«Εθνική στρατηγική για διοικητική μεταρρύθμιση» όταν οι διατυπώσεις αποκτούν και περιεχόμενο

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Δεν ήταν λίγα τα μέτωπα, όπου η προσπάθεια του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών/DEF να ξαναβρεθεί στους Δελφούς, μετά από μια χρονιά απουσίας λόγω κορωνοϊού και μια διοργάνωση εν πολλοίς ιντερνετική για φέτος (με βάση όμως το Ζάππειο) έφερε στην επιφάνεια ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις. Kαι βασικοί υπουργοί έδωσαν το στίγμα του «πού βρισκόμαστε» (μακροοικονομική πορεία, Ταμείο Ανάκαμψης, προσφυγικό/μεταναστευτικό, τουριστική προσπάθεια), και ο Βαγγέλης Βενιζέλος έκανε μιαν καλειδοσκοπική ανάλυση των διεθνών με βάση και την συνεργασία του DEF με την Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια/MSC, και δυο στρογγυλά τραπέζια κάλυψαν αφενός το νέο μοντέλο επιχειρηματικής βιωσιμότητας με ESG βάση (δηλαδή ενσωματώνοντας διαστάσεις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εταιρικής διακυβέρνησης), αφετέρου την υπόθεση της «Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης».

Θα φανεί ίσως παράξενο, αλλά η – για μας – πιο στοχευμένη και πιο σημαντική τοποθέτηση ήταν εκείνη που έκανε, ως υπουργός Εσωτερικών, ο Μάκης Βορίδης, όταν επιχείρησε να περιγράψει την υπό εξέλιξη μεταρρύθμιση στην Δημόσια Διοίκηση. Νομιμοποιείται κανείς να έχει επιφυλάξεις για κάθε σχετική ανακοίνωση, άλλωστε κάθε τόσο μια διοικητική μεταρρύθμιση ανακοινώνεται, περιγράφεται, διατυμπανίζεται σε υψηλούς τόνους και ύστερα… μένει πίσω. Ούτε η αλήστου μνήμης «επανίδρυση του Κράτους» ,ούτε οι αλλεπάλληλες διαρθρωτικές παρεμβάσεις επί Μνημονίων (κάποια στιγμή, ως υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης υπηρέτησε και ο νυν Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με αιχμή την αξιολόγηση και τις απολύσεις τύπου σχολικών φυλάκων ή πάλι την διάλυση της ΕΡΤ), έδωσαν αληθινά αποτελέσματα – πέρα από την ευκαιρία για πολιτική αντιπαράθεση/τσακωμό.

Δείτε λοιπόν όμως το περίγραμμα για τα τωρινά στον πάντα καίριο τομέα της Δημόσιας Διοίκησης, όπως το κατέθεσε ο Μ. Βορίδης. (Βέβαια… Βορίδης είναι, οπότε δεν γινόταν να μην βάλει και λίγη οξύτητα στο τραπέζι, με την ατάκα ότι η τετραετία ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε εμβολιασμός για την κοινή γνώμη που εφεξής δεν έχει την διάθεση να ακούσει καν ανάλογες πολιτικές. Διαβάστε, όμως, την συνέχεια). Ορισμένα πρώτα βήματα έχουν γίνει, δηλαδή έχουν νομοθετηθεί και αναμένεται η συνέχεια.

Πρώτον, η μέσω ΑΣΕΠ είσοδος στο Δημόσιο διατηρείται, πλην όμως περνάει σε ψηφιακή λειτουργία – αν μη τι άλλο ώστε να μην χρειάζεται (όπως μέχρι τώρα) 3 ή 4 χρόνια από μιαν προκήρυξη θέσης μέχρι να πληρωθεί η εν λόγω θέση, συχνά με τις διαπιστωμένες ανάγκες να έχουν μεταβληθεί ή/και εκλείψει! Ύστερα, προχώρησε η δημιουργία εσωτερικού ελέγχου και μηχανισμών διαφάνειας, με σπάσιμο στεγανών. (Προσοχή! Τα δύο αυτά μέτωπα θα κριθούν στην πράξη. Όμως το αρχικό βήμα έχει επιχειρηθεί).

Τρίτο βήμα, η διαρρύθμιση της τηλεργασίας: εδώ, προωθείται κάποια κανονικοποίηση εκείνου που επέβαλε η πανδημία του κορωνοϊού, προς κατεύθυνση γενίκευσης μεν αλλά με αντικειμενική «κατανομή» των ευκαιριών τηλεργασίας στο προσωπικό, με κάλυψη των αναγκών σε υποδομή και εγγύησης προσωπικών δεδομένων. (Εδώ, η επιτάχυνση έρχεται από τα πράγματα. οι ίδιοι οι δημόσιοι υπάλληλοι τις επιδιώκουν πλειοψηφικά τις ευκαιρίες τηλεργασίας: το ζήτημα είναι να δομηθεί με βάση τις ανάγκες των διοικούμενων).

Από κει και πέρα, οι δυνατότητες αξιοποίησης της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, ή πάλι των stages και των ανταλλαγών με ξένες διοικήσεις επιδιώκεται να ενσωματωθούν στην κανονική διαχείριση: η προοπτική ένα 80% των θέσεων εργασίας να έχουν αλλάξει μέσα στην επόμενη δεκαετία έχει αρχίσει να συνειδητοποιείται…

Εκεί, όμως, που το πράγμα γίνεται αληθινά ενδιαφέρον είναι στο συνήθως υπερσυνθηματολογημένο/υπεριδεολογικοποιημένο μέτωπο της αξιολόγησης. Εκεί – βοηθουσών και των διεθνών εξελίξεων, που δείχνουν ότι η τιμωρητικής λογικής αξιολόγηση δεν αποδίδει – φαίνεται ότι προσπερνιέται οριστικά η επιλογή της εποχής Μνημονίων/Μητσοτάκη, δηλαδή η αξιολόγηση με «υποχρεωτική» βαθμολόγηση ενός ποσοστού υπαλλήλων κάτω από την βάση, με (αν μη τι άλλο) αρνητική κινητικότητα κοκ. Μια διαφορετική κουλτούρα αξιολόγησης έρχεται να δοκιμασθεί: εκείνη της επιβράβευσης. Όμως… προσοχή! Επιβράβευσης με οικονομικό αντίκρισμα, δηλαδή πρακτικό, όχι με επαίνους κοκ. Η επιλογή δε είναι να αξιολογούνται όχι οι υπάλληλοι γραμμής, αλλά η κορυφή της πυραμίδας – Γενικοί Διευθυντές/Διευθυντές/Προϊστάμενοι – να αξιολογείται με κριτήρια απόδοσης της μονάδας που διοικούν. Πάλι προσοχή, όμως! Προκειμένου να έχουν ένα εργαλείο, να προσπαθούν να βελτιώσουν την απόδοση των ανθρώπων «τους», θα τους δίνεται ένα pool χρημάτων που να μπορούν να το διαθέσουν/μοιράσουν ως πριμ. Αυτή θα είναι η «αντιπρόταση» στον εξισωτισμό (εδώ είναι που ο Μ. Βορίδης μίλησε για εμβολιασμό/ανοσία έναντι των απόψεων ΣΥΡΙΖΑ…).

Αυτή η διαδικασία, μαζί βέβαια και με έλεγχο δεξιοτήτων προκειμένου να καλείται κανείς να καταλάβει θέσεις ευθύνης, και με την δημιουργία μηχανισμών «αλίευσης ταλέντων» είναι/επιδιώκεται να γίνει η νέα κατεύθυνση.

Πάλι να το πούμε: όλα αυτά είναι προθέσεις, οι οποίες θα κριθούν στην πράξη. Όμως εδώ έρχεται στην μέση κάτι που ακόμη δεν το πολυ-έχουμε ακούσει να λέγεται, και που (απροσδόκητα, για το πολιτικό του προφίλ…) ο Μάκης Βορίδης δείχνει να έχει αντιληφθεί. Μεταρρυθμίσεις δεν γίνονται χωρίς χρηματοδότηση! Τι θα πει αυτό; Ότι όχι μόνον οι αρνητικές τιμωρητικές ρυθμίσεις ούτως ή άλλως δεν βγάζουν πουθενά, αλλά και οι θετικές διαρθρωτικές ρυθμίσεις όταν νομοθετούνται αλλά δεν έχουν στήριξη από κονδύλια για να τις κάνουν αποδεκτές, θα πέσουν άκλαυτες. Ολα όσα καταγράψαμε έως εδώ, από τον κατάλληλο για τηλεργασία εξοπλισμό μέχρι το πριμ απόδοσης στις οργανικές μονάδες (ή και σε Ομάδες Έργου για πιο στοχευμένες δράσεις…) θα έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση/έχουν ήδη ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης. Έτσι, μπορεί (ΜΠΟΡΕΙ) και να προχωρήσουν.

Πάντως, ήδη η συνειδητοποίηση ότι μεταρρύθμιση χωρίς χρηματοδότηση δεν έχει νόημα, είναι ένα σοβαρό κεκτημένο.