H ενεργειακή κρίση στην Ελλάδα: Η δίνη της ακρίβειας, οι προειδοποιήσεις, οι προτάσεις για έξοδο

του Νικόλα Φαραντούρη, Πρόλογος Αλέξη Τσίπρα

Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2022, σελίδες 298

 Στο βιβλίο αυτό του Νικόλα Φαραντούρη έχει συγκεντρωθεί η αναλυτική του προσέγγιση στην υπό εξέλιξη ενεργειακή κρίση, μια προσέγγιση που συντίθεται από σειρά άρθρων δημοσιευμένων ανά τον Τύπο την τελευταία χρονική περίοδο. Η λογική του είναι διπλή: Παρακολουθεί πτυχές του ενεργειακού εξοικειώνοντας με τις βασικές έννοιες και παραμέτρους μια κοινή γνώμη η οποία όλο και περισσότερο δείχνει ενδιαφέρον· αλλά και δίνοντας ένα χρονικό αστοχιών της ενεργειακής πολιτικής πριν από την τελευταία στροφή: δηλαδή πριν από τη φάση των συνεπειών της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και των ευρωπαϊκών κυρώσεων. Παράλληλα όμως, ο Ν. Φαραντούρης αναζητά διεξόδους, δείχνει προς την κατεύθυνση μέτρων πολιτικής.

Γι’ αυτόν, ακόμη και στη βύθιση –οικονομική αλλά και ακόμη πιο απειλητικά κοινωνική: το βλέπουμε το τελευταίο σε εξέλιξη, με τα λαμβανόμενα μέτρα στήριξης της κοινωνίας– υπάρχουν περιθώρια για αναζήτηση θετικών προσεγγίσεων από την ίδια αυτή ενεργειακή κρίση. Το στοίχημα είναι να μην θυσιαστεί η «πράσινη μετάβαση», της οποίας αναγνωρίζεται η σκοπιμότητα/ανάγκη, πλην όμως να υπάρχει πειστική μέριμνα για την ενεργειακή ασφάλεια – ενώ δίνεται έμφαση και στη συμπεριληπτικότητα, την inclusiveness, που ένα τμήμα του πολιτικού προσωπικού στην Ελλάδα τη σάρκασε όταν προστέθηκε στο πολιτικό μας λεξιλόγιο, αλλά τώρα πλέον γίνεται ευρύτερα αποδεκτή ως αξία. Υπό κάποιαν έννοια, τη διάσταση της αναζήτησης προσεγγίσεων με κοινωνικό πρόσημο τονίζει και η επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να προλογίσει – σε μια λογική λιγότερο «παραδοσιακής» αντιπολίτευσης, ενώ περισσότερο ανάπτυξης της επίκαιρης προβληματικής του ενεργειακού και αναζήτησης διεξόδων.

Σ’ αυτό το σημείο έρχεται να επιστρατευθεί επανασχεδιασμός του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και η ενεργητική αναζήτηση ρόλου της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τελευταία αυτή πτυχή του βιβλίου, ως άρθρο από την Καθημερινή, έχει συν-συγγραφέα τον Χάρη Δούκα (του ΕΜΠ), ο οποίος έχει δίπλα στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ ρόλο αντίστοιχο με εκείνον του Φαραντούρη στον ΣΥΡΙΖΑ: Θα μπορούσε ενδεχομένως να διαβλέψει κανείς, εδώ, ένα πρόκριμμα συναντίληψης των δύο χώρων σε θέματα με τεχνικό κατά βάσιν περιεχόμενο.

Μια πρόσθετη διάσταση είναι ότι η συζήτηση περί ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού, που συχνά διεκδίκησε τα πρωτεία αυτόν τον καιρό, «δεν νοείται με τέτοιες τιμές». Πρόκειται για επισήμανση της βαθύτερης διαταρακτικής επίδρασης του ενεργειακού μέσα από την πληθωριστική διαδικασία, η οποία όσο περνάει ο καιρός φαίνεται πόσο ξεθεμελιωτικά μπορεί να λειτουργήσει. Το ενεργειακό μόνο ως μονόπλευρα τεχνικό ζήτημα δεν μπορεί/πρέπει να προσεγγίζεται, καθώς συμπαρασύρει όλο το παραγωγικό πρότυπο αλλά και τραυματίζει άμεσα τις κοινωνίες.

Πάντως, την εικόνα συμπληρώνει η προσέγγιση της άσκησης εξωτερικής πολιτικής διά της ενέργειας και με στόχο την ενέργεια: Εδώ μπαίνει στη συζήτηση ο (εύκολα) χαμένος East Med, αλλά και η προ καιρού εγκατάλειψη (και ήδη η εκ νέου ανακάλυψη;) των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης.

Τη συνολική προσέγγιση που επιλέγει ο Νικόλας Φαραντούρης –τεχνοκρατική, πολιτική, εν τέλει και φιλοσοφική– τη συναντά κανείς στο κλείσιμο του «Τέλους του παιχνιδιού», του θεατρικού έργου του Σάμιουελ Μπέκετ που ενσωματώνει: «Το τέλος βρίσκεται στην αρχή, κι ωστόσο συνεχίζουμε».

Πρόκειται για μια βαθύτερα πολιτική/πολιτικοποιημένη προσέγγιση, που διατρέχει την κατάθεση του Ν. Φαραντούρη.

Α.Δ.Π.