Οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες προσαρμόζονται, δεν καταρρέουν

 

Κατά κανόνα, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν σκέφτονται και τόσο την πολύπλοκη εκείνη χορογραφία που καθιστά εφικτή τη λειτουργία της σύγχρονης ναυτιλίας. Αρκεί ένα κλικ στον υπολογιστή,συν κάποια αναμονή –όχι πολύ μεγάλη δε– προκειμένου να φτάσει στο κατώφλι σας ένα δέμα, ή τρία δέματα.

Τους τελευταίους όμως μήνες, οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες βρέθηκαν απότομα στο φωτισμένο προσκήνιο, και τούτο επειδή η έντονη ζήτηση αγαθών μαζί με τη διατάραξη της διαδικασίας προμήθειάς τους περιόρισαν τις ροές του εμπορίου. Σε λιμάνια ανά τον κόσμο δεκάδες πλοίων, κατάφορτων με κοντέινερ, περιμένουν αγκυροβολημένα αρόδου ώστε να πάρουν σειρά να ξεφορτώσουν. την ίδια στιγμή, το κόστος για να φθάσει ένα κοντέινερ από την Κίνα στη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ περίπου 10πλασιάστηκε σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι αυτές οι διαταράξεις αντιπροσωπεύουν την αρχή του τέλους της παγκοσμιοποίησης. Οι καταναλωτές μαθαίνουν πως κάποιες μολύνσεις που επισυμβαίνουν στην άλλη άκρια του κόσμου ή πάλι ένα πλοίο που έχει κολλήσει στη Διώρυγα του Σουέζ μπορούν να διαταράξουν τη σχεδόν άμεση πρόσβασή τους στα αγαθά που είχαν θεωρήσει ότι ήταν δεδομένη. Οι βιομηχανίες πάλι ανακαλύπτουν ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες ακριβούς παράδοσης μπορεί να μεταφρασθούν σε ανεπαρκή πρόσβασή τους σε ουσιώδεις για την παραγωγική διαδικασία εισροές – την ίδια στιγμή που τους εξασφάλιζαν χαμηλό κόστος. Οι διαταράξεις αυτού του τύπου δίνουν μια εξήγηση του γιατί ο πληθωρισμός ξέφυγε στις ΗΠΑ, στη Βρετανία και αλλού στον κόσμο. Την ίδια όμως στιγμή που ο κλάδος των logistics εμφανίζει τέτοια προβλήματα, οι αγορές συνεχίζουν τη λειτουργία τους και οι επιχειρήσεις βρίσκουν διοδεύσεις για τα προϊόντα τους προσπερνώντας τα εμπόδια. Υπό την έντονη πίεση που δέχονται, οι εφοδιαστικές αλυσίδες δεν καταρρέουν: αντιθέτως, προσαρμόζονται.

Τα προβλήματα ξεκίνησαν πίσω στο 2020, σε μια φάση όπου οι εταιρείες που είχαν συγκρατήσει την παραγωγή τους επειδή ανέμεναν υποχώρηση της ζήτησης βρέθηκαν αντιθέτως αντιμέτωπες με ισχυρή ζήτηση για αυτοκίνητα, για ηλεκτρονικά είδη ή και για μηχανήματα γυμναστικής στο σπίτι. Τα γενναιόδωρα προγράμματα ενίσχυσης –ιδιαίτερα στις ΗΠΑ– διατήρησαν τις παραγγελίες σε υψηλό επίπεδο, και τούτο τη στιγμή που η εξέλιξη της πανδημίας διατηρούσε ψηλά τη ζήτηση περισσότερο προϊόντων παρά των υπηρεσιών. Οι παραγωγοί ηλεκτρονικών μικροκυκλωμάτων δεν μπορούσαν πλέον να ανταποκριθούν στην έντονη ζήτηση. Ο κλάδος της ναυτιλίας δεν είχε διαθέσιμη χωρητικότητα, ενώ βρέθηκε και αντιμέτωπος με σειρά επεισοδίων όπως του κολλημένου στο Σουέζ EverGivenή πάλι με το κλείσιμο λιμανιών λόγω Covid-19 και την επίπτωση του κυκλώνα Ida. Έτσι όπως τα κυκλώματα του εμπορίου είναι πλέον ρηχά, ένα ατύχημα οπουδήποτε κι αν συμβεί επηρεάζει τις ροές των αγαθών παντού. Οι μελετητές του κλάδου υπολογίζουν πως θα χρειαστεί να περνάει ένας χρόνος, ή και περισσότερο, μέχρι να επανέλθουν τα πράγματα στην κανονικότητα.

Την ίδια στιγμή, βέβαια, οι επιχειρήσεις δεν περίμεναν παθητικά – ούτε και εγκαταλείπουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Αντιθέτως, βρίσκουν λύσεις εκ των ενόντων. Ορισμένες εταιρίες λιανικής (όπως η Walmart) κατέληξαν να ναυλώνουν ολόκληρα πλοία, ειδικά για τα δικά τους εμπορεύματα. Αεροπλάνα των επιβατικών γραμμών μετατρέπονται προκειμένου να χρησιμεύουν στη μεταφορά προϊόντων. Οι παραγωγοί ηλεκτρονικών μικροκυκλωμάτων ξαναβλέπουν σε νέα βάση τις προτεραιότητές τους: για παράδειγμα, η ταϊβανέζικη TSMC δίνει προτεραιότητα στις προμήθειες προς την αυτοκινητοβιομηχανία ή την Apple, έναντι των παραγωγών κεντρικών μονάδων ηλεκτρονικών υπολογιστών. Το ίδιο το κόστος των ναυλώσεων, όπως απογειώνεται, χρησιμεύει στο να προσαρμοσθούν οι ροές των εμπορευμάτων. Οι υψηλότεροι ναύλοι επηρεάζουν οριακά μόνον την τιμή των ακριβών ηλεκτρονικών συσκευών, που μπορεί να τις στοιβάξει κανείς σε κοντέινερ, ενώ αντιθέτως επηρεάζουν πολύ περισσότερο τα ογκώδη προϊόντα χαμηλής αξίας – για παράδειγμα, τα έπιπλα κήπου. Αυτό μπορεί να απογοητεύσει κάποιους καταναλωτές, ωστόσο το τελικό αποτέλεσμα είναι ότι οι εμπλοκές σε επίπεδο μεταφορών διά θαλάσσης περιόρισαν λιγότερο από το αναμενόμενο τον όγκο των μεταφερόμενων αγαθών.

Βέβαια, οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες θα αφήσουν πίσω σημάδια επούλωσης. Τη φετινή χρονιά, η επενδυτική δαπάνη θα διαμορφωθεί σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο: οι επενδύσεις –σε παγκόσμια κλίμακα– πιθανόν να διαμορφωθούν μέχρι το τέλος της χρονιάς κατά 15% υψηλότερα απ’ ό,τι προ πανδημίας, τουλάχιστον αυτό εκτιμά η επενδυτική τράπεζα MorganStanley. Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν τους κινδύνους από τις διαταραχές των μεταφορών και τις εμπορικές διαφορές, οπότε προσαρμόζουν αναλόγως τα επενδυτικά τους προγράμματα. Σε περιοχές του κόσμου όπως οι ΗΠΑ ή η Ιαπωνία, ενθαρρύνονται οι εταιρείες από τις κυβερνήσεις να «επαναπατρίσουν» την παραγωγή. Η Toshiba στην Ιαπωνία κλείνει ένα εργοστάσιο που είχε εδώ και χρόνια στην Κίνα. Ορισμένες αυτοκινητοβιομηχανίες φέρνουν πίσω τμήματα της εφοδιαστικής τους αλυσίδας, ιδίως όσον αφορά την προμήθεια μικροκυκλωμάτων. Οι πλέον πρόσφατες παραγγελίες για πλοία μεταφοράς κοντέινερ ήδη αντικατοπτρίζουν ότι η δομή της παραγωγής μπορεί να μετακινείται προς ένα πιο περιφεριοποιημένο μοντέλο.

 

Η δοκιμασία ήταν θετική

Οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες θα ξεπεράσουν αυτή τη δοκιμασία. Μάλιστα μπορεί οι προσαρμογές και οι επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα πρόσφατα προβλήματα να βοηθήσουν προκειμένου να υπάρξει καλύτερη προσαρμογή σε μελλοντικές διαταράξεις – με την εξασφάλιση επαρκούς ροής προμηθειών καίριων ενδιάμεσων προϊόντων, για παράδειγμα. Αυτό, τελικά, πιθανόν να επαναφέρει την προηγούμενη κατάσταση: μια διακριτική, απροβλημάτιστη λειτουργία της αγοράς.