Ελλάδα προ της ΔΕΘ: «Λόγος ανησυχίας» για πιστωτές και επενδυτές ή απόλαυση της φέτας ψητής με μέλι;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Υπάρχουν δυο τρόποι να δει κανείς την πρόκληση μπροστά στην οποία βρίσκεται η Ελληνική οικονομία στα μάτια «των ξένων» και τις πιθανολογούμενες αντιδράσεις τους στην κατάσταση που διαμορφώνουμε – εκτός «ενισχυμένης εποπτείας» πλέον, αλλά με κάπου 400 δις δημόσιο χρέος (που, χάρις στην ανάνηψη του ΑΕΠ βρίσκεται βέβαια στο 190% έναντι 205% του τέλους 2020) – για τον εαυτό μας και για το αύριο.

Ο ένας τρόπος είναι να διερωτηθούμε πώς και για πόσο η ΕΚΤ θα συνεχίσει να απλώνει εντελώς ιδιαίτερο δίχτυ ασφαλείας για τα Ελληνικά ομόλογα με την επανεπένδυση του προϊόντος από την λήξη του προγράμματος ΡΕΡΡ για την πανδημία (ως «μέσο κατά του κατακερματισμού της νομισματικής πολιτικής/ΤΡΙ»). Τόλεγε ήδη η Goldman Sachs στο ξεκίνημα του καλοκαιριού, πώς η ύπαρξη του ΤΡΙ πιθανόν να ευνοήσει την Ελλάδα περισσότερο απ’ όποιαν άλλη χώρα της Ευρωζώνης – κι ας βρίσκεται η χώρα χωρίς investment grade ΚΑΙ εκτός προγράμματος μετά και το σβήσιμο της ενισχυμένης εποπτείας.

Λοιπόν: αν η ερώτηση είναι κατά πόσον η ΕΚΤ θα συνεχίσει την στήριξή της αυτή – στο ξεκίνημα της χρονιάς η ΕΚΤ είχε κάπου 35 δις Ελληνικά ομόλογα στο χαρτοφυλάκιό της, με τις επανεπενδύσεις να έχει προσθέσει άλλο 1 δις (βέβαια… έναντι σχεδόν 10 δις για ιταλικά ομόλογα) – η απάντηση είναι για την ώρα θετική. Η Κυβέρνηση θα όφειλε να ευχαριστήσει, διακριτικά, τον Γιάννη Στουρνάρα για την ισχυρή και επιχειρηματολογημένη συνηγορία στα πλαίσια των διαδικασιών της ΕΚΤ. Μπορεί βέβαια η συνέχιση/ολοκλήρωση του δανειακού προγράμματος για φέτος να έχει «κολλήσει» στα μέχρι τώρα 7 δις – ακριβότερα, αλλά λογικά όσο προχωρούσε η χρονιά – αντί των αρχικά σχεδιασμένων 12 δις και μπορεί οι προσδοκίες για έξοδο στις αγορές, τον Σεπτέμβριο να ψυχραίνονται από απόδοση του Ελληνικού 10ετους που έχει αγγίξει πάλι το 4% στα τέλη Αυγούστου (σημειώστε ότι η 15ετής λήξη ήταν με λίγο χαμηλότερη απόδοση…). Ωστόσο, το γεγονός ότι το διαβόητο «μαξιλαράκι» με το οποίο είχε προικοδοτηθεί η Ελλάδα κατά την λήξη των Μνημονίων το 2018 – κατά το ήμισυ από τον ESM, το υπόλοιπο από πρωτογενή πλεονάσματα – κατορθώθηκε να διατηρηθεί στα 35-40 δις με τους χειρισμούς δανεισμού του ΟΔΔΗΧ επιτρέπει ψυχραιμία. Παρά το γεγονός ότι η συνεχής/ «αναγκαστική» προσφυγή στο εσωτερικό εργαλείο των επιδομάτων έχει φέρει το χρέος στην γειτονιά των 400 δις έναντι 360 (πανδημία, ήδη ενεργειακό κόστος). Μια προβολή, δε της τρέχουσας δυναμικής δημιουργίας ελλειμμάτων για την στήριξη νοικοκυριών και ΜΜΕ λόγω ενεργειακού – ο αρμόδιος υπουργός Ενέργειας προανήγγειλε ότι η κάλυψη που δίνεται για τους λογαριασμούς ρεύματος θα επεκταθεί και στο φυσικό αέριο ενόψει του χειμώνα, ο οποίος ως γνωστόν αρχίζει… μετά την ΔΕΘ, με την παρακαταθήκη μάλιστα της στήριξης χωρίς όρια και προϋποθέσεις και εισοδηματικά κριτήρια να ηχεί παράξενα – κάνει ορατό τον στόχο να μας βρουν οι εκλογές π.χ. Απριλίου/Μαΐου 2023 (κατά τις διαβεβαιώσεις) με χρέος στα 425-430 δις ευρώ, δηλαδή άνω των 10 πρόσθετων μονάδων ΑΕΠ, πέραν της υπεραπόδοσης των φορολογικών εσόδων λόγω πληθωρισμού.

Ο άλλος τρόπος να δει κανείς την πρόσκληση για την Ελληνική οικονομία είναι να διερωτηθεί σαν τι εννοεί, π.χ., το Reuters όταν φιλοξενεί στο Breakingnews την επισήμανση του – γνώριμού μας από την εποχή της πορείας της Ελλάδας στην κόψη της χρεωκοπίας και της «διάσωσης» δια των Μνημονίων – Hugo Dixon: «λίγα μόνο χρόνια έχουν περάσει από το τέλος της ταινίας τρόμου για την Ελλάδα, δυστυχώς όμως οι πιστωτές, οι επενδυτές και οι σύμμαχοι της Ελλάδας χρειάζεται να ανησυχούν και πάλι για την χώρα».

Ο Dixon ξεκινάει ξεφυλλίζοντας τον πολιτικό κίνδυνο που προκύπτει από το σκάνδαλο των υποκλοπών/παρακολουθήσεων. δεν αργεί όμως να ενσωματώσει στο επιχείρημά του την εκλογική αβεβαιότητα (την οποία, σημειωτέον, «φρόντισε» να διαλαλήσει urbi et orbi η ίδια η σημερινή Κυβέρνηση διαλαλώντας τον τρόμο ακυβερνησίας μπροστά στην κάλπη της απλής αναλογικής), και τούτο με φόντο το ότι [έως τώρα] «επενδυτές και σύμμαχοι της Ελλάδας είχαν δειχθεί γενικώς ενθουσιώδεις για την πρωθυπουργία Μητσοτάκη». Πλην όμως χωρίς να παραλείπει την εκ μέρους της Κυβέρνησης «εκκαθάριση του τοπίου» (wiped the slate clean) για ποινικά διωκόμενους συντελεστές του χρηματοπιστωτικού τομέα και για μεγάλους φοροφυγάδες με φορολογικές αμνηστίες [Εδώ, η έμμεση αναφορά είναι στην παρακολούθηση Κουκάκη: προσέξτε το].

Με δεδομένο, ή πάντως διαφαινόμενο, ότι η επόμενη Κυβέρνηση θεωρεί ότι θα είναι περισσότερο λαϊκιστική, αλλά και ότι η τωρινή θα λάβει πρόσθετα λαϊκίστικα μέτρα, ιδίως με επιδότηση για περιορισμό του ενεργειακού κόστος ώστε να κρατηθεί στην εξουσία (to hang on to power) η ανάλυση του Dixon/Reuters θέτει δυσοίωνα ερωτήματα. Για να καταλήξει – ούτε λίγο ούτε πολύ – ότι ίσως η έξοδος από την ενισχυμένη εποπτεία, η οποία χορηγήθηκε από τις Βρυξέλλες με την βάση ότι η Ελλάδα είχε ξεφύγει από τον κίνδυνο (the country was finally out of the woods), μπορεί να αποδειχθεί απόφαση για την οποία να μετανιώσουν. Και αυτό, το στηρίζει επιπρόσθετα στην τελευταία στροφή στην στάση των αγορών έναντι των Ελληνικών ομολόγων.

Δεν θα μείνουμε άλλο στην άποψη – ακριβέστερα: στην διατύπωση – Dixon/Reuters καθώς η τρέχουσα επίσημη πρακτική στην Ελλάδα είναι να υποτιμώνται ή/και να καταγγέλλονται οι απόψεις «των ξένων» (NYT/Alex Clapp, Politico/ Νεκταρία Σταμούλη). Βέβαια, το κακό με το Reuters είναι ότι συνήθως βγαίνει στην άκρια της οθόνης των traders, ή και όσων συμβούλων ή και πολιτικών θεωρούν καθήκον και τιμή τους να ενημερώνονται άμεσα (όθεν και Breakingnews). Όμως η επισήμανση ότι μπορεί – θα μπορούσε – κάποια στιγμή το διεθνές σύστημα να ανακαλύψει και πάλι την αβεβαιότητα στην Ελλάδα, οι δε traders και οι επενδυτές και οι rating agencies να ξαναδούν το country risk (έχουμε και εκθέσεις τους αναμενόμενες μέσα στις επόμενες εβδομάδες), ας έχει καταγραφεί κι αυτή.

Πλην αν προτιμήσει κανείς να κρατήσει την ιδιότυπη επανόρθωση των New York Times έναντι της Ελλάδας και της Ελληνικής οικονομίας, μετά την περιπέτεια της αρθρογραφίας Clapp. Όχι , δεν αναφερόμαστε σε απόσυρση ή διορθωτική δήλωση! Αλλά… στην φιλοξενία μιας ιδιαίτερα χαρακτηριστικής και νόστιμης (φτάνει να την πετύχεις) συνταγή για μελωμένη φέτα ψητή με ξηρούς καρπούς/ καρύδια αλλά γίνεται και με μείγμα. Δεν το λέμε αστεία: οι όψεις της φιλόξενης τουριστικής Ελλάδας, αποτελούν ουσιαστικό οικονομικό πόρο – σημαντικό. Από τον τουρισμό δεν περιμένουμε την διατήρηση του ΑΕΠ σε αναπτυξιακή τροχιά;

Αν η Ιταλία κινδυνεύει να βρεθεί στο κέντρου επίθεσης hedge funds (με τα αναφερόμενα 39 δις που έχουν συγκεντρωθεί για επίθεση/τεστ κατά των ομολόγων της) αυτό συμβαίνει επειδή το ΔΝΤ προβλέπει μέχρι και 5% ύφεση. Μαζί, βέβαια, με ενδεχόμενη διακυβέρνηση Μελόνι-Σαλβίνι-Μπερλουσκόνι.

Οπότε; Οπότε αν η Ιταλία είναι too big to fail, η Ελλάδα ελπίζουμε ότι δεν είναι μόνο too small to be a target (αυτήν την φορά…), αλλά θα μείνει και σε αυξητική τροχιά του ΑΕΠ της που θα «συγκαλύπτει» την δημοσιονομική εκτροπή – στην πράξη, όχι στις ανακοινώσεις. (Ενώ ο Γ. Στουρνάρας, μονόχορδα, θα θυμίζει την ανάγκη επαναφοράς σε πρωτογενή πλεονάσματα, ως αληθινή εγγύηση ασφαλείας).