Επαναφορά φιλοΕυρωπαϊσμού στην Ελληνική κοινή γνώμη – αλλά ποιας Ευρώπης;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μεγαλύτερο απ΄ ό,τι συνήθως ενδιαφέρον προκάλεσε η δημοσιοποίηση των ευρημάτων του Ευρωβαρόμετρου (Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2020: σημειώστε το, αυτό, έχει περιεχόμενο), στα Ελληνικά τουλάχιστον μέσα ενημέρωσης. Εύλογο το ενδιαφέρον – και για επιφανειακούς, αλλά και για βαθύτερους λόγους.

Πάμε πρώτα με τους πιο επιφανειακούς λόγους: οι θετικές απόψεις για την ΕΕ παρουσιάζουν αύξηση και μάλιστα αξιόλογη σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019 – 50% οι θετικές γνώμες για την ΕΕ, άλμα δέκα μονάδων που οδηγεί σε επίπεδα που δεν είχαμε δει παρά μόνον πηγαίνοντας πίσω το 2007. Στην Ελλάδα έχουμε επίσης ανοδική αξιολόγηση , αν και σε επίπεδο 40%. Ταυτόχρονα, σε άνοδο είναι οι θετικές αποτιμήσεις της συμμετοχής των χωρών στην ΕΕ: 63% , με χαμηλότερο μεν επίπεδο στην Ελλάδα (56%), όμως αυξημένο κατά 9 μονάδες.

Η ακόμη πιο ενδιαφέρουσα μέτρηση – του «αν η χώρα έχει πράγματι ωφεληθεί από την ένταξη» – έδωσε 72% σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, με 65% στην Ελλάδα (πάλι αυξημένο, κατά 5 μονάδες).

Σημειώσαμε ήδη στην αρχή ότι το πιο πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο φθάνει μέχρι τον Δεκέμβριο του 2020 – δηλαδή πριν την κορύφωση της αποκαρδίωσης από τις απογοητευτικές επιδόσεις της ΕΕ στην πολύκροτη υπόθεση της προμήθειας των εμβολίων/της προσδοκίας «Ευρωπαϊκής προστασίας». αλλά και μετά την πλήρη εμπέδωση της σημασίας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δηλαδή μιας έμπρακτης αλληλεγγύης με την αρχή αμοιβαιοποίησης χρέους από την ΕΕ, με υπόσχεση τόνωσης της οικονομίας κοκ. Θα έχει ενδιαφέρον η επόμενη μέτρηση του Ευρωβαρομέτρου – ανάλογα με την πορεία της πανδημίας και των εμβολιασμών, βέβαια.

Όλα αυτά, σημειωτέον, σε ένα κλίμα γενικής απαισιοδοξίας για την οικονομική κατάσταση – ένα 53% των ερωτώμενων στην ΕΕ «27» αναμένει χειρότερη οικονομική κατάσταση της χώρας, με 56% των Ελλήνων να κάνει αντίστοιχη εκτίμηση. Οι σαφώς αισιόδοξοι είναι 20% στην ΕΕ, 25% στην Ελλάδα. Στο ατομικό /οικογενειακό επίπεδο, η δυσοίωνη πρόβλεψη αφορά 24% των Ευρωπαίων, αλλά 40% των Ελλήνων.

Αν, τώρα, πάει κανείς στα ακόμη απλοϊκότερα ευρήματα, θα καταγράψει το αίτημα για «σημαντικότερο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου» στα Ευρωπαϊκά πράγματα – κατά 63% στην ΕΕ «27», κατά ένα εντυπωσιακό 78% στην Ελλάδα. Κατά πόσον αυτό αποτελεί εξαρτημένο αντανακλαστικό στην έννοια «Κοινοβούλιο», η γνήσια αξιολόγηση του ΕυρωΚοινοβουλίου, είναι μια παγίως επανερχόμενη απορία. Πάντως η (κάπως κοντινή) προσέγγιση, του αν η ΕΕ έχει ικανοποιητική λειτουργία ως έχει, βρίσκει μόνον 27% των Ευρωπαίων σύμφωνους  (και μόλις 13% των Ελλήνων: η μνήμη των Μνημονίων δεν έχει ακριβώς σβήσει) ενώ περίπου οι μισοί (42% των Ελλήνων, 44% των Ευρωπαίων) θάθελαν να δουν μεταρρυθμίσεις στην λειτουργία της ΕΕ.

Ίσως πάντως το πιο ενδιαφέρον εύρημα αυτού του Ευρωβαρόμετρου να είναι το άλλο: σε ερώτημα σχετικά με το ποιες θάπρεπε να είναι οι προτεραιότητες δράσης της ΕΕ – προσοχή! ακριβέστερα του ΕυρωΚοινοβουλίου, γιατί έτσι τέθηκε το ερώτημα – η απάντηση των μεν Ευρωπαίων δίνει πρώτη την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων διεθνώς (51%) και την ισότητα ανδρών-γυναικών (42%), με την «αλληλεγγύη μεταξύ κρατών μελών» στην αμέσως επόμενη τρίτη θέση (41% εκεί που πριν ένα χρόνο ήταν μόνο στο 33%). Στην Ελλάδα, όμως, η μέριμνα για την αλληλεγγύη εκτοξεύεται, ως προτεραιότητα, στο 65%, ενώ τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι στο 58%, και έπεται η ελευθερία του λόγου στο 46%, με επόμενη την αλληλεγγύη μεταξύ Κρατών  μελών με τις τρίτες χώρες. Αξίζει η σύγκριση – κυρίως, όμως, η καταγραφή του ποιες είναι οι προσδοκίες του σημερινού Έλληνα από την «Ευρώπη»/ΕΕ. Την οποία «Ευρώπη» δείχνει να  ξανα-ανακαλύπτει, θετικότερα, ως προσδοκία αλληλεγγύης.