Δυσφορία στις αμερικανογερμανικές σχέσεις

Πώς ο Nord Stream 2 έχει γίνει πονοκέφαλος για τη νέα γερμανική κυβέρνηση

 

Ο Όλαφ Σολτς φαίνεται ότι θα έχει με τον Τζο Μπάιντεν το ίδιο εγκάρδια σχέση μ’ εκείνην που διατηρούσε η Άνγκελα Μέρκελ με τον Μπάρακ Ομπάμα. Τόσο ο νέο-ορκισθείς Γερμανός καγκελάριος όσο και ο Αμερικανός πρόεδρος είναι Ατλαντιστές και βρίσκονται στα Κεντροαριστερά του πολιτικού φάσματος των χωρών τους, με επιπρόσθετη τη δέσμευση να καταπολεμήσουν την κλιματική αλλαγή. Ο Ό. Σολτς χαρακτήριζε τις ΗΠΑ «στενότερο και σημαντικότερο εταίρο της Ευρώπης». Ως υπουργός Οικονομικών, τα πήγαινε καλά με τη Διοίκηση Μπάιντεν.

Μολαταύτα, μια γεωπολιτική διαταραχή σκιάζει δυσοίωνα αυτή τη σχέση. Ο Nord Stream 2, ένας πρόσφατα ολοκληρωμένος υποθαλάσσιος αγωγός μήκους 1.230 χιλιομέτρων για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία στη Γερμανία, βρίσκει έντονα αντίθετο το αμερικανικό Κογκρέσο. Και ο Τζο Μπάιντεν αντίθετος είναι· ωστόσο, τον Μάιο έβγαλε από τη μέση τις κυρώσεις που είχαν σχεδιαστεί, ώστε να αποφύγει τσακωμό με έναν στενό σύμμαχο. Πλην όμως, αν Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές περάσουν τη δική τους άποψη, ο Αμερικανός πρόεδρος ίσως υποχρεωθεί να προχωρήσει στην επιβολή των κυρώσεων […]. Στη Γερουσία, έχουν μπλοκαριστεί μέχρι και οι διορισμοί πολλών ανωτέρων αξιωματούχων στον χώρο της εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών πρέσβεων σε Γερμανία, Ισραήλ και Αίγυπτο, προκειμένου να ασκηθεί πρόσθετη πίεση επί του προέδρου Μπάιντεν.

Στο αμερικανικό Κογκρέσο, πολλοί έχουν ταχθεί εναντίον του NS 2 από την εποχή ήδη που η Gazprom –ο ρωσικός γίγαντας του φυσικού αερίου που βρίσκεται υπό κρατικό έλεγχο– συμπαρατάχθηκε με 5 ευρωπαϊκές ενεργειακές επιχειρήσεις, το 2015, για να δημιουργήσουν έναν νέο αγωγό δίπλα στον ήδη υφιστάμενο υπό τη Βαλτική. Κόστος: 9,5 δισ. ευρώ. Η ανησυχία που υπάρχει είναι μήπως ο διπλασιασμός της παροχής ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Γερμανία με τον νέο αγωγό αυξήσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από ρωσικές πηγές τροφοδοσίας. Υπάρχει επίσης η ανησυχία ότι η Ουκρανία (και η Πολωνία) θα στερηθούν 2 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση από τα τέλη διέλευσης προϋφιστάμενων αγωγών φυσικού αερίου, οι οποίοι διασχίζουν τα δικά τους εδάφη· επίσης, έτσι η Ρωσία θα μπορεί πλέον να διακόπτει ευκολότερα την παροχή αερίου προς την ανατολική Ουκρανία. Την ίδια στιγμή –συνεχίζει το επιχείρημα– οι ήδη υφιστάμενες υποδομές προσφέρουν επάρκεια εγκατεστημένου δυναμικού για τις ανάγκες της Ευρώπης. Την αμερικανική αντίθεση προς τον NS 2 επιτείνει και η αύξηση των ρωσικών δυνάμεων στα σύνορα με την Ουκρανία.

Οι Γερμανοί υποστηρίζουν ότι ο νέος αγωγός δεν αποτελεί απειλή για την Ουκρανία, όσο εφαρμόζεται η λεγόμενη «κοινή δήλωση». Πρόκειται για συμφωνία μεταξύ της (τότε απερχόμενης) καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ με τον Τζο Μπάιντεν, τον περασμένο Ιούλιο, όπου η Γερμανία δεσμευόταν να αναλάβει κάθε αναγκαία δράση –συμπεριλαμβανομένης της επιβολής κυρώσεων από πλευράς ΕΕ– εάν η Ρωσία επιχειρούσε να χρησιμοποιήσει ως όπλο εναντίον της Ουκρανίας τα ενεργειακά. Η ίδια δήλωση αναφέρει ότι η Ρωσία οφείλει να τιμήσει την υφιστάμενη συμφωνία για τη διέλευση φυσικού αερίου που έχει σήμερα με την Ουκρανία, επεκτείνοντάς την πέραν του 2024 και σε βάθος 10ετίας. Ήδη η Γερμανία έχει ορίσει ειδικό απεσταλμένο, ώστε να συμβάλει στην επαναδιαπραγμάτευση της εν λόγω συμφωνίας διέλευσης.

Πάντως, ο αγωγός φυσικού αερίου δεν παύει να συναντά προβλήματα. Ήδη, στα μέσα Νοεμβρίου, η γερμανική ρυθμιστική αρχή ανέστειλε τις διαδικασίες πιστοποίησης του αγωγού: εξήγησε ότι, προκειμένου να λάβει άδεια λειτουργίας, η κοινοπραξία του NS 2 θα πρέπει πρώτα να σχηματίσει θυγατρική κατά το γερμανικό Δίκαιο – πράγμα που σημαίνει νέες καθυστερήσεις.

Κατά τα άλλα, η διεξοδική συμφωνία που έχει συντάξει η τωρινή κυβέρνηση συνασπισμού της Γερμανίας δεν αναφέρεται ευθέως στον NS 2. Αναφέρει μόνον ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή νομοθεσία «έχει εφαρμογή επί των ενεργειακών σχεδίων που υλοποιούνται στη Γερμανία». Η Αναλένα Μπέρμποκ, συμπρόεδρος των Πρασίνων και ήδη υπουργός Εξωτερικών, έχει επικρίνει έντονα τον αγωγό φυσικού αερίου: τον Νοέμβριο κατήγγειλε τη Ρωσία, ότι επιχειρεί να εκβιάσει τη γερμανική κυβέρνηση να επιτρέψει την παροχή αερίου από τον NS 2, με το να διατηρεί την τιμή του αερίου σε υψηλά επίπεδα. Τελικά, πάντως, την απόφαση για τη στάση της κυβέρνησης θα λάβει ο Όλαφ Σολτς: υψηλά στελέχη των Σοσιαλδημοκρατών στηρίζουν τον αγωγό, με το επιχείρημα ότι βελτιώνει την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης. Τελικά ο αγωγός το πιθανότερο είναι να προχωρήσει, όμως η αρμονία των σχέσεων Μέρκελ-Ομπάμα θα μείνει μακρινή μνήμη.