Εθνική Τράπεζα: Παράδοση 180 ετών

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2022, τ.1015

ΑΠO ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ

του Γιώργου Βαϊλάκη

 

Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος συμπλήρωσε 180 χρόνια από την έναρξη λειτουργίας της: Στις 22 Ιανουαρίου 1842 η Τράπεζα αρχίζει τις εργασίες της, που περιλαμβάνουν «προεξόφλησι γραμματίων και δάνεια με εμπράγματη ασφάλεια». Μερικούς μήνες νωρίτερα, στις 30 Μαρτίου 1841, είχε δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως «νόμος περί συστάσεως Εθνικής Τραπέζης». Ανατρέξαμε στο αρχείο της Οικονομικής Επιθεώρησης και βρήκαμε επετειακά άρθρα για τα 100 χρόνια από την έναρξη των εργασιών της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, για τα 125 και τα 140 χρόνια από την ίδρυσή της.

Ένα πρώτο κείμενο έχει τίτλο «Η εκατονταετηρίς της Εθνικής Τραπέζης» (Τεύχος 91, Ιανουάριος 1942), το οποίο παραθέτουμε.

Στα 125 χρόνια από την ίδρυσή της, το περιοδικό πραγματοποίησε ένα εκτενές αφιέρωμα με τίτλο «125 έτη επί των επάλξεων – Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος» (Τεύχος 380, Ιούνιος 1966). Σε αυτό υπάρχει άρθρο με τίτλο «Το σήμερα», που αναφέρει: «Όσον αφορά εις την εξέλιξιν των εργασιών της Τραπέζης κατά το 1965, ανελύθη κατά την ανάγνωσιν των πεπραγμένων, ενώπιον της ετησίας τακτικής γενικής συνελεύσεως των μετόχων. Ως δε χαρακτηριστικώς ετονίσθη “και κατά το υπό ανασκόπησιν έτος αι εργασίαι της Τραπέζης εσημείωσαν ουσιώδη αύξησιν. Το συνολικόν ύψος του ισολογισμού ανήλθεν εις 39,2 δισεκ. δραχμών, έναντι 37 δισεκ. δραχμών του προηγούμενου έτους και τα αποτελέσματα υπερέβησαν τα της προηγουμένης χρήσεως”. Ούτω, το σύνολον των χορηγήσεων ανήλθεν εις 18,3 δισεκ. δραχμών, το σύνολον των ακαθαρίστων εσόδων (μετά την αφαίρεσιν των χρεωστικών τόκων) εις 1.232 εκ. δραχμών και τα καθαρά κέρδη εις 400,6 εκ. δραχμών. Προς τούτοις, ο αριθμός των υπαλλήλων της Τραπέζης ηυξήθη κατά 476 άτομα (εκ των οποίων 117 καθαρίστριαι, νυκτοφύλακες και εργάτριαι). Η πρόσληψις του νέου προσωπικού εκρίθη απολύτως αναγκαία από την διοίκησιν, η οποία ευθύς ως ανέλαβε καθήκοντα, αντιμετώπισεν οξύτατον πρόβλημα ανεπαρκείας προσωπικού, εξ αιτίας του οποίου παρεκωλύετο η ομαλή λειτουργία του ιδρύματος. Προς πλήρωσιν των υφιστάμενων κενών διεξήχθησαν πολλοί δημόσιοι διαγωνισμοί, τόσον κατά το 1964, όσον και κατά το 1965. Διά το τρέχον έτος προεκηρύχθησαν πέντε διαγωνισμοί διά την πρόσληψιν 275 νέων υπαλλήλων, προς συμπλήρωσιν κενών θέσεων, λόγω εξόδου υπαλλήλων και αυξήσεως των εργασιών».

Εκείνη τη χρονιά για τον εορτασμό των 125 ετών λειτουργίας της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος πραγματοποιήθηκε, στις 3 Νοεμβρίου, έκθεση στο Ζάππειο. Το άρθρο με τίτλο «Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος – 125 έτη προσφορών εις το έθνος» (Τεύχος 365, Νοέμβριος 1966) αναφέρεται σε αυτήν: «Έκθεσις κειμηλίων της Εθνικής Τραπέζης, είπαν. Έκθεσις εθνικών κειμηλίων, θα λέγαμε εμείς. Μήπως εθνικά κειμήλια δεν είναι πια το γραφείο, η λάμπα, ο τριμμένος χαρτοφύλακας του Γεωργίου Σταύρου; Εθνικά κειμήλια δεν είναι τα πρώτα χαρτονομίσματα που κυκλοφόρησαν με τυπωμένη την προειδοποίηση ότι: η παραποίησις τιμωρείται με δεσμά διά βίου;».

Στον εορτασμό των 140 ετών από την ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας πραγματοποιήθηκε μεγάλη έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη (από τις 23 Σεπτεμβρίου έως τις 12 Οκτωβρίου 1981). Το άρθρο με τίτλο «Καλλιτεχνικοί και ιστορικοί θησαυροί καθρεφτίζουν ενάμιση αιώνα δημιουργίας – Μια έκθεσις της Εθνικής Τραπέζης στην Εθνική Πινακοθήκη των Αθηνών» (Τεύχος 564, Οκτώβριος 1981) επισημαίνει ότι ήταν η πρώτη φορά που η Τράπεζα παρουσίαζε στο κοινό την πλούσια καλλιτεχνική συλλογή της, με 200 περίπου έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και χαρακτικής, ενώ ξεχωρίζει δύο από αυτά: «Ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος –μαρμάρινη προτομή του οποίου (έργο των αδερφών Φυτάλη) παρουσιάσθη στην έκθεσι– θεωρείται ο ουσιαστικός δημιουργός της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος. Ο Γαλλοελβετός αυτός “πρύτανις των φιλελλήνων” […] σε στενή συνεργασία με τον φίλον του Γεώργιον Σταύρον, επρωτοστάτησε στην ίδρυσι της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος το 1841. Υπήρξε εκ των πρώτων μετόχων της, η δε πρώτη γενική συνέλευσι των μετόχων του ιδρύματος επέλεξε αυτόν και τον Νικ. Ζωσιμάν ως επίτιμους διοικητάς τις Τραπέζης. Ο Γεώργιος Σταύρος –η εικονιζόμενη προσωπογραφία του οποίου ήταν έργο του Νικηφόρου Λύτρα– ήταν έμπορος, οικονομολόγος, πολιτικός […]. Έργο των δικών του προσπαθειών –και των προσπαθειών του φίλου του Εϋνάρδου– ήταν η ίδρυσι της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος, της οποίας πρώτος διευθυντής (διοικητής) εξελέγη […]. Στον θώκο αυτόν παρέμεινε επί 27 συναπτά έτη, μέχρι του θανάτου του». Σε εκείνη την έκθεση αναγγέλθηκε η ίδρυση του Μορφωτικού Ιδρύματος της Τράπεζας.