Έχει ρόλο η Ελλάδα στο Κυπριακό «υπό πίεση»;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ήταν μια από τις καλύτερες κινήσεις στην (άνισα στημένη) σκακιέρα της Κύπρου/της Ανατολικής Μεσογείου, όταν η Λευκωσία έκανε κεντρική ψηφίδα της πολιτικής της στον τομέα των υδρογονανθράκων την δημιουργία Ταμείου Επενδύσεων όπου θα συγκεντρώνονται (και) τα έσοδα από την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, με δίδυμο στόχο: την αποπληρωμή του χρέους και την υποβοήθηση της οικονομικής σταθερότητας.

Το Ταμείο αυτό, που είχε ξεκινήσει ως Ταμείο Υδρογονανθράκων ήδη επί Προεδρίας Χριστόφια με στόχευση αρχικά την υποβοήθηση της δημιουργίας ενεργειακών υποδομών και την εξασφάλιση των μελλοντικών γενεών, προχώρησε πια ουσιαστικά την άνοιξη του 2019 – τότε που προέκυψε η ιδιαίτερα θετική ανεύρεση κοιτάσματος Γλαύκος στο «Οικόπεδο 10» / της Κυπριακής ΑΟΖ (με Exxon Mobil – Qatar Petroleum). Από τότε, σταθερή θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι ότι «το Ενεργειακό Πρόγραμμα τίθεται σε εφαρμογή υπέρ όλων των Κυπρίων». Η φόρμουλα αυτή, που ενισχύθηκε με τις αναφορές Ν. Αναστασιάδη στην δημιουργία «λογαριασμού ειδικού σκοπού» όπου θα κατατίθενται εκείνα τα ποσοστά εσόδων από την εκμετάλλευση που αντιστοιχούν στο ποσοστό του πληθυσμού της Τ/Κ κοινότητας έρχεται σε παραλληλία με τις Αμερικανικές (και Ευρωπαϊκές, όμως… οι Αμερικανικές μετράνε) θέσεις για το πλήρες δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκμεταλλεύεται τους φυσικούς της πόρους, μεν. αλλά με δίκαια/equitable κατανομή των πόρων αυτών σε όλο τον πληθυσμό του νησιού.

Βέβαια, ήδη από το 2018 και στην σκιά των διαπραγματεύσεων του 2017 για το Κυπριακό στο Crans-Montana (οι οποίες, και εκείνη την φορά, δεν κατέληξαν) είχε επαναβεβαιωθεί από την Άγκυρα «θετική προσέγγιση» καθώς και των Τουρκοκυπρίων για επίλυση του Κυπριακού, αλλά με επισήμανση ότι «στο θέμα της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων η επιμονή σε μονομερείς δραστηριότητες με στόχο την απομόνωση των Τουρκοκυπρίων του νησιού, δεν θα είναι παραγωγική για τις μακροπρόθεσμες προσδοκίες μας» (Εδώ η αναφορά είναι σε τοποθέτηση του Εγκεμίν Μπαγίς, άλλοτε υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, τώρα αυτονομημένου «απέναντι» στον Ερντογάν).

Από τότε έχει κυλήσει πολύ νερό κάτω από τις γέφυρες: σειρά Τουρκικών ερευνητικών/σεισμικών ερευνών, παρουσία και πλωτών γεωτρύπανων της Τουρκίας στην Κυπριακή ΑΟΖ (παλιότερα στο Οικόπεδο 3/ ΕΝΙ, ύστερα πιο στοχευμένα στα Οικόπεδα 6/ «Καλυψώ» και 8 των TOTAL-ENI). Πιο πρόσφατα όμως έχουμε και τις προσπάθειες σύνδεσης τυχόν προόδου στο Κυπριακό με την συμμετοχή της Τουρκίας στην αξιοποίηση του φυσικού αερίου της Κύπρου. Εδώ, την σκυτάλη σήκωσε ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Φατίχ Νονμέζ: «Εάν η ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας επιτρέψει σε όλο τον λαό της Κύπρου να επωφεληθεί από την εκμετάλλευση, εμείς από μέρους μας θα κάνουμε σειρά βημάτων». Η αναφορά όμως δεν είναι μόνον στο να ωφεληθούν οι Τουρκοκύπριοι οικονομικά, αλλά να μετάσχουν – δια της Τουρκίας; δια της «αδειοδοτούμενης» για έρευνες Τουρκικής ΤΡΑΟ που καλωσόρισε το τρίτο της γεωτρύπανο; – στην λήψη αποφάσεων.

Καθώς, λοιπόν, πλησιάζουν οι εκλογές για Πρόεδρο στην Βόρεια Κύπρο – με τον σχετικά διαλλακτικό Μουσταφά Ακιντζή υπό δυσμένεια στην Άγκυρα, τον συντηρητικό Κουντρέτ Οζερσάι σε στασιμότητα, το εθνικιστικό Κόμμα/Εσρέν Τατάρ και το Ρεπουμπλικανικό/Τουφάν Εργομάν να προπορεύονται –  η βάση επαναφοράς του Κυπριακού προσλαμβάνει και για την Ελλαδική (=την δική μας) πολιτική σκηνή εκ νέου σημασία. Τι εννοούμε; Ότι αυτή, η ενεργειακή διασύνδεση με την όποια εξέλιξη του Κυπριακού, έτσι όπως διασυνδέεται αναγκαστικά και με τις Τουρκικές διεκδικήσεις στην Ελληνική (μη-ανακηρυγμένη…) ΑΟΖ, στερεί την Αθήνα από την βολική διέξοδο του «η Κύπρος αποφασίζει, η Ελλάδα συμπαρίσταται». Τι ρόλο θα έχει, λοιπόν, η Ελλάδα στο Κυπριακό «υπό ενεργειακή πίεση»;