Οικονομική Επιθεώρηση, Απρίλιος 2021, τ. 1005

ΕΛΛAΔΑ 1821-2021 • ΚΡΗΤΗ της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

Επενδύσεις που… ηλεκτρίζουν και απογειώνουν

Σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές, την ενέργεια και τον τομέα της φιλοξενίας δρομολογούνται στην Κρήτη, επενδύσεις που υπόσχονται μια νέα εποχή ανάπτυξης στη Μεγαλόνησο. Το σύνολο των έργων αντιστοιχούν σε εγχώριες και ξένες επενδύσεις αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ και, αν και βρίσκονται στη γραμμή εκκίνησης εδώ και καιρό, πλέον δρομολογούνται και μέσα στην επόμενη τριετία θα αλλάξουν την εικόνα του νησιού.

Καστέλι: Εργασίες εντός χρονοδιαγράμματος
Οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το έργο του νέου αεροδρομίου που είναι σε εξέλιξη στο Καστέλι προχωρούν και σύντομα αναμένεται να ξεκινήσει η αμιγώς κατασκευαστική φάση του μεγάλου αναπτυξιακού έργου.
Οι απαραίτητες απαλλοτριωθείσες εκτάσεις, για να δημιουργηθεί ο εργοταξιακός χώρος κατασκευής, έχουν εκχερσωθεί σε σημαντικό βαθμό, ενώ προχωρούν και οι βασικές χωματουργικές εργασίες πάνω στις οποίες θα ανεγερθούν ο τερματικός σταθμός (terminal), ο αεροδιάδρομος και οι υπόλοιπες υποδομές.

Παράλληλα, ενισχύεται και το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, όπου συνεχίζονται οι αρχαιολογικές εργασίες, ενώ προχωρούν και οι απαραίτητες εγκρίσεις μελετών, πράγμα που δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να ολοκληρωθούν εντός χρονοδιαγράμματος.

Tο νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι Ηρακλείου Κρήτης θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο «Νίκος Καζαντζάκης». Η σύμβαση του έργου έχει προϋπολογισμό 480 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε συνολική επένδυση 1,5 δισ. ευρώ. Συνολικά, η κατασκευαστική περίοδος, όπου θα απασχοληθούν 1.500 άτομα, έχει διάρκεια 60 μηνών, με τις προσλήψεις να προγραμματίζεται να λάβουν χώρα όσο προχωρά η κατασκευή. Το αεροδρόμιο αναμένεται να εξυπηρετεί περίπου 9 εκατ. επιβάτες, ύστερα από πέντε έτη λειτουργίας του, ενώ στο τέλος της περιόδου παραχώρησης θα μπορεί να εξυπηρετεί μέχρι και 15 εκατ. επιβάτες. Θα έχει διάδρομο προσγείωσης 3,2 χλμ., ικανό να εξυπηρετήσει όλα τα υφιστάμενα αεροσκάφη σε παραγωγή, ενώ το κτήριο του αεροσταθμού θα έχει επιφάνεια 71 στρεμμάτων.

ΒΟΑΚ: Από το 2023 η έναρξη των εργασιών
Το 2023 τοποθετείται η έναρξη των εργασιών για τη μετατροπή του ΒΟΑΚ σε αυτοκινητόδρομο, ένα έργο προϋπολογισμού περίπου 1,5 δισ. ευρώ, με χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου έως 800 εκατ. ευρώ, ενώ ακόμα δεν έχει καταστεί σαφές αν θα μπουν διόδια στον οδικά άξονα. Δεν είναι βέβαιο το κατά πόσο θα μπορούσε να συμβασιοποιηθεί φέτος το έργο, δηλαδή να έχουν ολοκληρωθεί εκκρεμότητες, διαγωνισμοί κ.λπ, ή αν θα πάμε για το 2022. Το έργο του ΒΟΑΚ είναι το μεγαλύτερο νέο οδικό έργο της χώρας και ολοκληρώνει το δίκτυο αυτοκινητόδρομων που δημιουργήθηκε το 2017.

Η καθυστέρηση στο έργο οφείλεται στον σχεδιασμό του έργου από την προηγούμενη ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών, που προέβλεπε να κατασκευαστεί με τη μέθοδο της σύμβασης παραχώρησης το τμήμα Χανιά-Χερσόνησος (ύψους 1 δισ. ευρώ), ως Σύμπραξη Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) το κομμάτι από τη Χερσόνησο έως τη Νεάπολη (250 εκατ. ευρώ) και ως δημόσιο έργο (50 εκατ. ευρώ) το τμήμα Νεάπολη-Άγιος Νικόλαος. Σύμφωνα με τον υπουργό Υποδομών Κώστα Καραμανλή, το έργο δεν ήταν δυνατόν να ξεκινήσει, καθώς έχει κατατμηθεί σε τρία επιμέρους τμήματα με τρεις διαφορετικούς τρόπους δημοπράτησης, χωρίς να διαθέτει μελέτες και περιβαλλοντική έγκριση. Στο πλαίσιο αυτό, το αρμόδιο Υπουργείο δρομολογεί την υλοποίηση των απαιτούμενων μελετών και την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου.

Σήμερα στο ΥΠΕΝ βρίσκεται η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) για ένα κομμάτι του ΒΟΑΚ, το οδικό τμήμα Χερσόνησος-Νεάπολη, μήκους 22,5 χλμ. Πρόκειται για το πρώτο από τα νέα τμήματα του δρόμου που προχωρεί και αδειοδοτικά, το οποίο θα κατασκευαστεί μέσω σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, με το κόστος να υπολογίζεται σε 205 εκατ. ευρώ.

Θα ακολουθήσουν σύντομα η μελέτη για το τμήμα Κίσσαμος-Ηράκλειο, το οποίο θα κατασκευαστεί με σύμβαση παραχώρησης, καθώς και οι μελέτες για τη βελτίωση των υπαρχουσών παρακάμψεων των μεγάλων πόλεων (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο). Πιθανότατα μέχρι το καλοκαίρι θα κατατεθούν αντίστοιχα οι ΜΠΕ για το τμήμα Χανιά-Ηράκλειο και τη βελτίωση των παρακάμψεων των μεγάλων πόλεων.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Πελοποννήσου
Μέσα στον επόμενο μήνα αναμένεται να ολοκληρωθεί από τον ΑΔΜΗΕ η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Πελοποννήσου. Έτσι, θα ανοίξει ο δρόμος ώστε, με τη διαμόρφωση του σχετικού ρυθμιστικού πλαισίου για τον τρόπο που θα λειτουργεί εφεξής η τοπική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, περίπου το 34% των αναγκών του νησιού σε ρεύμα να αρχίσει να καλύπτεται από το ηπειρωτικό δίκτυο, με σημαντικό περιβαλλοντικό αλλά και οικονομικό όφελος.

Στο πλαίσιο της διασύνδεσης, η «ηλεκτρική σύνδεση» της Κρήτης με την Πελοπόννησο θα γίνεται μέσω δύο υποβρύχιων καλωδιακών διασυνδέσεων εναλλασσόμενου ρεύματος 150 kV, τα οποία ξεκινούν από την παραλία Κισσάμου Χανίων και καταλήγουν στο Ακρωτήριο Μαλέα. Η πόντιση του πρώτου καλωδίου πραγματοποιήθηκε στα τέλη του προηγούμενου έτους, ενώ μέσα στον Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκε με επιτυχία και η δοκιμαστική ηλέκτρισή του – η οποία αποτελεί το τελικό crash test για κάθε καλώδιο που εγκαθίσταται, ώστε να διαπιστωθεί πως λειτουργεί χωρίς προβλήματα.

Με την ανάληψη του 34% των φορτίων της Κρήτης, όταν ολοκληρωθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο, η διασύνδεση θα συμβάλει σημαντικά στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Κρήτης. Επίσης, θα περιορίσει δραστικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του νησιού για την κάλυψη των ενεργειακών του αναγκών, ενώ θα οδηγήσει σε σημαντική ελάφρυνση των χρεώσεων των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), με τον περιορισμό στη λειτουργία των τοπικών πετρελαϊκών μονάδων της ΔΕΗ.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής
Η υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής είναι ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα, που διαθέτει προϋπολογισμό 915 εκατ. ευρώ, με την υλοποίησή του να εκτιμάται ότι θα μειώσει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του νησιού.

Ο ΑΔΜΗΕ με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υπέγραψε δανειακή σύμβαση ύψους 200 εκατ. ευρώ, με δυνατότητα επέκτασης κατά 100 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Αττικής.

Το έργο, προϋπολογισμού 1 δισ. ευρώ, υλοποιείται από την 100% θυγατρική του ΑΔΜΗΕ «Αριάδνη Interconnection». Η χρηματοδότησή του στηρίζεται σε τρεις άξονες: τραπεζικό δανεισμό, ίδια κεφάλαια και κοινοτικούς πόρους. Τα ίδια κεφάλαια ανέρχονται σε 200 εκατ. ευρώ. Σε ό,τι αφορά τον τραπεζικό δανεισμό, το έργο συγχρηματοδοτείται πλέον ισομερώς από τη Eurobank και την ΕΤΕπ (200 εκατ. εκάστη). Για το υπόλοιπο ποσό των 400 εκατ. ευρώ, θα αξιοποιηθεί η συγχρηματοδότηση Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για την υλοποίηση του έργου προβλέπεται η πόντιση μιας διπλής γραμμής μεταφοράς συνεχούς ρεύματος μεταξύ της Κρήτης και της Αττικής, με μήκος περίπου 328 χιλιόμετρα και συνολική ονομαστική ισχύ 1000 MW, το οποίο θα ξεκινά από τα Μέγαρα (Αττική) και θα καταλήγει στην περιοχή της Κορακιάς (Κρήτη). Επίσης, θα κατασκευασθούν μεταξύ άλλων και δύο σταθμοί μετατροπής, στο Λεκανοπέδιο και την Κρήτη αντίστοιχα.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Αττικής, η οποία βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή, θα δώσει οριστική λύση στην ασφάλεια εφοδιασμού του νησιού. Ορίζοντας ολοκλήρωσης της δεύτερης διασύνδεσης αποτελεί το 2023, όταν η Κρήτη θα ενταχθεί πλήρως στο διασυνδεδεμένο σύστημα. Έως τότε, και με δεδομένο ότι η διασύνδεση Κρήτη-Πελοπόννησος θα καλύπτει μέρος των αναγκών του νησιού σε ρεύμα, πρόκειται να θεσπισθεί ένα μεταβατικό ρυθμιστικό πλαίσιο για τη λειτουργία της τοπικής αγοράς ρεύματος, την οποία θα συνεχίσει να διαχειρίζεται ο ΔΕΔΔΗΕ, προμηθευόμενος ρεύμα μέσω της διασύνδεσης από το διασυνδεδεμένο σύστημα, σαν να ήταν αυτό μία «εικονική μονάδα».

Το έργο βρίσκεται στις πρώτες θέσεις των έργων προς χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.