητη πλατφόρμα που φιλοξενούσε το σύνολο αυτής της δραστηριότητας. Δημιουργήθηκε το 2015, ως μια γενικότερη εκδοχή του  bitcoin. Η βάση δεδομένων του  bitcoin αποθηκεύει πληροφορίες σχετικά με τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο αντίστοιχο κρυπτονόμισμα και παρέχει την απόδειξη του ποιος έχει ποια ποσά στην κατοχή του κάθε συγκεκριμένη στιγμή. Το ethereum αποθηκεύει περισσότερες πληροφορίες, όπως για παράδειγμα γραμμές υπολογιστικού κώδικα. Συνεπώς, για μια εφαρμογή που μπορεί να προγραμματιστεί σε κώδικα μπορεί να δοθεί η εγγύηση ότι θα λειτουργεί όπως ακριβώς γράφηκε, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει η ανάγκη για χρήση ενδιαμέσων. Όπως όμως το ethereum σχεδιάστηκε ως βελτίωση του  bitcoin, έτσι τώρα το ίδιο βλέπει νέες, καλύτερες τεχνολογίες να υποκαθίστανται στη θέση του. Αυτή η μάχη μοιάζει με την αντίστοιχη μεταξύ λειτουργικών συστημάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών, εξηγεί ο Jeremy Allaire, που είναι επικεφαλής της Circle, της επιχείρησης που εκδίδει το δημοφιλές κρυπτονόμισμα USD Coin.

Η σημερινή τεχνολογία blockchain είναι δύσχρηστη. Τόσο το  bitcoin όσο και το ethereum χρησιμοποιούν έναν μηχανισμό που αποκαλείται «απόδειξη εργασιών» και σύμφωνα με τον οποίο οι υπολογιστές τρέχουν μαθηματικά προβλήματα τα οποία λύνονται –με αντιστάθμισμα μια αμοιβή– ώστε με τον τρόπο αυτό να γίνεται η επιβεβαίωση της συναλλαγής. Η διαδικασία αυτή καθυστερεί τα δίκτυα και περιορίζει τη χωρητικότητά τους. Το  bitcoin έχει τη δυνατότητα επεξεργασίας επτά μόνο συναλλαγών κάθε δευτερόλεπτο. Το ethereum φθάνει μόνο στις 15. Σε περιόδους συναλλακτικής αιχμής, η προώθηση των συναλλαγών γίνεται είτε πολύ αργή είτε πολύ ακριβή (είτε και τα δύο ταυτοχρόνως). Όταν η ζήτηση για συναλλαγές στο δίκτυο της ethereum είναι αυξημένη, τότε η καταβαλλόμενη αμοιβή στους υπολογιστές επαλήθευσης σκαρφαλώνει – και ο χρόνος εκκαθάρισης αυξάνεται. Όταν ο Economist ζήτησε να μετατρέψει 500 δολάρια σε ether, χρειάστηκε να καταβάλει 70 δολάρια – και να περιμείνει πολλά λεπτά μέχρις ότου ολοκληρωθεί η μεταφορά από ένα πορτοφόλι σε άλλο.

Οι τεχνικοί ανάπτυξης των συστημάτων έχουν εδώ και πολύ καιρό προσπαθήσει να βαλτώσουν τη λειτουργική ικανότητα του ethereum. Ουσιαστικά πρόκειται για αλλαγή της συνδεσμολογίας του. Ήδη προχωρούν σχέδια για μετακίνηση του ethereum μετά από κάποιους μήνες, σε διαφορετική διαδικασία, που αποκαλείται «απόδειξη στοιχήματος». Μια άλλη προσέγγιση έγκειται στο να διασπαστεί η συνολική blockchain, σε μια λογική «θραυσμάτων». Τα επιμέρους θραύσματα θα μοιράζονται το φορτίο της επεξεργασίας, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει η χωρητικότητα. Άλλοι πάλι τεχνικοί του χώρου αναπτύσσουν μεθόδους με τις οποίες οι συναλλαγές συνδυάζονται σε δέσμες, οπότε και περιορίζεται ο αριθμός εκείνων που χρειάζεται να επαληθεύονται άμεσα.

Το πρόβλημα είναι ότι κάθε τέτοιο βήμα προόδου συνεπάγεται και κόστος. Οι οπαδοί της DeFi διαλαλούν τα οφέλη που προκύπτουν από τη δυνατότητα εκτέλεσης συναλλαγών με ασφάλεια και χωρίς τη χρήση κεντρικών διαμεσολαβητών. Όμως κάθε βελτίωση από πλευράς κλίμακας εργασιών θα μπορούσε να συνεπάγεται είτε λιγότερο ασφαλείς πλατφόρμες, είτε πάλι πιο συγκεντροποιημένες. Η συγκέντρωση και ομαδοποίηση των συναλλαγών προτού φθάσουν στον μηχανισμό blockchain τείνει να γίνεται από κεντρικούς φορείς. Κάποιος που θα επεδίωκε να χακάρει συναλλαγές θα ήταν ευκολότερο να επιτεθεί σε ένα «θραύσμα» blockchain αντί για ολόκληρο το σύστημα. Αποτέλεσμα: οι υπεύθυνοι ανάπτυξης του ethereum εισάγουν τις όποιες αλλαγές με αργούς ρυθμούς.

Αυτή η δυσκινησία έχει επιφέρει μια άλλη σειρά αδυναμιών στο δίκτυο: την ενθάρρυνση ανταγωνιστών. Στις αρχές του 2021 σχεδόν όλα τα στοιχεία ενεργητικού που βρίσκονταν κλειδωμένα σε εφαρμογές DeFi τηρούνταν στο δίκτυο του ethereum. Σε πρόσφατη έκθεσή της, η JP Morgan Chase εκτιμά ότι το μερίδιο εφαρμογών DeFi που φιλοξενούνται από το ethereum στα τέλη του 2021 βρισκόταν πλέον στο 70%. Όλο και ευρύτερος αριθμός δικτύων (όπως τα Avalanche, Binance Smart Chain, Terra και Solana) τρέχουν πλέον μηχανισμούς «απόδειξης στοιχήματος» προκειμένου να κάνουν τη βαριά κοπιαστική δουλειά με το ethereum, πλην όμως πιο γρήγορα και πιο φθηνά. Για παράδειγμα, το Avalanche και το Solana διεκπεραιώνουν χιλιάδες συναλλαγές ανά δευτερόλεπτο.

Τις μεταβολές αυτές τις βλέπει κανείς αν παρακολουθήσει την εμπειρία του USD Coin. Το κρυπτονόμισμα αυτό λανσαρίστηκε με βάση το ethereum πριν από 3 χρόνια, έκτοτε όμως κινείται και σε σειρά ανταγωνιστικών δικτύων όπως το Algoland, το Hedera ή το Solana. Ο Jeremy Allaire εξηγεί ότι, ενώ οι συναλλαγές με βάση το ethereum εμφανίζουν περιορισμούς τόσο από πλευράς κόσμου όσο και ταχύτητας, εκείνες με βάση το Solana μπορούν να διακινήσουν όγκους «σε κλίμακα Visa» και «με ολοκλήρωση των συναλλαγών σε 400 νανοδευτερόλεπτα και κόστος συναλλαγής περίπου 1/20 του λεπτού». Άλλες εφαρμογές DeFi, όπως το Sushi Swap (ανταλλακτήριο που ξεκίνησε βασιζόμενο στο ethereum), ακολούθησαν και αυτές την πρακτική να προσφέρονται σε διάφορες άλλες blockchains.

Καθώς οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στο ethereum πιθανολογείται ότι θα διαρκέσουν τουλάχιστον έναν χρόνο, αν όχι και περισσότερο, «ο κίνδυνος είναι… το δίκτυο του ethereum να χάσει κι άλλο από το μερίδιο αγοράς του» εξηγεί ο Νικόλαος Πανηγυρτζόγλου της J. P Morgan. Σύμφωνα με τον Jeremy Allaire, ο τελικός νικητής θα είναι εκείνη η πλατφόρμα που θα προσελκύσει τους καλύτερους τεχνικούς ανάπτυξης εφαρμογών, και ως εκ τούτου θα συγκεντρώσει το πλεονέκτημα μεγέθους δικτύου […]. Εν τω μεταξύ, blockchains συνδυασμού όπως η Polkadot και η Cosmos λειτουργούν ως γέφυρες μεταξύ δικτύων, επιτρέποντας δυσλειτουργική αξιοποίησή τους.

Ενόσω πάντως θα επιβεβαιώνονται οι υποσχέσεις που έχει δώσει η αποκεντρωμένη χρηματοπιστωτική λειτουργία/DeFi, τόσο ο ανταγωνισμός των δικτύων θα παραμένει άγριος. Όμως η ιδέα ότι ο τελικός νικητής θα τα κερδίσει όλα και θα κυριαρχήσει μόνος στην ψηφιακή οικονομία και στην εξέλιξή της μπορεί κάποτε να αποδειχθεί προσέγγιση τόσο ξεπερασμένη όσο και η βιντεοκασέτα.